bezdroza_logo
152409
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje

e-przewodniki.pl relacje i trasy Starogard Gdański - stolica Kociewia
Starogard Gdański - stolica Kociewia
Średnia ocena: gwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdkagwiazdka (5,00/144 gł)   
Oceń ten artykuł:

 

 

Starogard Gdański – dawniej miasto królewskie – leży na starożytnym szlaku bursztynowym, na trasie misyjnej św. Wojciecha. Jest jednym z najstarszych miast Pomorza. Na kartach historii pojawił się w roku 1198 jako Starigrod we władaniu rycerskiego zakonu joannitów. Prawobrzeżną osadę nad Wierzycą w 1348 r. Krzyżacy przekształcili w ośrodek Miejski na prawie chełmińskim, nadając mu herb i zachowany do dziś średniowieczny układ urbanistyczny. Od roku 1466 miasto rozwijało się pod opieką królów polskich – tu odbywały się sejmiki szlacheckie, a w 1769 roku zawiązano konfederację pomorską. Niszczyły je epidemie, najazdy i wojny, a w 1792 roku niemal doszczętnie strawił wielki pożar, z którego ocalały nieliczne budowle. Od 1772 roku miasto znajdowało się we władaniu pruskim. W roku 1807 przeżywało kampanię napoleońską, której pamiątką jest „Francuska Górka” – kurhan ze szczątkami żołnierzy napoleońskich. Armia gen. J. Hallera przyniosła miastu wolność 29 stycznia 1920 roku.

Warto także wspomnieć, że Starogard Gdański jest uznawany za stolicę Kociewia, czyli jednego z regionów etniczno-kulturowych Pomorza. Niestety dziś Starogard Gdański to miasto troszkę zapomniane przez turystów. Mimo to miasto jest odwiedzane przez pasjonatów turystyki i krajoznawstwa :)

Ponad 800-letnią historię miasta tworzyły trzy kultury: polska, niemiecka i żydowską, wątkami wspólnej tradycji są zabytki architektury i cmentarze. Położenie nad malowniczo meandrującą rzeką Wierzycą, w połączeniu z zachowanym układem urbanistycznym starówki, tworzy specyficzny klimat stolicy Kociewia. (pięknie napisane ale to nie moje słowa ;)  -> http://www.powiatstarogard.pl/index.php?page=9399fb08f168bb3377970b954c10c380&pp=48&id=201)

 

W samym mieście jest kilka miejsc, które warto odwiedzić przede wszystkim.

Wycieczkę proponuję zacząć albo od stacji PKP jak ktoś przyjeżdża pociągiem albo, dla zmotoryzowanych od parku miejskiego (samochód można bez problemu zostawić na parkingu znajdującym się przed wejściem do parku). Park miejski położony nad rzeką Wierzycą sąsiaduje z zabytkową starówką miasta. Ciekawostką jest fakt, że utworzono go na podłożu bagiennym.

 


 

zdjecie_87360
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87364
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

 

Przekraczając rzekę i wychodząc z parku warto zatrzymać się i spojrzeć na most chojnicki (kilkakrotnie przebudowany).  Most ten wyznaczyli sobie na miejsce zbiórki chłopscy powstańcy pod wodzą Floriana Ceynowy, skąd zamierzali dokonać ataku na pruskie koszary w nocy 23 lutego 1846 roku. Starogardzkie powstanie miało poderwać Polaków do walki z zaborcą i zapoczątkować „Wiosnę Ludów”.

 

zdjecie_87369
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87368
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

Zostawiając za plecami most chojnicki dochodzi się do budynku Starostwa Powiatowego. Jest to dawna fabryka wyrobów tytoniowych A. Goldfarba, przez ostanie pół wieku fabryka obuwia – będąca przykładem XIX-wiecznej architektury przemysłowej. Budynek sąsiaduje z zachowanym fragmentem dawnych średniowiecznych murów obronnych z XIV stulecia. Przed budynkiem Starostwa Powiatowego mieści się Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej. W sezonie czynne codziennie, poza sezonem od poniedziałku do piątku.

 

zdjecie_87370
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87371
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

Także nieopodal stoi dawna synagoga. Żydowska mniejszość w 1849 roku wzniosła budynek synagogi jako dom modłów tutejszej gminy wyznaniowej. Miejsce służyło okupantom hitlerowskim do eksterminacji ludności żydowskiej, wymordowanej jesienią 1939 roku. Warto wspomnieć, że bożnica żydowska jest jednym z niewielu tak dobrze zachowanych domów modłów na Kociewiu. Obecnie w obiekcie siedzibę ma centrum handlowe.

 

zdjecie_87356
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

Wracając w okolice Starostwa Powiatowego, idąc dalej wzdłuż ulicy Kościuszki, zobaczyć można, między innymi, budynki należące do szkoły muzycznej oraz do sądu rejonowego. Budynek sądu posiada czarną kartę w swej historii. Razem z obiektami więziennymi w okresie okupacji hitlerowskiej był miejscem eksterminacji ludności Pomorza i Kociewia. Stąd od jesieni 1939 roku wywożono ofiary nazizmu na masowe egzekucje w Lesie Szpęgawskim.

zdjecie_87372
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87373
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

Z ulicy Kościuszki blisko już jest także do samego serca Starogardu Gdańskiego. Sercem tym jest oczywiście rynek z ratuszem i otaczającymi go kamieniczkami. Starogardzki Rynek – wyznaczony kwadratem 107x107 m – zachował swój średniowieczny układ przestrzenny, ale po wielkim pożarze miasta w 1792 roku jego zabudowa otrzymała już charakter współczesny, chociaż przetrwały jeszcze do dziś gotyckie podpiwniczenia domów i ślady dawnych przedproży. Warto zwrócić uwagę na zdobienia niektórych elewacji.

zdjecie_87377
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87379
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

Jednak mimo wszystko centralnym punktem przykuwającym oczy także poprzez swój trochę jaskrawy kolor jest ratusz. Stojący pośrodku rynku budynek– wielokrotnie przebudowywany – posadowiony jest na średniowiecznych fundamentach, i jak głosi tradycja, dzięki podziemnym korytarzom i lochom ma połączenie z nieodkrytymi jeszcze tajemnymi przejściami poza mury miejskie. Umieszczona na szczycie chorągiewka wskazuje rok 1339, kiedy miasto otrzymało swój herb. Na północnej ścianie budynku umieszczono tablicę pamiątkową informującą o fakcie zawiązania w tym miejscu w 1769 roku konfederacji pomorskiej.

zdjecie_87382
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

Będąc na rynku nie sposób nie zauważyć dwóch kościołów stojących przy jego narożnikach. Jeden z nich, ten bardziej „rzucający się w oczy”, to kościół św. Katarzyny. Świątynia ta została wzniesiona w 1802 roku na fundamentach średniowiecznego kościoła. W 1873 roku wybudowano wieżę kościoła i obecnie stanowi ona najwyższy obiekt w starej części miasta. Wewnątrz kościoła znajduje się imienna lista starogardzian zamordowanych w czasie II wojny światowej.

zdjecie_87355
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

zdjecie_87354
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

Drugim kościołem na starym mieście jest kościół św. Mateusza. Fara św. Mateusza jest najstarszym kościołem miasta, najcenniejszym zabytkiem średniowiecznej architektury i cenną skarbnicą sztuki sakralnej. Wniesiony został z cegły po 1310 roku i rozbudowany w jednolitym stylu gotyku, w kształcie bazylikowym, z pięknymi ozdobnymi szczytami.
Prócz zrekonstruowanego fresku „Sądu Ostatecznego” (XV w.) zachowały się w nim gotyckie figury świętych w ołtarzach bocznych, średniowieczne kropielnice,
renesansowy nagrobek Jerzego Niemojewskiego i dawne płyty nagrobne, a także obraz wotywny z XVII-wiecznym widokiem miasta. Po odzyskaniu kościoła z rąk protestantów w końcu XVI stulecia, jego wystrój zdominowała sztuka baroku i rokoka. Replika „Chrystusa Starogardzkiego” umieszczona na fasadzie południowej kruchty przypomina o pochodzeniu jednej z najstarszych zachowanych rzeźb sakralnych na Pomorzu (pocz. XIV wieku).

 

zdjecie_87352
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87353
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

Przechodząc koło wcześniej wspomnianego kościoła warto udać się w głąb ulicy generała J. Hallera. Zobaczyć tam można fragmenty murów obronnych „pamiętające” okres średniowiecza. Mury te, najlepiej zachowane są od strony północno-zachodniej. Mur osiąga wysokość do 5 metrów, przy szerokości muru sięgającą prawie 2 metrów. Na przełomie lat 1309-1310, na polecenie wielkiego mistrza krzyżackiego, Teodot z Florencji przystąpił do prac nad przebudową dawnej wsi Starogard w miasto – twierdzę. Od około 1313 do 1320 roku zaczął otaczać 8,4 hektarowy teren zewnętrznym murem obronnym, posadowionym na fundamencie kamiennym, z bastionami w narożnikach i fosą. Potem rozpoczęto budowę bram z basztami, które ukończono w latach 1338-1340.

 

zdjecie_87384
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

Jak mowa o murach to w takim razie trzeba także powiedzieć kilka słów o basztach. Najstarszą (prawdopodobnie) basztą w Starogardzie Gdańskim jest Baszta Książęca (Narożna). Jest ona także największą z zachowanych baszt miasta. Mieści się w niej Muzeum Ziemi Kociewskiej. Nieopodal znajduje się także Baszta Gdańska. Powstała około 1325 roku. Najlepiej zachowany obiekt gotyckiej architektury obronnej miasta, stojąca nad kanałem Wierzycy – dawniej fosy. Historycznie baszta służyła do obrony i strzegła bezpieczeństwa wjazdu do miasta, z czasem zmianie uległa jej funkcja na obserwacyjno-obronną, w późniejszych latach znajdowało się w niej więzienie.

 

zdjecie_87357
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

zdjecie_87383
Autor zdjęcia: Marta_Antonina

 

 

W przeciwległym narożniku murów obronnych znajduje się także trzecia z ocalałych baszt – Tczewska. Baszta Tczewska, zwana także Młyńską jest rekonstrukcją dawnych umocnień. Na kamiennych fundamentach osadzona została w pierwszej ćwierci XIV wieku. Dzięki prywatnemu właścicielowi w 1986 roku odtworzona została szachulcowa konstrukcja jej górnej kondygnacji oraz nakrycie dachowe. Dzisiaj wraz z odcinkiem narożnym murów obronnych stanowi urokliwy fragment średniowiecznej panoramy miasta.

W obrębie starego miasta zatrzymać się można także przy dawnych koszarach. Zespół dawnych koszar pruskich – tzw. „białych”, wzniesionych w latach 1778-1781 na polecenie króla Fryderyka II z materiału budowlanego pochodzącego z rozbiórki starościńskich zamków w Borzechowie i Osieku, zajmowały w latach międzywojennych stacjonujące w mieście wojska 65. pułku piechoty i 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich. Obecnie mieści się w nich Zespół Szkół Zawodowych. Stojący obok obelisk upamiętniający odzyskanie niepodległości przez Polskę, 11 listopada 1918 r. oraz tablica pamiątkowa na murze koszar upamiętniająca wyzwolenie miasta po 148 latach niewoli zaborczej.

Nieopodal znajduje się także budynek biblioteki. Jak głoszą źródła historyczne od 1926 roku w mieście stacjonował owiany bohaterską sławą 2. Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, do którego należało kasyno oficerskie z salą pamiątek historycznych i galerią obrazów. Aktualnie obiekt ten zajmuje Biblioteka Miejska im. Ks. Bernarda Sychty, wybitnego pisarza, regionalisty i leksykografa Kociewia. Sąsiedni obiekt w latach międzywojennych był siedzibą niemieckiej loży wolnomularskiej.

 

Wychodząc poza teren średniowiecznego miasta warto zobaczyć jeszcze kilka obiektów. Są to:

 

* Zabytkowe Młyny Starogardzkie i Pałac Wiecherta - symbolem gospodarczego rozkwitu miasta od poł. XIX wieku jest zespół obiektów przemysłowych, m.in. młynów zbożowych nad kanałem Wierzycy. Obiekty te powstały w latach 1874-1889. Właściciel firmy, Franciszek Wiechert, w 1893 roku zbudował w ich sąsiedztwie eklektyczną willę o bogatym wystroju architektonicznym, wzorując się na budowach włoskich. Wkomponowana została w zespół budynków z 1882 roku, z bramą wjazdową naśladującą antyczny łuk triumfalny.

* Szpital dla nerwowo i psychicznie chorych w Kocborowie - kompleks budynków wniesionych w latach 1894-1898 na obszarze blisko 300 ha. Wokół zabudowań szpitalnych rozpościera się piękny stuletni park z interesującymi, rzadkimi nasadzeniami, wśród których występują nietypowe odmiany buka, jodły białe, klony srebrzyste i tuje. Moim zdaniem budynek szpitala jest najpiękniejszym budynkiem w mieście: piękny, majestatyczny. Budynki zespołu szpitala utrzymane są w jednolitej stylistyce charakterystycznej dla Prus końca XIX wieku nawiązującej do surowości gotyku krzyżackiego z na ogół skromnymi elementami zdobniczymi (budynki z czerwonej cegły). Charakterystycznym krajobrazowym akcentem zespołu jest wodociągowa wieża ciśnień, wyposażona w zegar wieżowy. Obok budynków oddziałów szpitala i zaplecza gospodarczo -administracyjnego, wybudowano także zespoły budynków mieszkalnych dla pracowników szpitala zlokalizowane na obrzeżach zespołu, a także kaplicę na tyłach przylegającą do malowniczego przyszpitalnego cmentarza (czynnego). Na cmentarzu m.in. groby i tablice pamiątkowe pierwszych dyrektorów szpitala oraz ofiar II wojny światowej. Park zespołu szpitalnego, w szczególności jego część na cmentarzu, jest siedliskiem wielu gatunków ptaków, m.in. dzięciołów, kowalików, grzywaczy, sójek, kwiczołów. Całość zespołu szpitala jest bardzo dobrze zachowana i utrzymywana w niemal niezmienionej formie (np. pozostawiona zabytkowa stolarka okienna). Cenna pamiątka spuścizny materialno - kulturowej dawnych Prus Zachodnich. (http://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dzki_Szpital_dla_Psychicznie_Chorych_%22Kocborowo%22)

 

A na koniec...  pamiętajmy! Gdański jest Starogard a Szczeciński Stargard! Nie mylmy  :)

 

Powyższą trasę przygotowałam przede wszystkim w oparciu o materiały otrzymane z punktu informacji turystycznej oraz ze strony miasta http://www.starogard.pl/pl/dokumenty/trasa_turystyczna i http://www.starogard.pl/pl/dokumenty/zabytki

 

 






relacje i trasy:
Byłeś w weekend na ciekawej wycieczce? Odbyłeś 2-miesięczną podróż życia? Podziel się swoją podróżą!
możesz:
opisać swoją wycieczkę/podróż
uzupełniać ją o napotkane, ciekawe obiekty
dodawać zdjęcia
wgrywać trasę z urządzenia GPS w formie pliku GPX
korzystać z relacji i tras innych użytkowników
ostatnio zalogowali się
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group