bezdroza_logo
152762
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
e-przewodniki.pl e-przewodniki Polska Góry Świętokrzyskie
Góry Świętokrzyskie
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Nowa Słupia

Okolice

Przez Nową Słupię przebiegają również szlaki rowerowe: czerwony, prowadzący z Cedzyny do Opatowa, tematyczny długodystansowy czarny Szlak Architektury Obronnej oraz żółty szlak pielgrzymkowo-religijny „Miejsca Mocy".

Nowa Słupia stanowi dogodny punkt wypadowy na Święty Krzyż (

 Klasztor Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej, Święty Krzyż 1; tel.: +48 41 3177021, 3178278, e-mail: swietykrzyz@oblaci.pl, http://www.swietykrzyz.pl). Wejście na szczyt góry prowadzi tą samą ścieżką, którą niegdyś pokonywali pielgrzymi podążający do relikwii Krzyża Świętego. Jednym z pątników był sam król Władysław Jagiełło, na którego część drogę tę nazwano „Drogą Królewską".

Data przybycia benedyktynów na górę oraz powstania kościoła i klasztoru nie jest dokładnie znana. Według zapisów Jana Długosza fundatorem kościoła był król Bolesław Chrobry, a data powstania opactwa to 1006 r.; współcześni historycy twierdzą, że założono je na początku XII w. z inicjatywy księcia Bolesława Krzywoustego. To na jego zaproszenie na Święty Krzyż przybyli zakonnicy z Węgier, przywożąc ze sobą relikwie Krzyża Świętego, które należały kiedyś do węgierskiego następny tronu, św. Emeryka.

 

Legenda o świętym Emeryku

Królewicz węgierski Emeryk przybył do Polski na zaproszenia króla Bolesława Chrobrego. Podczas polowania, goniąc za ogromnym jeleniem, odłączył się od swej drużyny. W momencie, kiedy miał już wypuścić strzałę z łuku, zauważył pomiędzy rogami zwierzęcia spowity w blasku benedyktyński krzyż. Wtedy ukazał mu się Anioł, który nakazał pozostawić w klasztorze na pobliskiej Łysej Górze relikwie Krzyża Świętego, które Emeryk nosił na piersi. Odtąd klasztor zaczęto nazywać Świętokrzyskim, a Łysiec otrzymał nazwę góry Święty Krzyż. Następnie nazwa przeniosła się na cały okoliczny wypiętrzony teren - Góry Świętokrzyskie, w później także na cały region. Symbolem tych ziem stał się jeleń z podwójnym krzyżem w rogach.

 

Książę Bolesław Krzywousty wzniósł w tym miejscu prawdopodobnie jednonawowy kościół w stylu romańskim; jego pozostałości (w postaci fragmentu muru) możemy zobaczyć w południowej ścianie krużganków klasztoru. Zabudowania klasztorne uległy zniszczeniu przez Tatarów podczas najazdu w 1259 r. oraz w 1370 r. - przez Litwinów.

Uzyskane w XIV w. relikwie Krzyża Świętego przyczyniły się do powstania w klasztorze ośrodka pielgrzymkowego i w znacznym stopniu wpłynęły na dalsze losy opactwa. W okresie pomiędzy 1351 a 1361 r. zmieniono patronat kościoła - z dotychczasowej Świętej Trójcy na Święty Krzyż. Największy rozkwit opactwa przypada na okres panowania Władysława Jagiełły: kościół został ozdobiony bizantyńską polichromią, wzbogacił się o drogocenne organy i sprzęt liturgiczny. W czasie dwóch pożarów w latach 1447 oraz 1459 zabudowania klasztorne uległy poważnemu zniszczeniu. Przy finansowym wsparciu ze strony króla Kazimierza Jagiellończyka oraz kardynała Zbigniewa Oleśnickiego kościół został wyremontowany i rozbudowany, tak aby mógł pomieścić coraz liczniej przybywających pielgrzymów. W tym okresie powstały również zakrystia, pomieszczenia mieszkalne oraz krużganki. W 1491 r. klasztor powiększył się o skrzydło północne, w którym mieściły się szpital oraz apteka. Od tego czasu produkcja lekarstw i lecznictwo stały się specjalnością świętokrzyskich benedyktynów.

Po zniszczeniach dokonanych przez Tatarów w XVI w. budynki klasztorne odnowiono za rządów opata Sierakowskiego. W tym czasie kościół zyskał barokowy wystrój, dobudowano dwie wieże, a Mikołaj Oleśnicki, wojewoda lubuski, dokonał przebudowy gotyckiego kapitularza na barokową kaplicę grobową. Pod koniec XVII w. przystąpiono do rozbudowania pomieszczeń klasztornych - powstało wtedy zachodnie skrzydło opactwa, w którym obecnie mieści się wystawa przyrodnicza Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Barokowy kościół oraz część zabudowań klasztornych uległy ponownemu zniszczeniu podczas pożaru w 1777 r., świątynię szybko jednak odbudowano, nadając jej styl barokowo-klasycystyczny. W 1819 r. dekretem cara Aleksandra I nastąpiła kasata zakonu. W latach 1849-62 w opactwie mieścił się zakład księży demerytów (skazanych przez władzę duchowną za wykroczenia przeciw swojemu powołaniu), a w czasie powstania styczniowego stacjonowały tu wojska gen. Mariana Langiewicza. Od 1884 r. do wybuchu II wojny światowej budynki klasztorne pełniły funkcję carskiego więzienia. W latach 1941-42 utworzono tu obóz jeńców radzieckich, w którym zginęło ok. 6 tys. osób. Obecnie sanktuarium na Świętym Krzyżu opiekują się Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.

Zespół klasztorny składa się z kościoła oraz zabudowań klasztornych, tworzących czworobok z krużgankami, otaczającymi wirydarz. Do wnętrza wchodzimy z dziedzińca przez furtę umieszczoną w zachodnim skrzydle najstarszego czworoboku zabudowań. Przechodząc przez krużganki, warto zwrócić szczególną uwagę na odrestaurowane po zniszczeniach wojennych sklepienia krzyżowo-żebrowe, zdobione herbami. Przed wejściem do kościoła znajduje się wykonany z czarnego marmuru nagrobek poświęcony zmarłym benedyktynom.

Jednonawowy kościół zbudowany jest na planie prostokąta. Posiada barokowe fasady i klasycystyczne wnętrze. W ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający Trójcę Świętą, a w jego wnękach - obrazy Franciszka Smuglewicza, nawiązujące tematyką do historii klasztoru (wśród nich przestawiające życie św. Benedykta oraz legendę o św. Emeryku). W kościelnej zakrystii można zobaczyć XVII-wieczną boazerię z szafkami na sprzęty liturgiczne, warto również zwrócić uwagę na wykonany w 1620 r. marmurowy lawaterz (umywalkę dla kapłanów). Z zakrystii wchodzimy do kaplicy Mikołaja Oleśnickiego. Na jej kopułowym sklepieniu znajdują się kolorowe malowidła, przedstawiające wizerunki Jezusa Chrystusa, Najświętszej Marii Panny, apostołów, św. Benedykta oraz jego siostry, św. Scholastyki. Ściany boczne zdobią XVIII-wieczne malowidła Mateusza Reichana, przedstawiające historię Krzyża Świętego. Tu właśnie, w tabernakulum umieszczonym w XVII-wiecznym ołtarzu, przechowywane są relikwie Krzyża Świętego. Z kaplicy prowadzą schody do krypty grobowej, w której spoczywają ciała m.in. członków rodziny Oleśnickich oraz księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Z krużganków możemy przejść do

 Muzeum Misyjnego, gdzie urządzono ekspozycję przedstawiającą dzieje klasztoru. Znajduje się tu także wystawa zbiorów przywiezionych przez misjonarzy z różnych zakątków świata.

W zachodnim skrzydle klasztoru prezentowane są zbiory geologiczne, archeologiczne i florystyczne, przedstawiające bogactwo przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego (Muzeum Przyrodnicze ŚPN na Świętym Krzyżu, tel.: +48 41 3177087).

Za wznoszącą się wysoko wieżą przekaźnika RTV znajduje się platforma widokowa, z której można zobaczyć odsłonięte rumowiska skalne zwane gołoborzami. Gołoborza powstały wskutek mechanicznego procesu wietrzenia skał w okresie epoki lodowcowej. Choć „gołoborze" oznacza „gołe od boru", czyli nieporośnięte roślinnością, w ostatnich latach obserwuje się proces inwazji na świętokrzyskie gołoborza wybranych gatunków roślin, m.in. porostów, mchów, jarzębiny i świerków.

 

Ślady wierzeń pogańskich

Gołoborza uważane są za miejsce niezwykłe, tajemnicze i unikatowe; ich powstanie miejscowa ludność wiązała z istnieniem sił nadprzyrodzonych. Tutaj miały się odbywać zloty czarownic - sabaty. Według innej z legend kamienie na gołoborzach są pozostałością po istniejącym niegdyś w tym miejscu potężnym zamku. W okresie pogańskim górę Łysiec obrano jako miejsce kultu trzech bóstw, związanych z siłami przyrody: Łady, Body i Leli (czyli: Pogody, Poświstu i Świstu). Jednym ze śladów odbywających się w tym miejscu obrzędów pogańskich stanowi kamienny wał o długości 1,5 kilometra, sięgający nawet do 2 metrów wysokości, otaczający szczyt góry. Pełnił on rolę kręgu kultowego, w obrębie którego dokonywano obrzędów religijnych. Można go podzielić na część wschodnią i zachodnią; odcinek wschodni charakteryzuje się większą wysokością i dopracowaniem, natomiast część zachodnia sprawia wrażenie nieskończonej: brakuje okładziny sporządzonej z drobnego kamienia. Przyczyną tego stanu może być stopniowy zanik praktyk i wierzeń pogańskich.


Po regionie oprowadza: Agnieszka Pabis

Obiekty dodane przez użytkowników:
Rezerwat przyrody "Szczytniak"
Leśny rezerwat przyrody, utworzony w 1994 r. na powierzchni 6,03 ha. Chroni gołoborze oraz wkraczające na nie zbiorowiska roślinne, a także fragmenty pierwotnej puszczy bukowo-jodłowej. Położony jest na terenie gminy Waśniów w powiecie ostrowieckim. "Głównym przedmiotem ochrony jest tu charakterystyczne dla Gór Świętokrzyskich gołoborze, czyli rumowisko skalne utworzone z twardych piaskowców kwarcytowych. W wyniku ekspansji roślinności gołoborze stopniowo zarasta, powierzchnia głazów pokrywa się mchami, w szczelinach bloków skalnych wyrastają paprocie, maliny, jeżyny i niewielkie drzewa. Gołoborze otacza wielogatunkowy las o charakterze naturalnym w wieku 80-120 lat. W drzewostanie przeważa buk a domieszkę stanowią jodła i jawor. Podszyt tworzą: podrost grabu i jodły oraz jarzębina i leszczyna. W rezerwacie rosną też rośliny zielne m.in. bluszcz pospolity, czworolist pospolity oraz naskalne gatunki mchów. " (http://www.pk.kielce.pl/park_jeleniowski_formy_ochrony_przyrody.html#rezerwaty)
dodał: endrju_74
Rezerwat przyrody "Gagaty Sołtykowskie"
Rezerwat przyrody nieożywionej, utworzony w 1997 r. na powierzchni 13,33 ha. Powstał dla ochrony odsłonięć skał dolnojurajskich oraz interesujących okazów mineralogicznych i paleontologicznych. Leży w gminie Stąporków w powiecie koneckim.
dodał: endrju_74
poprzedni rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group