bezdroza_logo
152762
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
Warszawa
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Warszawa

Warto zobaczyć

Plac Zamkowy i Zamek Królewski

Choć jest dziś jednym z symboli Warszawy, obecną formę

 Plac Zamkowy przybrał dopiero w drugiej dekadzie XIX w., po wyburzeniu kilku kamienic, zamkowych zabudowań stajennych, a także części obwarowań miejskich na czele z Bramą Krakowską. Wówczas centralnym punktem nowopowstałego placu stała się
 kolumna Zygmunta III Wazy. Ten najstarszy w kraju świecki pomnik wzniósł w 1644 r. król Władysław IV, ku czci swego ojca. Fakt, że to właśnie spoglądającemu z kolumny monarsze zawdzięcza Warszawa rangę miasta rezydencjalnego Jego Królewskiej Mości, nadaje dziś pomnikowi szczególne znaczenie.

Obsiadany tłumnie most gotycki odkryto i odrestaurowano dopiero w latach 80. XX w. Jest to jedyna pozostałość po dawnej Bramie Krakowskiej. Za nim ciągną się wokół Starego Miasta zrekonstruowane mury obronne. Wzniesione między XIV a XVI w., od XVIII w. były stopniowo rozbierane i wykorzystywane w budownictwie.

 Zamek Królewski (Pl. Zamkowy 4, http://www.zamek-krolewski.com.pl, tel .: +48 22 7555170, czynny: V-IX wt.-nd. 10.00-18.00, pn. do 16.00, X-IV wt.-sb. 10.00-16.00, w nd. 11.00-16.00; 2 trasy dla zwiedzających; w nd. trasa łączona, wstęp bezpłatny. Trasa I (Pokoje Dworskie, Sale Sejmowe, Apartament Księcia Stanisława, Pokoje Matejkowskie) - czas zwiedzania ok. 1 godz.; wstęp: 12/6 zł., bez przewodnika. Trasa II (Apartamenty: Wielki i Królewski, m.in. sale: Tronowa, Rycerska, Wielka, Sypialnia Króla, Sala Canaletta) - czas zwiedzania ok. 1 godz.; wstęp: 20/13 zł.; zwiedzanie w grupach), mimo wielowiekowej historii, należy do najmłodszych rezydencji monarszych na świecie. Wysadzony w powietrze przez Niemców w 1944 r., został odtworzony z użyciem wszelkich zachowanych elementów. Nie stało się to jednak od razu po wojnie - przez szereg lat władze komunistyczne nie wydawały zgody na odbudowę zamku. Dopiero Edward Gierek, chcąc przypodobać się społeczeństwu, umożliwił rozpoczęcie prac. Surowa bryła historycznej budowli stanęła w latach 1971-74, a oficjalnego otwarcia zamku dokonano 10 lat później. Prace restauratorskie trwają do dziś, a komnaty królewskie pięknieją z każdym rokiem, m.in. dzięki hojnym donacjom. W 1994 r. zamek otrzymał część wspaniałej kolekcji Lanckorońskich, w tym dwa obrazy pędzla Rembrandta.

Przyjmuje się, że drewnianą warownię książęta mazowieccy wznieśli tutaj już pod koniec XIII w. Była ona wówczas otoczona drewniano-ziemnym wałem i okolona fosą. Na przestrzeni XIV i XV w. warownia ulegała stopniowej rozbudowie, pojawiły się także pierwsze elementy murowane. Obecny, wczesnobarokowy kształt z pięcioma skrzydłami i charakterystyczną wieżą zegarową budowla zyskała za panowania Zygmunta III Wazy. Ówczesne bogate wyposażenie wnętrz padło niestety łupem Szwedów podczas pamiętnego „potopu".

Swoją świetność rezydencja odzyskała dopiero w 2. poł. XVIII w., za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-95), kiedy to rozkochany w malarstwie monarcha zgromadził na zamku ponad 2000 obrazów wybitnych europejskich mistrzów i przebudował część apartamentów królewskich. W czasach zaborów monarsze głowy rezydowały na zamku okazjonalnie. Dlatego też szczególnie zapamiętany został przez warszawiaków pobyt w rezydencji Napoleona na przełomie 1806 i 1807 r. Pod zaborem rosyjskim zamek zaczął tracić na znaczeniu: początkowo gościli tu carowie rosyjscy bawiący w Warszawie, następnie zamieszkiwali go carscy namiestnicy i generał-gubernatorowie.

Za czasów II RP zamek był rezydencją głowy państwa. Małe mieszkanko otrzymał tu także, w uznaniu zasług dla kultury polskiej, Stefan Żeromski.

 

Hejnał Warszawy

17 IX 1939 r. o godz. 11.15 zatrzymał się zegar na płonącej wieży Zygmuntowskiej. Film amerykańskiego reportera Juliena Bryana, przedstawiający czarny słup dymu nad zamkową wieżą, obiegł cały świat. Zamkowy zegar uruchomiono symbolicznie 19 VIII 1974 r. o godz. 11.15 - jakby pragnąc zawrócić czas. W 1994 r. rozpisano konkurs na warszawski hejnał - jego zwycięzcą został Zbigniew Bagiński, w którego utworze brzmią motywy patriotycznej „Warszawianki" z 1830 r. Pierwszy raz hejnał zabrzmiał z wieży Zygmuntowskiej 3 V 1995 r. Od 2006 r. utwór jest wykonywany codziennie, a odgrywa go na zmianę trzech wojskowych trębaczy. W odróżnieniu od Krakowa, hejnał grany jest tylko na trzy strony świata i tylko jeden raz w ciągu dnia - o godz. o 11.15...

 

Stare i Nowe Miasto

Wędrówkę po warszawskiej Starówce zaczyna się zazwyczaj od  ulicy Świętojańskiej - niegdyś głównego traktu Starej Warszawy, łączącego warownię książąt mazowieckich ze staromiejskim rynkiem. Nazwa ulicy pochodzi od kościoła, a obecnie

 archikatedry św. Jana Chrzciciela. Wzniesiony na przełomie XIII i XIV w. kościół ulokowano w sposób nietypowy dla miast średniowiecznych: nie w pierzei rynku, ale w połowie drogi pomiędzy rynkiem a warownią. Położenie to spowodowane było podwójną rolą, jaką odgrywała świątynia, będąca zarówno miejską farą, jak i kaplicą książęcą. To tę świątynię książę Janusz Stary podniósł do godności kolegiaty, przenosząc do Warszawy archidiakonat z Czerska. Za panowania Zygmunta III w kolegiacie nauczał Piotr Skarga. Począwszy od XVII w. odbywały się tu śluby królewskie - na królów Polski koronowani byli Stanisław Leszczyński i Stanisław August Poniatowski. W 1971 r. zaprzysiężono tu Konstytucję 3 Maja. W 1798 r., po erygowaniu biskupstwa warszawskiego, kolegiata otrzymała tytuł katedry, zaś od 1818 r. jest archikatedrą.

Świątynia została niemal całkowicie zniszczona przez Niemców w 1944 r. Powojenną fasadę odbudowano w stylu tzw. gotyku nadwiślańskiego, a zrekonstruowany kościół otrzymał w 1960 r. tytuł bazyliki mniejszej.

Wnętrze bazyliki jest surowe i mroczne. W ołtarzu głównym znajduje się kopia cudownego obrazu MB Częstochowskiej - ta sama, która podczas obchodów tysiąclecia chrztu Polski nawiedzała parafie całego kraju. Zrekonstruowane barokowe stalle stanowią kopię stalli ufundowanych przez króla Jana III Sobieskiego. Warto zwrócić uwagę na wiele cennych i ważnych elementów wyposażenia świątyni: mauzoleum Prymasa Tysiąclecia Stefana Wyszyńskiego z 1990 r., baptysterium z reprezentacyjną XVII-wieczną chrzcielnicą, klasycystyczny pomnik nagrobny Stanisława Małachowskiego z białego marmuru projektu Bertela Thorvaldsena czy renesansowy nagrobek ostatnich książąt mazowieckich. Na szczególną uwagę zasługuje późnobarokowa kaplica Cudownego Pana Jezusa zwana potocznie kaplicą Baryczków. Uszkodzona kaplica przetrwała wojnę, pozostając do dziś miejscem kultu tzw. Czarnego Krucyfiksu. Wedle legendy syn możnego kupieckiego rodu Baryczków uchronił krzyż od zniszczenia, wywożąc go potajemnie z jednego z miast ogarniętych duchem reformacji - Norymbergi lub Wrocławia.

Podziemia katedry kryją prochy książąt mazowieckich i metropolitów warszawskich, a także wielu wybitnych Polaków: Henryka Sienkiewicza, Gabriela Narutowicza, Ignacego Jana Paderewskiego i króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Z katedrą sąsiaduje wzniesiony na początku XVII w. manierystyczno-barokowy

 kościół Jezuitów. Najważniejszym elementem wystroju wnętrza jest cudowny obraz NMP Łaskawej - patronki Warszawy.

Równolegle do ulicy Świętojańskiej biegnie  ulica Piwna. Znajdziemy tu jeszcze jeden sakralny zabytek -  poaugustiański kościół św. Marcina. Augustianie byli pierwszymi zakonnikami sprowadzonymi do Warszawy - orientowaną  świątynię, z wejściem od strony murów miejskich, wznieśli już w 1354 r. Do kompleksu augustiańskiego należały także klasztor, szpital i cmentarz. Świątynia była powszechnie znana za sprawą obradujących na jej dziedzińcu sejmików mazowieckich. Powojenne wnętrze, zaprojektowane przez siostrę Almę Skrzydlewską, jest niemal zaprzeczeniem przedwojennego barokowego przepychu. Uwagę przykuwają stacje drogi krzyżowej, wykonane techniką sgraffito oraz na wpół spalony krucyfiks. Całość, dzięki swojej ekspresji i prostocie zyskała szczególną aprobatę warszawiaków.

 Zapiecek to niewielki placyk na osi ulicy Piekarskiej, powstały na początku XIX w. po wyburzeniu stojącej tu kamienicy. Niegdyś słynął z targu ptaków śpiewających, dziś - z galerii sztuki współczesnej Zapiecek. Złoty napis na bruku upamiętnia wpisanie warszawskiej Starówki na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO w 1980 r. Zdjęcia na tablicy informacyjnej przy wejściu na Rynek ukazują rozmiar zniszczeń w 1945 r.

 Rynek Starego Miasta powstał podczas lokacji Warszawy na przełomie XIII i XIV w. jako prostokątny plac o wymiarach 90 x 73 m (dla porównania rynek krakowski to kwadrat o boku nieco ponad 200 m) i do XVIII w. pełnił rolę najważniejszego placu miasta. Odbywały się tu targi, a po północnej stronie placu stały pręgierz oraz kuna do przytwierdzania skazanych. Pierwotnie zabudowa rynku była drewniana, ale już w XV w. wznoszono murowane kamienice gotyckie. Do kompleksowej przebudowy rynku zmusił mieszczan wielki pożar w 1607 r., po którym wznoszenie drewnianych zabudowań zostało zakazane. Od XV w. na rynku stał murowany ratusz, otoczony kramami, rozebrany w 1818 r. W 1855 r. na jego miejscu pojawiły się
 rzeźba Syrenki dłuta Konstantego Hegla oraz fontanna. Rzeźba przetrwała zawieruchę wojenną i przed kilku laty powróciła na Rynek z długiej powojennej tułaczki po mieście.

Z czterech pierzei rynku w najlepszym stanie przetrwała wojnę strona północna, której patronuje kupiec i prezydent Starej Warszawy - Jan Dekert (1738-90). Kamienice tej pierzei zachowały oryginalne fasady

 Muzeum Historycznego Miasta Stołecznego Warszawy (Rynek Starego Miasta 28-42, tel.: +48 22 6351625, http://www.mhw.pl ; czynne: wt., czw. 11.00-18.00, śr., pt. 10.00-15.30, sb., nd. 10.30-16.30; wstęp: 6/3 zł, w nd. bezpłatny). Otwarta jeszcze przed wojną placówka obejmuje dziś zespół 11 kamienic, a dzięki znakomicie zaaranżowanej przestrzeni wystawienniczej, muzealne korytarze zdają się nie mieć końca. Żadne inne muzeum w mieście nie prezentuje lepiej dziejów stolicy, a tutejszy, imponujący zbiór varsavianów zasługuje na szczególną uwagę.

Wschodnia pierzeja to Strona Barssa. Nazwa upamiętnia zasłużonego adwokata i działacza warszawskiego Franciszka Barssa (1760-1812). W dwóch kamienicach tej pierzei mieszczą się sale założonego w 1950 r.

 Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza. (Rynek Starego Miasta 20, tel.: +48 22 8314061, http://www.muzeumliteratury.pl; czynne: pn., wt., pt. 10.00-15.00, śr., czw. 11.00-18.00; wstęp: 6/5 zł.). Stała ekspozycja poświęcona została życiu wieszcza z Nowogródka, organizowane są tu ponadto bardzo ciekawe wystawy czasowe o niebanalnych koncepcjach przestrzennych i tematycznych. Do muzeum wchodzi się przez kamienicę Balcerowską, w której sieni znajdują się pozostałości gotyckiej polichromii.

Pierzeja południowa od strony zamku i katedry nazywana jest Stroną Zakrzewskiego (Ignacy Wyssogota Zakrzewski był pierwszym prezydentem Warszawy). Pod nr. 5 znajduje się zasługująca na uwagę

 kamienica „Pod Bazyliszkiem" z zachowaną klasycystyczną fasadą. W czasach PRL-u w budynku ulokowano restaurację nawiązującą do znanej warszawskiej legendy.

Hugo Kołłątaj - patron zachodniej pierzei, czyli Strony Kołłątaja - mieszkał i zmarł w

 kamienicy Klucznikowskiej (nr 21) o zachowanej XVII-wiecznej fasadzie.

Szczególną sławą cieszy się klasycystyczna

 kamienica Fukierowska pod nr. 27, która swą nazwę zawdzięcza rodzinie Fukierów. Ta ostatnia w 1810 r. otworzyła tutaj winiarnię, która szybko zyskała wielki poklask i uznanie warszawiaków. Dziś można tutaj, jak dawniej, zamówić kieliszek wina lub spożyć obiad w restauracji „U Fukiera", a także obejrzeć (otwieraną na życzenie) niewielką ekspozycję muzealną poświęconą winiarstwu (wejście od ul. Piwnej 44).

Z południowo-wschodniego narożnika rynku odchodzą dwie uliczki. Ulica Celna wiedzie na

 Gnojną Górę - pagórek powstały przez wieki na skutek wyrzucania tu odpadków i nieczystości. Około 1774 r. z nakazu „króla Stasia" górę obłożono darnią i nadano jej nazwę Góry Zielonej. Ta jednak nie przyjęła się, a problem całkowitego uprzątnięcia pagórka przeciągnął się aż do połowy XIX w. Dziś z dawnego wysypiska roztacza się atrakcyjny widok na Wisłę i Pragę.

 

Dziekania i Kanonia

Wiele nazw na Starym Mieście wiąże się z dawnymi instytucjami kościelnymi. Cicha uliczka, do której prowadzi brama katedralnej dzwonnicy, to

 Dziekania. Nazwa pochodzi od dziekana kapituły kolegiackiej, którego pałac wznosi się do dziś pod nr. 1. Kryty ganek nad uliczką prowadził z zamku do kolegiaty. Do historii przeszedł za sprawą zamachu na życie króla z 1620 r.: „Z Zygmuntem III zdarzył się przypadek nieznany w dziejach naszych. Gdy ten król wychodził z kościoła, niejakiś Piekarski, obłąkany na umyśle, uderzył go czekanem w głowę i mocno zranił. Schwytany zbrodniarz i wyrokiem sądu wskazany na srogie męki, wśród nich bredził nic do rzeczy i pozostawił po sobie przysłowie: bredzić jak Piekarski na mękach". (Piotr Czarkowski, Dzieje w Polsce, Litwie i na Rusi s poglądem na wpływ Europy, Warszawa 1859).

Dziekania dochodzi do malowniczego, trójkątnego placyku zwanego

 Kanonią. Jego nazwa powstała od otaczających dawny cmentarz kanonii, czyli domów kanoników warszawskiej kapituły. W domu nr 8 mieszkał największy piewca uroków i legend Starego Miasta - Or-Ot Artur Oppman. W centrum placyku znajduje się dzwon odlany w 1646 r. przez Daniela Tyma, który stworzył również figurę króla na kolumnie Zygmunta III Wazy.

 

 Ulica Nowomiejska prowadzi z Rynku Starego Miasta do  barbakanu. Ta charakterystyczna budowla wzniesiona w 1548 r. przez Jana Baptystę z Wenecji ma formę przysadzistej, zbudowanej na planie podkowy bastei, wysuniętej przed mur obronny i połączonej z nim tzw. szyją. Rekonstrukcji po zniszczeniach wojennych dokonano w latach 50. XX w. na podstawie XVI-wiecznych rycin.

Za barbakanem rozciąga się  Nowe Miasto, ulokowane pod koniec XIV w. przy trakcie zakroczymskim. Choć nigdy nie dorównało pod względem bogactwa i znaczenia Starej Warszawie i choć w powojennej szacie jest niemal całkowitą rekonstrukcją pierwowzoru, stanowi bardzo przyjemną kontynuację wędrówki po Starym Mieście.

Główną arterią Nowego Miasta jest

 ulica Freta. W kwestii etymologii nazwy ulicy trwają spory: najczęściej wywodzi się ją ze średniowiecznej łaciny, w której słowo fretha oznaczało „nieuprawne pole", inni optują za niemieckim Freiheit czyli wolną przestrzenią targową na przedmieściu.

Wznoszący się po lewej

 kościół Paulinów łączy się z jedną z najstarszych warszawskich tradycji - począwszy od 1711 r., co roku w sierpniu wyrusza stąd pielgrzymka na Jasną Górę. Sama świątynia ma jeszcze dłuższą historię. Drewniana kaplica szpitala św. Ducha stanęła tu już w XIV w. i została zniszczona dopiero podczas potopu szwedzkiego. Murowany barokowy kościół wzniesiono na początku XVIII w.

Za ulicą Mostową, której nazwa upamiętnia pierwszy stały most warszawski, postawiony staraniem Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki - wznosi się na ulicy Freta wczesnobarokowy

 kościół Dominikanów pw. św. Jacka. Wielokrotnie niszczony i odbudowywany, ostatni raz legł w gruzach w 1944 r. Z bogatego przedwojennego wystroju zachowało się niewiele, ale na szczęście ocalała piękna barokowa kaplica Kotowskich projektu Tylmana z Gameren. Pod kaplicą znajduje się krypta grobowa Kotowskich, gdzie spoczywają nienaruszone podczas wojny sarkofagi z prochami fundatorów. Wejście do kaplicy zamyka kuta żelazna krata - jedna z najwspanialszych w Warszawie. W ołtarzu umieszczono po wojnie obraz Matki Boskiej Czortkowskiej, obok - cenną lwowską rzeźbę „Ecce Homo" z 2. poł. XVIII w. W prawej nawie wielkie wrażenie robi mocno uszkodzony podczas wojny manierystyczny nagrobek Katarzyny Ossolińskiej.

W kamienicy pod nr. 16 mieści się

 Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie (Freta 16, tel.: +48 22 8318092, http://muzeum.if.pw.edu.pl ; czynne: wt.-sb. 10.00-16.00, nd. do 14.00; wstęp: 6/3 zł., z projekcją filmu 8 zł) założone w setną rocznicę urodzin dwukrotnej laureatki Nagrody Nobla. Wielka uczona przyszła na świat w 1867 r. w oficynie przedwojennej kamienicy. Muzeum gromadzi pamiątki po Marii Skłodowskiej-Curie, prezentuje też salonik inteligencji warszawskiej z XIX w.

 Rynek Nowego Miasta został wytyczony w chwili lokacji miasta i aż do 1878 r. pełnił funkcje targowe. Tutaj także wzniesiono w średniowieczu ratusz, rozebrany - podobnie jak staromiejski - w 1818 r. Urokliwa,
 XIX-wieczna studnia, przeniesiona tu po wojnie, stała wcześniej na Krakowskim Przedmieściu i służyła do pojenia dorożkarskich koni.

Centralnym obiektem na rynku jest barokowy

 kościół pw. św. Kazimierza i klasztor Sakramentek. Zespół ten zawdzięcza swe powstanie Marysieńce Sobieskiej, która w 1687 r. sprowadziła z Francji nowo założone zgromadzenie zakonne benedyktynek od Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu. Niezwykle harmonijna bryła kościoła, wzniesionego na planie krzyża greckiego z ośmioboczną kopułą, uważana jest za najdoskonalszą architektonicznie realizację sakralną wybitnego architekta Tylmana z Gameren. Niestety, także i ten kościół legł w gruzach w 1944 r. Dzisiejszy jego wystrój autorstwa siostry Michaeli Walickiej tworzy niezwykłą atmosferę skupienia. Ołtarz główny przedstawia Najświętszy Sakrament w glorii chwały. W południowej kaplicy znajduje się cenny późnobarokowy nagrobek księżnej Marii Karoliny de Bouillon - wnuczki króla Jana III i ostatniej z rodu Sobieskich. Pełna zadumy postać kobieca to alegoria Rzeczypospolitej, opłakującej wymarły ród i bezpowrotnie utraconą koronę.

Przy ulicy Przyrynek wznosi się

 kościół pw. Nawiedzenia NMP - dawny kościół farny Nowej Warszawy, poświęcony w 1411 r. Wielokrotnie przebudowywany, stanowi dziś oryginalną mieszankę stylową. Nad świątynią dominuje masywna dzwonnica z 1. poł. XVI w. W prezbiterium ocalały XIX-wieczne rzeźby z białego, karraryjskiego marmuru. Na ścianie lewej nawy odsłonięto pozostałości średniowiecznej polichromii.

Inna nowomiejska świątynia znajduje się kilkaset metrów dalej, u zbiegu Kościelnej i Zakroczymskiej. Jest to

 kościół Franciszkanów, którzy w Warszawie pojawili się w 1646 r. W świątyni zachowało się wiele cennych elementów wyposażenia, m.in.: ołtarze boczne, ambona i epitafia. W prezbiterium znajduje się Chrystus w Ogrójcu (1661) - płótno „śląskiego Rafaela" Michaela Willmanna, przeniesione z kościoła cystersów w Lubiążu. W przeszklonej trumnie w kaplicy św. Maksymiliana Kolbego spoczywają relikwie św. Witalisa - głowa i kość dłoni rzymskiego męczennika.

 

Trakt Królewski

Już na początku XV w. warszawscy mieszczanie i dostojnicy zaczęli budować za Bramą Krakowską podmiejskie dwory i dworki. Jedynym elementem porządkującym ówczesne zabudowania była istniejąca sieć dróg, dlatego też zabudowania ciągnące się wzdłuż traktu do Krakowa zaczęto nazywać

 Krakowskim Przedmieściem. Gdy Zygmunt III przeniósł siedzibę dworu do Warszawy, trakt zyskał na znaczeniu. Fundowano tu liczne kościoły i klasztory, rezydencje wznosili magnaci, a nawet monarchowie.

Pierwszy, szeroki odcinek ulicy od strony placu Zamkowego stał się miejscem, gdzie uroczyście witano króla i wznoszono bramy triumfalne dla zwycięskich wodzów, a przed 

 kościołem św. Anny odbywały się ceremonie hołdów lennych książąt pruskich, kurlandzkich i mołdawskich. Samą świątynię ufundowała w połowie XV w. księżna Anna Mazowiecka dla zakonu bernardynów. Z tego czasu zachowały się m.in. gotyckie prezbiterium i krużganki wokół klasztornego wirydarza. Kościół był jednak wielokrotnie przebudowywany - Anna Jagiellonka wzniosła tutaj wolnostojącą dzwonnicę, a król Stanisław August wraz z mieszczaninem Józefem Kwiecińskim (obaj zostali uwiecznieni w łacińskim napisie nad wejściem do świątyni) ufundowali klasycystyczną fasadę projektu Chrystiana Piotra Aignera.

Wnętrze kościoła zachowało późnobarokowy wystrój z XVIII-wiecznymi freskami, ołtarzami, amboną i okazałym prospektem organowym. Świątynia jest miejscem kultu patrona Warszawy, bł. Ładysława z Gielniowa, bernardyna, który - jak głosi miejscowa legenda - zaczynał lewitować podczas wygłaszanych tu płomiennych kazań. W kościele znajduje się barokowa kaplica błogosławionego, a także zrekonstruowana po wojnie klasycystyczna kaplica MB Loretańskiej. Świątynia była w posiadaniu bernardynów do 1863 r., a od 1916 r. stała się kościołem akademickim, który licznie gromadzi młodzież licealną i studencką. W sezonie otwarty jest taras widokowy na dzwonnicy, skąd roztacza się wspaniała panorama Starówki.

Dzwonnica została przebudowana w stylu klasycystycznym w 1818 r. przez Chrystiana Piotra Aignera, który wzdłuż klasztoru wzniósł jednocześnie  gmach Odwachu, czyli wojskowej komendy miasta (nr 66). Od 1875 r. do II wojny światowej w budynku mieściło się Muzeum Przemysłu i Rolnictwa, w którego pracowni chemicznej rozpoczęła swą wielką karierę naukową młodziutka Maria Skłodowska. Fakt ten upamiętnia tablica na fasadzie.

Sąsiedni neorenesansowy gmach to  Resursa Obywatelska z 1861 r. (nr 64). Do wybuchu I wojny światowej gmach pełnił ważną rolę w życiu społecznym, kulturalnym i towarzyskim Warszawy. Uwiecznił go w Lalce Bolesław Prus, każąc przegrywać tu Wokulskiemu w karty z Łęckim. Dziś gmach jest siedzibą Wspólnoty Polskiej.

Na skwerku wznosi się  barokowa figura MB Passawskiej - w 1683 r. wystawił ją jako wotum dziękczynne za wiktorię wiedeńską królewski architekt Józef Bellotti. Nieco dalej stoi okazały

 pomnik Adama Mickiewicza autorstwa Cypriana Godebskiego. Stanął tu w 1898 r., na 100-lecie urodzin wieszcza, dzięki inicjatywie społecznej i wydatnej roli Henryka Sienkiewicza. Niestety, podczas okupacji posąg został zdjęty z cokołu, a jego części znaleziono aż w Hamburgu. Pomnik odtworzono na podstawie zachowanego modelu.

Stojący obok

 kościół Karmelitów Bosych (Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca) powstał w 2. poł. XVII w.; klasycystyczna fasada autorstwa Efraima Szregera jest najwcześniejszym przykładem tego stylu w Polsce. Wieńczy ją miedziana kula symbolizująca glob ziemski, którą oplata wąż z jabłkiem w paszczy - symbol grzechu; powyżej wznosi się złocisty kielich z hostią. Z przedstawieniem związane jest rozpowszechnione niegdyś w Warszawie powiedzenie: „spuchł jak karmelicka bania". Wnętrze kościoła utrzymane jest w złocisto-białej tonacji; autorem projektu ołtarza głównego jest Tylman z Gameren. Na szczególną uwagę zasługują dekoracje rzeźbiarskie kościoła oraz malowidła Franciszka Smuglewicza. Wiszący w ołtarzu po prawej stronie obraz MB Różańcowej to dar papieża Innocentego XI dla Jana III Sobieskiego po zwycięstwie pod Wiedniem.

 Pałac Prezydencki należy do najbardziej okazałych budowli Krakowskiego Przedmieścia. Korpus główny pałacu powstał ok. 1643 r. dla hetmana wielkiego koronnego Stanisława Koniecpolskiego. W 1819 r. przebudowany w stylu klasycystycznym przez Chrystiana Piotra Aignera, zyskał kamienne lwy dłuta włoskiego rzeźbiarza Camillo Laudiniego. Po odzyskaniu niepodległości był siedzibą Urzędu Rady Ministrów, a podczas okupacji - luksusowym hotelem „Deutsches Haus", co uratowało go przed zburzeniem. Po II wojnie światowej, gdy urzędowało tu Prezydium Rady Ministrów, w pałacu podpisano wiele aktów państwowych i międzynarodowych. Do najsłynniejszych należą Układ Warszawski (1955) oraz układ o normalizacji stosunków między Polską a RFN (1970). Od 1994 r. pałac jest rezydencją Prezydenta RP.

Przed pałacem wznosi się

 pomnik ks. Józefa Poniatowskiego dłuta duńskiego rzeźbiarza, Bartela Thorvaldsena, wzorowany na antycznym posągu Marka Aureliusza.

XVII-wieczny 

 pałac Potockich usytuowany naprzeciwko Pałacu Prezydenckiego to przykład okazałego założenia rezydencjonalnego, z paradnym dziedzińcem od ulicy i ogrodem na tyłach. Neorokokowe bramy do pałacu wykonano wg projektu Władysława Marconiego. Po wojnie pałac stał się siedzibą Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Po obydwu stronach ulicy wznoszą się następnie dwa historyczne hotele warszawskie. Neorenesansowy

 hotel Europejski, zbudowany w latach 1855-59 przez Henryka Marconiego, był pierwszym nowoczesnym hotelem w Warszawie, natomiast śnieżnobiały
 hotel Bristol to nieco późniejsza inwestycja światowej sławy pianisty i kompozytora Ignacego Jana Paderewskiego. Wzniesiony na przełomie XIX i XX w., łączył neorenesansową bryłę projektu Władysława Marconiego z secesyjnymi wnętrzami autorstwa wiedeńczyka Ottona Wagnera juniora. Plakietki w hotelowym holu upamiętniają znamienitych gości, począwszy od monarchów i prezydentów, a skończywszy na światowej sławy artystach.

 

„Tylko bez kantów..."

Pod nr. 11 mieści się wzniesiony w latach 1932-34 gmach Wojskowego Funduszu Kwaterunkowego, powszechnie zwany

 „Domem bez kantów". Popularna anegdota łączy kształt budynku z odprawą u Marszałka Piłsudskiego. Gdy zadano mu pytanie, jak budować gmach, miał odpowiedzieć: „Tylko bez kantów, panowie! Bez kantów!"

Architekt Czesław Przybylski zastosował się do tego rozkazu.

 

Po drugiej stronie ulicy rozciąga się niewielki skwer im. Kard. Stefana Wyszyńskiego. Znajdziemy tu

 pomniki Prymasa Tysiąclecia oraz niezwykle zasłużonego dla Warszawy pisarza  Bolesława Prusa. W głębi wznosi się jedna z najpiękniejszych świątyń Warszawy -  kościół Panien Wizytek pw. św. Józefa Oblubieńca NMP. Wizytki sprowadziła do Warszawy królowa Ludwika Maria Gonzaga w 1654 r. Pierwotne kaplica i klasztor spłonęły podczas potopu szwedzkiego, a obecny kościół wzniesiono w XVIII w. Autorstwo projektu przypisuje się zazwyczaj Karolowi Bayowi. Rzeźby na fasadzie i w ołtarzu oraz przepiękna rokokowa ambona w kształcie łodzi są dziełem znanego warszawskiego rzeźbiarza Jana Jerzego Plerscha. Wśród malowideł przeważają oryginały i kopie obrazów nadwornego malarza Jana Kazimierza - Daniela Schultza. Szczególną wartość ma hebanowe tabernakulum, podarowane wizytkom przez fundatorkę. Kościół łączy się ze wspomnieniem Fryderyka Chopina, który, będąc uczniem liceum, grywał tu na organach.

Za kościołem Wizytek ciągnie się zespół pałaców należących obecnie do Uniwersytetu Warszawskiego (UW). Elewacje frontowe

 pałacu Tyszkiewiczów-Potockich oraz  pałacu Uruskich wieńczą kartusze z herbami Potockich (Pilawa) i Uruskich (Sas). To w pałacu Uruskich Stanisław August otrzymał wiadomość, że został obrany królem Polski.

Okazała, neobarokowa

 brama Uniwersytetu Warszawskiego projektu Stefana Szyllera z 1900 r. prowadzi na teren uczelnianego kampusu. Uniwersytet powstał w 1816 r. z połączenia Szkoły Prawa i Administracji oraz Szkoły Lekarskiej, a do jego inicjatorów należeli m.in. Stanisław Kostka Potocki i Stanisław Staszic. Zamknięty przez władze carskie po powstaniu listopadowym, został przywrócony po 30 latach pod nazwą Szkoły Głównej. Niestety, jedynie na 2 lata - po powstaniu styczniowym został ponownie zamknięty. W 1869 r. otwarto Cesarski Uniwersytet Warszawski, tym razem już z rosyjskim językiem wykładowym. W polskich rękach znalazł się w 1915 r. po ucieczce wojsk rosyjskich. Porośnięty starodrzewem gwarny kampus sprawia bardzo przyjazne wrażenie. Dwa identyczne gmachy na prawo i lewo od wejścia to dzieła Chrystiana Piotra Aignera - byłe  wydziały Sztuk Pięknych i Fizjologii, na wprost wznosi się natomiast  dawna Biblioteka UW projektu Stefana Szyllera i Antoniego Jabłońskiego. Jej fasadę wieńczy Apoteoza Nauki - dzieło rzeźbiarskie Hipolita Marczewskiego.

Najstarszym i najpiękniejszym gmachem uniwersyteckim jest usytuowany na tyłach Biblioteki

 pałac Kazimierzowski, siedziba rektoratu. Otoczoną ogrodem podmiejską rezydencję wzniesiono pierwotnie dla króla Władysława IV, a po potopie szwedzkim odbudowano dla Jana Kazimierza - stąd wzięła się używana do dziś nazwa. Stanisław August Poniatowski powołał tu w 1763 r. pierwszą polską akademię wojskową, popularnie zwaną Szkołą Rycerską, której wychowankiem był m.in. Tadeusz Kościuszko.

 

 Mieszkanie i sklep Wokulskiego

W kamienicy pod nr. 4, na rogu ulicy Oboźnej, miał mieszkać Stanisław Wokulski, główny bohater Lalki Prusa. W 1937 r. na elewacji domu umieszczono tablicę następującej treści:

„W tym domu mieszkał w latach 1778-79 Stanisław Wokulski, postać powołana do życia przez Bolesława Prusa w powieści pt. „Lalka", uczestnik powstania 1863 r., były zesłaniec syberyjski, były kupiec i obywatel m. st. Warszawy, filantrop i uczony urodzony w 1832 r."

Jak widać, osobiste doświadczenia Bolesława Prusa pozwoliły autorowi wydobyć na kartach powieści pokaźna ilość „sprawdzonych" informacji o życiu głównego bohatera. Niestety, ważna dla legendy literackiej Warszawy kamienica została zburzona podczas powstania i odbudowana w odmiennej formie.

Na szczęście zachowała się kamienica Grodzickiego nr 7 z połowy XIX w., gdzie działał powieściowy sklep galanteryjny „S. Wokulski" i gdzie w oficynie mieszkał stary subiekt Ignacy Rzecki. Dziś mieści się tu księgarnia naukowa im. Bolesława Prusa.

 

W

 pałacu Czapskich naprzeciw bramy uniwersyteckiej mieści się Akademia Sztuk Pięknych. Usytuowany w głębi posesji pałac poprzedzają dwa dziedzińce: przedni i paradny.

Korpus główny budowli wzniósł dla prymasa kard. Michała Radziejowskiego Tylman z Gameren, a obecny wystrój elewacji stworzono na zamówienie Jana Czapskiego w XVIII w. Na początku XIX w. właścicielem pałacu był gen. Wincenty Krasiński, ojciec Zygmunta. W bocznym skrzydle, gdzie mieszkał w ostatnich latach przed opuszczeniem Warszawy Fryderyk Chopin, odtworzono Salonik Chopinów. (Krakowskie Przedmieście 5, tel.: +48 22 8266251; pn.-pt. 10.00-14.00; wstęp: 3/2 zł).

Za ulicą Traugutta wznosi się  dawny klasztor Misjonarzy, w którym obecnie mieści się Wydział Filozoficzny UW. Dzieje dawnego budynku klasztornego łączą się ściśle z sąsiednim

 kościołem Św. Krzyża, przy którym w 1653 r. królowa Ludwika Maria Gonzaga osadziła zakon misjonarzy. Obecny kościół powstał w latach 1679-96 wg projektu Józefa Szymona Bellottiego, a XVIII-wieczną fasadę wznieśli etapami Fontanowie: Józef i Jakub. Szczególne miejsce w sercach warszawiaków zajmuje figura Chrystusa niosącego krzyż z 1848 r. Kiedy po powstaniu posąg runął na ziemię, ręka Chrystusa miała jakoby wskazywać wyraźnie na napis nad wejściem do krypty: Sursum corda czyli W górę serca.

W świątyni celebrowano uroczystości państwowe i dworskie, odbyło się tu także wiele ważnych pogrzebów. W czasach „króla Stasia" w kościele uroczyście nadawano Order św. Stanisława. 3 V 1792 r. sejm zebrał się tutaj na sesję w 1. rocznicę uchwalenia konstytucji, w 1814 r. odbył się w tej świątyni pogrzeb ks. Józefa Poniatowskiego, a w 1861 r. tłumy warszawiaków przyszły pożegnać pięciu poległych w demonstracji patriotycznej na Krakowskim Przedmieściu. Spośród zachowanych w kościele XIX-wiecznych pomników i tablic najcenniejsze jest epitafium z sercem Chopina umieszczone przy drugim filarze południowej nawy. Serce kompozytora przewiozła do Warszawy, zgodnie z jego ostatnią wolą - siostra. W kościele znajdziemy także m.in.: epitafium z sercem Władysława Reymonta, nagrobek z sercem Józefa Kraszewskiego oraz epitafium gen. Władysława Sikorskiego.

Na prawo od kościoła mieści się tzw.

 pałac Staszica, czyli dawna siedziba Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, dziś gmach Polskiej Akademii Nauk. Budynek wzniesiono w latach 1820-23. Inicjatorem budowy był prezes Towarzystwa, Stanisław Staszic, natomiast architektem - Antonio Corazzi.

Przed pałacem ustawiono

 pomnik patrona polskich naukowców - Mikołaja Kopernika dłuta wspominanego już Duńczyka Bertela Thorvaldsena. Statuę wzniesiono ze składek społecznych, a inicjatorem przedsięwzięcia był także Stanisław Staszic. Wywieziony w czasie wojny pomnik odnaleziono na terenie Niemiec i ustawiono na poprzednim miejscu.

Stojący naprzeciw gmachu PAN  pałac Zamojskich wznosi się na początku kolejnej części Traktu Królewskiego -  Nowego Światu. Pałac wszedł do historii Warszawy głównie za sprawą bomby, zrzuconej z jego okna w 1863 r. na powóz carskiego namiestnika, hrabiego Berga. W odwecie pałac został zdewastowany, a z apartamentu siostry Chopina wyrzucono na bruk fortepian kompozytora. Fakt ten uwiecznił w słynnym wierszu Cyprian Kamil Norwid. W pałacu mieszkał także Stanisław Staszic.

Za ulicą Świętokrzyską rozpoczyna się główna część Nowego Światu - w międzywojniu miejskie życie tętniło tu wśród kin, kawiarni i kabaretów. Po wojnie ulica na długie lata przycichła. W ostatnich latach ponownie odżyła, zamieniając się w letnie weekendy (VI-VIII) w pełen kawiarnianych ogródków deptak. Popularnym środkiem komunikacji stają się wówczas ryksze.

 

Pozdrowienia z

 Alei Jerozolimskich
Na rondzie gen. de Gaulle'a, gdzie zbiegają się dwie historyczne ulice Warszawy: Nowy Świat i Aleje Jerozolimskie, stoi
 palma. W 2002 r. „zasadziła" ją Joanna Rajkowska, autorka wielu instalacji w przestrzeni miejskiej. O dziwo, sztuczna palma, która miała być jedynie okresową prowokacją, „przyjęła się", a w 2007 r. otrzymała nawet nową korę i liście. Warto dodać, że nazwa Alej Jerozolimskich pochodzi od niegdysiejszej podwarszawskiej osady - Nowa Jerozolima.Jak pisze autorka instalacji na stronie internetowej projektu, „Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich są pomysłem wziętym z języka, z opowiadania, z próby opisania podróży do Izraela (...). W warstwie mniej dosłownej palma nawiązuje do wyrażenia, którym w języku polskim opisujemy coś nie do pomyślenia, coś poza naszym sposobem pojmowania, coś, co mówiąc krótko uznajemy za idiotyczne" (http://www.palma.art.pl ).

 

Nowy Świat dochodzi do

 placu Trzech Krzyży, pośrodku którego wznosi się urokliwy  kościół św. Aleksandra. Świątynia została zbudowana w latach 1818-25 wg projektu Chrystiana Piotra Aignera. Wielu warszawiaków woli nie pamiętać, że jego patron nie jest przypadkowy - świątynię wzniesiono na cześć cara Aleksandra I.

Co do historii placu, w latach 1724-31 z polecenia króla Augusta II wytyczona została tzw. Droga Kalwaryjska, która zaczynała się od dwóch złotych krzyży. Na pamiątkę zakończenia brukowania warszawskich ulic w 1752 r. marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński wzniósł na placu  posąg św. Jana Nepomucena, trzymającego w rękach krzyż. W XVIII w. plac nazywano Rozdrożem Złotych Krzyży, potem przyjęła się obecna nazwa.

Droga Kalwaryjska stała się zaczątkiem

 Alei Ujazdowskich, należących obecnie do najbardziej reprezentacyjnych ulic Warszawy. W zabytkowych XIX-wiecznych pałacykach swoje siedziby posiadają instytucje rządowe i przedstawicielstwa dyplomatyczne.

 

Wokół Starego Miasta

 Ulica Miodowa należy do najpiękniejszych ulic miasta. Rozpoczyna się na Krakowskim Przedmieściu i otacza łukiem Stare Miasto, by zakończyć swój bieg na placu Krasińskich, u zbiegu z ulicą Długą. Podobno jej nazwa pochodzi od osiadłych tu w średniowieczu piernikarzy toruńskich, w XVII w. stała się jednak ulicą najokazalszych rezydencji magnackich kościelnych i świeckich.

Barokowy

 kościół i klasztor Kapucynów wg projektu Tylmana z Gameren wzniósł król Jan III Sobieski jako wotum dziękczynne za zwycięstwo pod Wiedniem. Skromną fasadę zdobi herb Sobieskich - Janina, a w Kaplicy Królewskiej z fundacji Augusta III znajdują się dwa sarkofagi: jeden z sercem Jana III, drugi - z wnętrznościami Augusta II. Co roku w okresie Bożego Narodzenia warszawiacy przychodzą tu z dziećmi, by obejrzeć tradycyjną ruchomą szopkę.

 Cerkiew Bazylianów pw. Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy i św. Jozafata biskupa i męczennika (nr 16) to obecnie jedyna świątynia grekokatolicka w Warszawie i konkatedra archieparchii przemysko-warszawskiej. Wzniesiono ją w latach 1782-84 wg projektu Dominika Merliniego. Odebrana unitom w 1872 r., została zamieniona na cerkiew prawosławną. Z obu stron otacza ją budynek klasztorny - po ostatniej wojnie tutejszy klasztor był jedynym legalnie funkcjonującym klasztorem bazylianów w Polsce. W świątyni uwagę zwracają XVIII-wieczne obrazy Franciszka Smuglewicza.

Naprzeciw wznosi się  gmach Collegium Nobilium (nr 22/24) - sławnego konwiktu pijarów, założonego przez Stanisława Konarskiego w 1740 r. Obecnie budynek jest siedzibą Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. Konwikt stanowił alternatywę dla szkół jezuickich, a jego celem było wykształcenie pokolenia zdolnego do naprawy państwa. Nauczał tu m.in. Adam Naruszewicz, a wychowankiem był Stanisław Kostka Potocki. Wszystkich znanych absolwentów Akademii Teatralnej nie sposób wymienić, rektorami szkoły byli m.in.: Tadeusz Łomnicki, Andrzej Łapicki i Jan Englert. Za kadencji dwóch ostatnich odbudowano dawną scenę konwiktu pijarów i nadano jej nazwę Teatr Collegium Nobilium. Studenci akademii wystawiają tu spektakle dyplomowe.

Historycznie związana z konwiktem pijarskim jest obecna

 katedra polowa Wojska Polskiego przy ulicy Długiej 13/15. Świątynia projektu Jakuba Fontany powstała dla zakonu pijarów w 2. poł. XVII w., a jej fundatorem był król Jan Kazimierz. Gdy po powstaniu listopadowym pijarzy zostali zmuszeni do opuszczenia kościoła i klasztoru, świątynię przekształcono w sobór Trójcy Świętej - katedrę prawosławną diecezji warszawskiej. Z wojskiem polskim została związana w 1919 r. decyzją papieża Benedykta XV, który ustanowił Ordynariat Polowy. W czasie okupacji hitlerowskiej kościół został przekazany katolikom niemieckim. Ordynariat Polowy przywrócił Jan Paweł II w 1991 r.

We wnętrzu kościoła znajdziemy skrzydła późnogotyckiego tryptyku śląskiego, obrazy Michaela Willmana, a także niezwykłą kaplicę Katyńską, w której przechowywany jest wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej. Ten ostatni wykonany został na sosnowej desce z obozowej pryczy przez więźnia Kozielska zamordowanego w Katyniu. W kościelnej kruchcie stanęła poruszająca rzeźba Maksymiliana Biskupskiego - Chrystus wszystkich zaginionych. k Przed katedrą rozciąga się

 Plac Krasińskich - pierwotnie obszerny dziedziniec  pałacu Krasińskich, uznawanego za szczytowe osiągnięcie Tylmana z Gameren w dziedzinie architektury rezydencjonalnej. W 1765 r. pałac został odkupiony przez Komisję Skarbową i stał się siedzibą urzędów państwowych, dlatego nazywany bywa także pałacem Rzeczypospolitej. Obecnie mieszczą się tu Zbiory Specjalne Biblioteki Narodowej.

Za pałacem, na obszarze ok. 12 ha rozciąga się  Ogród Krasińskich. Dawny barokowy ogród, stanowiący część założenia pałacowego Krasińskich, udostępniono publiczności w 1766 r. Przed II wojną światową wśród spacerowiczów dominowali Żydzi z pobliskich Nalewek.

Przeciwległa pierzeja placu stanowi duży kontrast dla barokowego założenia Krasińskich. W 1989 r. stanął tu monumentalny

 pomnik Powstania Warszawskiego projektu Wincentego Kućmy i Jacka Budyna. O ile centralna rzeźba ukazuje walczących powstańców, mniejsza grupa rzeźb przedstawia moment zejścia do kanałów. Scena ta nie jest przypadkowa - na rogu placu i Długiej znajduje się oryginalny  właz kanału, którym powstańcy wycofywali się ze Starówki na Śródmieście.

Brukowana ulica Długa biegnie dalej na południe. Pod nr. 38/40 znajduje się  pałac Pod Czterema Wiatrami, nazywany tak od XVII-wiecznych figurek czterech eoli ustawionych na filarach ogrodzenia. Pod nr. 52 mieści się natomiast wiekowy

 gmach Arsenału, czyli królewskiego magazynu broni wzniesionego na rozkaz króla Władysława IV. Dwukrotnie w swych dziejach Arsenał odegrał ważną rolę podczas dramatycznych wydarzeń polskiej historii. W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. ludność Warszawy zdobyła budynek, co przesądziło o losach zrywu podchorążych, natomiast 26 III 1943 r. miała tu miejsce najsłynniejsza akcja Szarych Szeregów, znana jako Akcja pod Arsenałem. Uwolniono wówczas Janka Bytnara („Rudego") oraz 20 innych więźniów politycznych, przewożonych z siedziby Gestapo na Pawiak. W budynku mieści się obecnie
 Państwowe Muzeum Archeologiczne (tel.: +48 22 8313221, http://www.pma.pl ; czynne: pn.-pt. 9.00-16.00, nd. od 10.00) z bogatymi zbiorami narzędzi z krzemienia, ceramiki, monet i ozdób rzymskich. Ekspozycje stałe stanowią: „Prahistoria ziem Polski", „Biskupin", „Alfabet architektury romańskiej" i „ABC architektury gotyku".

 

Reprezentacyjne place

 Plac Bankowy powstał za czasów Królestwa Polskiego. Mieściły się przy nim gmachy ważnych instytucji państwowych. W zachodniej pierzei placu zachowały się trzy pałace przebudowane w latach 20. XIX w. przez Antonio Corazziego. Pierwszy z nich to dawny Pałac Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, a obecnie -  Ratusz Miasta Stołecznego Warszawy. Dalej wznosi się  dawny Pałac Ministra Skarbu. W 2001 r. postawiono przed nim pomnik Juliusza Słowackiego zaprojektowany przez Edwarda Wittiga. Wieszcz pracował w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu jako aplikant. Jako ostatni w ciągu reprezentacyjnych gmachów Królestwa wznosi się  budynek dawnej Giełdy i Banku Polskiego, zwieńczony charakterystyczną kopułą.

 Błękitny Wieżowiec o wysokości 120 m wznosi się w miejscu, gdzie do 1943 r. stała Wielka Synagoga. Jego budowa, rozpoczęta w latach 70. XX w. przeciągała się ponad miarę, prowokując plotki o „klątwie rabinów". Ostatecznie prace zakończono w 1991 r., a gmina żydowska otrzymała w budynku pomieszczenie na dom modlitwy.

U wylotu ulicy Senatorskiej stoi  barokowa figura św. Jana Nepomucena z 1731 r. - jedna z najstarszych w Warszawie, natomiast w głębi ulicy wznosi się barokowy, jednonawowy

 kościół św. Antoniego Padewskiego z 2. poł. XVII w. W zabytkowej świątyni bywał Jan III Sobieski, a August III wybudował tu nawet dla siebie królewską lożę. W krużgankach znajdują się epitafia wielu zasłużonych osób, m.in. pisarki Klementyny Hoffmanowej i poety Stanisława Jachowicza, a także poległych i walczących podczas II wojny światowej.

Ulica Senatorska dochodzi do  placu Teatralnego, nazwanego tak od  Teatru Wielkiego -wybitnego pomnika klasycyzmu, wzniesionego przez Antonio Corazziego w latach 1825-33. Gmach został po II wojnie światowej odbudowany i powiększony wg projektu Bohdana Pniewskiego z zachowaniem oryginalnej, klasycystycznej fasady. Dziś stanowi on największą scenę operową Europy. Fasadę wieńczy kwadryga czyli triumfalny rydwan opiekuna sztuk Apollina. Naprzeciw teatru wznosi się zrekonstruowany w 1997 r.

 pałac Jabłonowskich, który od roku 1819 do wybuchu II wojny światowej pełnił rolę warszawskiego ratusza. Stąd też Stefan Starzyński kierował cywilną obroną miasta we wrześniu 1939 r.

Pod nr. 14 mieści się barokowy  pałac Blanka projektu Szymona Bogumiła Zuga. Nazwa pałacu pochodzi od bankiera warszawskiego, Piotra Blanka, za którego czasów budowla przechodziła okres świetności, goszcząc często króla Stanisława Augusta. Prezydent Starzyński przyjmował tu przed wojną dostojnych gości składających oficjalne wizyty prezydentowi miasta. 4 VIII 1944 r., podczas obrony pałacu, z rąk niemieckiego snajpera zginął wybitny poeta Krzysztof Kamil Baczyński.

Ulica Wierzbowa prowadzi wzdłuż budynku Teatru Wielkiego do

 Ogrodu Saskiego. Pierwotnie był to królewski ogród pałacowy, publiczności udostępniony został w 1727 r. W XIX w. przekształcono go w park w stylu angielskim, uznawany za najelegantszy w mieście. Urokliwy wodozbiór w kształcie rotundy, wzorowany na świątyni Westy w Tivoli oraz empirowa fontanna związane są z uruchomieniem przez Henryka Marconiego pierwszego wodociągu miejskiego w 1855 r. Centralną alejkę zdobią także barokowe rzeźby muz i cnót Fryderyka Deybla oraz zegar słoneczny z 1863 r., ufundowany przez znanego meteorologa, fizyka i psychologa Antoniego Magiera.

Stojący na obrzeżach Ogrodu Saskiego

 Grób Nieznanego Żołnierza ma niezwykłą historię. Jego trzy arkady są pozostałością zniszczonego w czasie II wojny światowej Pałacu Saskiego - centralnej budowli dawnej Osi Saskiej. Z nieznanych powodów właśnie one przetrwały zburzenie pałacu w grudniu 1944 r. Istnieją hipotezy, wedle których nieznany niemiecki żołnierz nie włożył dynamitu w otwory tej części budowli z szacunku dla bezimiennego żołnierza polskiego, którego prochy przywieziono tu w 1925 r. z Cmentarza Obrońców Lwowa. Po wojnie umieszczono tu urny z ziemią z 24 pól bitewnych i zapalono ponownie wieczny znicz. Przy grobie odbywa się codziennie honorowa zmiana warty. Obecnie trwają prace nad odbudową Pałacu Saskiego.

Przed Grobem Nieznanego Żołnierza rozciąga się

 plac Marszałka Piłsudskiego - dawny dziedziniec Pałacu Saskiego. Obecnie jest on w trakcie przebudowy. Według projektu, od hotelu Victoria i kontrowersyjnego biurowca Metropolitan (zwanego przez złośliwych „domem z żyletkami") projektu słynnego brytyjskiego architekta sir Normana Fostera, plac ma w przyszłości odgrodzić szpaler drzew. Dziedzińcowi Metropolitan uroku dodają fontanny pracujące w różnych cyklach.

Na sąsiednim  placu Małachowskiego wznosi się eklektyczny gmach  Narodowej Galerii Sztuki Zachęta zaprojektowany przez Stefana Szyllera. Powstał on dla powołanego do życia w 1860 r. Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, którego celem było stworzenie narodowej galerii sztuki oraz pomoc polskim artystom. Po II wojnie światowej bogate zbiory Towarzystwa zdeponowano w Muzeum Narodowym w Warszawie - przyczyniły się one do utworzenia Galerii Sztuki Polskiej. Zachęta natomiast stała się prestiżowym forum dla wystaw czasowych. to Najboleśniejszą datą w historii galerii okazał się 16 XII 1922 r. - tego dnia, zaledwie kilka dni po objęciu urzędu, ofiarą malarza Eligiusza Niewiadomskiego - zamachowca powiązanego z endecją - padł Prezydent RP Gabriel Narutowicz.

Na tyłach Zachęty wznosi się

 kościół ewangelicko-augsburski św. Trójcy projektu Szymona Bogumiła Zuga, otwarty i poświęcony w 1781 r. W owym czasie była to najwyższa budowla Warszawy (58 m, średnica rotundy 33 m); należała również do najpiękniejszych świątyń w mieście. We wrześniu 1939 r. do wnętrza zawaliła się płonąca kopuła, a pożar strawił całe wyposażenie. Podczas pielgrzymki Benedykta XVI do Polski odbyło się tu spotkanie ekumeniczne.

Okazały neorenesansowy gmach projektu Henryka Marconiego przy ulicy Kredytowej 1 to

 dawna siedziba Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, pierwszej polskiej instytucji bankowej założonej w 1825 r. z inicjatywy księcia Franciszka Druckiego-Lubeckiego. Towarzystwo znane było z udzielania długoterminowych kredytów dla polskich właścicieli ziemskich.

Obecnie w budynku mieści się

 Państwowe Muzeum Etnograficzne (tel.: +48 22 8277641, http://www.pme.art.pl ; czynne: wt., czw., pt. 9.00-16.00, śr. 11.00-18.00, sb., nd. 10.00-17.00; wstęp: 8/4 zł, śr. bezpłatnie) z bogatą kolekcją polskich strojów ludowych i ludowego rękodzieła, a także galerią ludowej sztuki polskiej i eksponatami ze wszystkich kontynentów.

 

Warszawski

 Pekin
Popularny warszawski dowcip głosi: „Jakie jest najpiękniejsze miejsce w Warszawie? 30. piętro PKiN, bo stamtąd nie widać Pałacu Kultury!". Rzeczywiście, w połowie lat 50. XX w. panoramę stolicy zdominował ów charakterystyczny dar narodu radzieckiego, a konkretnie -  jego przywódcy i byłego patrona Pałacu - Józefa Stalina. Polscy towarzysze usłyszeli o nim latem 1951 r., a instrukcja dla szefa BOS-u (Biura Odbudowy Stolicy), Józefa Sigalina, brzmiała: „nie być zaskoczonym propozycją, ustosunkować się pozytywnie, nie wikłać się w szczegóły". Strona polska dostosowała się do tych wytycznych i tylko w jednym momencie - wg wspomnień Sigalina - opanowała ją euforia: przy ustalaniu wysokości obiektu. Podobno kiedy nad osią przyszłej budowli latał kukuruźnik z balonem, grupa polskich architektów krzyczała „Wyżej!"i „Wyżej!" po każdych kolejnych 10 m. Skoro dają, to już brać - można powiedzieć. Skończyło się na 167 m bez iglicy i 230 m z iglicą.

Tymczasem główny architekt Pałacu, Lew Rudniew, przyjechał do Polski z wizytą studyjną i zachwycił się tutejszą architekturą. W efekcie, w projekcie pojawiły się m.in. monstrualnych rozmiarów attyki. A choć podczas wielkiej debaty polskich architektów wysunięto zarzuty wobec „pewnej niepowściągliwości" w ilości elementów kompozycyjnych, rząd polski nie wpisał ich do uchwały dotyczącej projektu.

I tak powstał bogato dekorowany gigant, który ze względu na swą oryginalną urodę stał się ulubionym obiektem kąśliwych docinków. Szybko przylgnęło do niego określenie „Pekin". Gałczyński wyraził się kiedyś, że został on zbudowany w stylu „mało-polskim", a Broniewski nazwał go „koszmarnym snem pijanego cukiernika".

Po 1989 r. pojawiły się głosy, że Pałac należy przebudować lub zburzyć. Na szczęście zwyciężyła teza, że dość już w stolicy zniszczeń i że historia lubi mścić się za takie decyzje. W 2005 r. Pałac stał się nobliwym 50-latkiem i jako najmłodszy obiekt został wpisany na listę warszawskich zabytków.

Na trwałe wpisał się też Pałac w życie kulturalne stolicy: działają tu trzy teatry, dwa muzea i Pałac Młodzieży, odbywają się liczne targi, a jedną z najważniejszych sal koncertowych w mieście pozostaje Sala Kongresowa. Mieści się tutaj wreszcie ów taras widokowy, z którego widać Warszawę bez Pałacu Kultury...

 Taras widokowy, 30. piętro PKiN, Pl. Defilad 1, tel.: +48 22 6567600, http://www.pkin.pl , czynny codz. 9.00-18.00; wstęp: 20/15 zł.

 

Łazienki

Łazienki to miejsce szczególne na mapie Warszawy - królewska rezydencja, zaliczana do najpiękniejszych założeń parkowo-pałacowych Europy, a jednocześnie rozległy, zaciszny park, dokąd warto wybrać się na spacer, by skryć się przed wielkomiejskim gwarem. Zachwyca tu wyjątkowo harmonijne połączenie walorów przyrodniczych i architektonicznych. Krzykliwe pawie rozpościerają swoje tęczowe ogony na deskach Teatru na Wodzie, wiewiórki śmigają wokół wiekowych pomników, a łabędzie stają w szranki z gondolierami. Latem, ten niepowtarzalny klimat wzbogaca muzyka. To jedno z najradośniejszych miejsc stolicy.

Łazienki powstały na gruntach dawnego Zwierzyńca Ujazdowskiego, a ich nazwa pochodzi XVII-wiecznego pawilonu kąpielowego, który dał początek późniejszemu Pałacowi na Wodzie. Pełna nazwa zespołu, którego właściwym twórcą był Stanisław August Poniatowski, brzmi

 Łazienki Królewskie. To właśnie wytwornym gustom monarchy oraz talentowi zatrudnionych przez niego artystów zawdzięczamy doświadczenie dzisiejszego czaru Łazienek.

W sercu parku usytuowany jest

 Pałac na Wodzie zwany inaczej Pałacem na Wyspie (ul. Szwoleżerów 9, tel.: +48 22 6218212, 6257944; czynny: wt.-nd. 9.00-16.00; 12/9 zł). To na tym miejscu w 1698 r. Tylman z Gameren wzniósł dla Stanisława Herakliusza Lubomirskiego barokowy pawilon kąpielowy zwany Łazienką. Centralną, okrągłą salę pawilonu pokrywały drobne kamyki i muszle, nadając mu podobieństwo do groty skalnej, a tryskająca pośrodku fontanna była nawiązaniem do olimpijskiego źródła - symbolu poezji, które wytrysnęło spod kopyta Pegaza. Dominik Merlini, przebudowując budowlę na zlecenie Stanisława Augusta, pozostawił dekorację barokową w trzech salach, uszanował też w znacznym stopniu dawny układ pokoi rozplanowanych wokół centralnej sali.

Spośród sal dobudowanych na parterze za czasów Stanisława Augusta warto z pewnością wymienić pokrytą groteskowymi malowidłami Salę Balową, zaliczaną do najpiękniejszych wnętrz polskiego klasycyzmu oraz Galerię Obrazów, której ściany pokrywają malowidła z liczącej niegdyś ponad 2500 dzieł królewskiej galerii. Na piętrze oglądać możemy m.in. królewski Gabinet Pracy, Sypialnię i Gabinet do Ubierania.

Charakterystyczną budowlą należącą do prawdziwych osobliwości Łazienek jest

 Teatr na Wodzie projektu Jana Christiana Kamsetzera, którego widownia wzorowana jest na antycznym amfiteatrze w Herkulanum, a scena zyskała dekorację imitującą ruiny Forum Romanum. Spektakularnym rozwiązaniem było oddzielenie widowni od sceny wodą, co wykorzystywano podczas przedstawień. I tak np. balet historyczny Kleopatra, wystawiony na uroczyste otwarcie teatru, obfitował w sceny bitew morskich, które odegrano z użyciem „okrętów" pływających po łazienkowskim stawie.

W  Starej Kordegardzie z 1793 r., również projektu Kamzetzera, usytuowanej wzdłuż alei, którą prowadził dawniej główny wjazd do Łazienek, w czasach Stanisława Augusta straż pełniła gwardia królewska. Dziś budowla stanowi galerię wystaw czasowych (wt.-nd. 9.00-16.00; wstęp wolny). W

 Wielkiej Oficynie, nazywanej także Podchorążówką, za czasów króla mieściły się kuchnie, spiżarnie i mieszkania dla służby. Okazały gmach wzniósł w 1788 r. Dominik Merlini. Za czasów Królestwa Polskiego mieściła się tu Szkoła Podchorążych Piechoty i to stąd 29 XI 1830 r. podchorążowie wyszli na miasto zapoczątkowując powstanie. Dziś w gmachu mieści się interesujące Muzeum Wychodźstwa Polskiego  im. Ignacego Jana Paderewskiego (tel.: +48 33 6253927, 6226434; czynne: wt.-nd. 9.00-16.00; wstęp wolny), przypominające dzieje powstania listopadowego oraz najważniejszych przedstawicieli Wielkiej Emigracji. Część ekspozycji związana jest z patronem muzeum - światowej sławy pianistą i pierwszym premierem niepodległego państwa polskiego.

Śnieżnobiały pałacyk z charakterystyczną wnęką i półkoliście wygiętymi skrzydłami bocznymi, zwany

 Pałacem Myślewickim (tel.: +48 22 6218212, 6257944; czynny: nd., pn., wt. 9.00-16.00; 3/2 zł), jest także dziełem Dominika Merliniego. Przypuszcza się, że Stanisław August zamierzał pierwotnie uczynić z pałacu główną budowlę łazienkowskiej rezydencji, ale ostatecznie wybrał walory założenia wodnego Łazienki Lubomirskiego. Wówczas w pałacu zamieszkał bratanek królewski, książę Józef Poniatowski, którego inicjał zobaczyć można w medalionie niszy wejściowej.

W XIX-wiecznych budynkach w głębi parku mieści się  Muzeum Łowiectwa i Jeździectwa. (tel.: +48 22 6284205, http://www.muzeum.warszawa.pl ; czynne: 15 IV-30 IX wt., śr., pt. 10.00-16.00; czw. do 15.00, sb., nd. do 17.00; 1 X-14 IV śr.-nd. 10.00-15.00; wstęp: 6/4 zł). Główny człon ekspozycji, na którą składają się wystawy stałe pt. „Oko w oko", „W polu i w kniei" oraz „Polski salon myśliwski XIX i XX w." obejrzeć można w gmachu tzw. Koszar Kantonistów. Odrębna ekspozycja poświęcona jeździectwu i obejmująca kilkanaście wyjazdowych pojazdów konnych mieści się w Powozowni im. Z. Prus-Niewiadomskiego (kontakt i godziny otwarcia j.w.; wstęp: 3/2 zł).

 

 Pomnik Jana III Sobieskiego

Wykonanie konnego pomnika „zwycięzcy spod Wiednia", stojącego na kamiennym mostku przy ulicy Agrykoli, zlecił Stanisław August. Biorąc pod uwagę położenie pomnika na osi Pałacu na Wodzie, wygląda na to, że „król Staś" chciał mieć swego wielkiego poprzednika stale przed oczami. Rzeźbę zaprojektował André Le Brun, a wykuł w szydłowieckim piaskowcu Franciszek Pinck.

Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się z wielką pompą 14 IX 1788 r., w 105. rocznicę odsieczy wiedeńskiej, gromadząc nieprzeliczone rzesze gości i gapiów (ok. 30 tys.!). Prawda była jednak taka, że nie wszyscy cenili zasługi panującego i na drugi dzień na pomniku pojawił się rymowany wierszyk, powtarzany wkrótce przez całe miasto:

„Bohaterowi Wiednia, co chrześcijan zbawił
Piękny pomnik z kamienia Stanisław wystawił,
Dwakroć złotych kosztował - trzykroć bym dołożył
By Stanisław skamieniał, a Jan III ożył".

To przy tym pomniku gromadzili się powstańcy w noc listopadową, by wyruszyć pod Arsenał.

 

Droga ku skarpie wiślanej prowadzi spod Pałacu na Wodzie pod niewielki pałacyk zwany

 Białym Domem (tel.: +48 22 6257944; czynny: V-IX wt.-nd. 9.00-16.00; 5/3 zł). Był to pierwszy budynek wzniesiony w Łazienkach na zlecenie Stanisława Augusta, a jako autora projektu wymienia się najczęściej Dominika Merliniego. Zanim przebudowano Pałac na Wyspie, w okresie letnim bawił tu sam król, później w Białym Domku rezydowała jego faworyta i późniejsza małżonka - Elżbieta z Szydłowskich Grabowska. W stylowych wnętrzach uwagę przykuwa dekoracja malarska w typie groteski, a także liczne elementy w modnym ówcześnie stylu chińskim. Szczególnie malowniczy jest Gabinet Ośmiokątny, pokryty malowidłami imitującymi wnętrze altany.

Z Białym Domkiem sąsiaduje kolejne dzieło Merliniego -

 Stara Pomarańczarnia. W wielkiej sali na parterze w czasach króla Stanisława przechowywano drzewka pomarańczowe. Dziś tonąca w egzotycznych roślinach sala, stanowi jedno z kilkunastu pomieszczeń Galerii Rzeźby Polskiej. Wschodnie skrzydło budynku kryje unikatowy w skali Europy zabytek - XVIII-wieczny teatr dworski z oryginalną dekoracją malarską Jana Bogumiła Plerscha. Plafon przedstawia Apollina w kwadrydze, a loże na malowanym fryzie obiegającym salę zapełnia dworska publiczność: rokokowe strojnisie, modni panowie we francuskich perukach i polscy wygoleni szlachcice. Wartość obiektu podnoszą zachowane, XVIII-wieczne mechanizmy i urządzenia sceniczne. Obecnie w Starej Pomarańczarni trwają prace konserwatorskie (i jest ona nieczynna do odwołania).

Okrągły budyneczek naprzeciw Pomarańczarni to dawny

 Wodozbiór, wzorowany na rzymskim grobowcu Cecylii Metelli. Obecnie działa tu prywatna galeria biżuterii i minerałów.

Za Wodozbiorem ścieżka pnie się ostro w górę. Na płaskowyżu wiślanej skarpy w 2000 r. stanął

 pomnik Henryka Sienkiewicza dłuta Gustawa Zemły, ufundowany przez Janinę i Zbigniewa Porczyńskich, których kolekcję malarstwa oglądać można na placu Bankowym .

Nieco dalej, na rozległym skwerku obsadzonym różanymi krzewami, wznosi się

 pomnik Fryderyka Chopina dłuta Wacława Szymanowskiego. Ten najsłynniejszy bodaj na świecie pomnik kompozytora stanął w Łazienkach w 1926 r. Utrzymany w duchu secesji, przedstawia Chopina w chwili zadumy pod mazowiecką wierzbą. Z pomnikiem i skwerem związana jest jedna z najpiękniejszych tradycji Warszawy - bezpłatne niedzielne koncerty chopinowskie (V-IX, godz. 12.00 i 16.00), na które z równą ochotą przychodzą od lat warszawiacy, jak również goście spoza stolicy.

Wychodząc z łazienkowskiego parku, w okolicach pomnika Chopina zobaczymy z daleka

 pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego, odsłonięty z inicjatywy Jerzego Waldorffa w 1998 r. Inskrypcja na cokole głosi: „Swemu obrońcy w roku 1920 Warszawa".

Pomnik Marszałka stanął obok

 Pałacu Belwederskiego, w którym Piłsudski rezydował jako Naczelnik Państwa. Barokową willę, którą nazwano od „pięknego widoku" (bel vedere), jaki roztaczał się stąd na nadwiślańskie łąki, nabył w 1767 r. król Stanisław August. Początkowo myślał o przekształceniu jej na swą rezydencję, ostatecznie jednak ulokowano tu dworzan, a w północnej oficynie powstała królewska manufaktura fajansów. W latach 1819-22 Jakub Kubicki przekształcił budowlę w rezydencję Wielkiego Księcia Konstantego. W salonach belwederskich na zaproszenie księżnej Łowickiej - żony księcia - koncertował jako „cudowne dziecko" kilkuletni Chopin, a w noc listopadową zakradli się tu powstańcy. Wedle jednej z wersji wydarzeń, Konstanty zdołał zbiec, przywdziewając szaty służki. Po wojnie Belweder był rezydencją Przewodniczącego Rady Państwa, a w latach 1989-94 rezydencją Prezydenta RP. Obecnie pozostaje własnością Kancelarii Prezydenta RP.

 

Wilanów

Pierwotna nazwa tej podmiejskiej osady, będącej obecnie czwartą pod względem wielkości dzielnicą Warszawy, brzmiała Milanów. Nowa nazwa pojawiła się wraz z Janem III Sobieskim, który w 1677 r. zakupił milanowską rezydencję Leszczyńskich i nadał jej łacińskie miano Villa Nova.

 Pałac w Wilanowie budowany był etapami, aż do śmierci monarchy, przy czym pierwotne zamierzenia króla nie były szczególnie ambitne. Augustyn Locci, nadworny architekt, miał wznieść podmiejską rezydencję nawiązującą do dworu polskiego. Dopiero sukcesy militarne i wzrost znaczenia monarchy wpłynęły na znaczną rozbudowę pierwotnego projektu. W efekcie, powstała budowla łącząca elementy dworu szlacheckiego, włoskiej willi ogrodowej i francuskiego pałacu w stylu Ludwika XIV.

Boczne skrzydła pałacu wzniosła kolejna właścicielka - Elżbieta Sieniawska. Liczne zmiany, szczególnie w wystroju wnętrz, wprowadził tu August II Mocny, a dawnym blaskiem dobra wilanowskie zaświeciły w połowie XVIII w., za czasów Izabelli z Czartoryskich Lubomirskiej. W 1805 r. jej zięć, Stanisław Kostka Poniatowski, otworzył w budynku jedno z pierwszych publicznych muzeów w Polsce. Po Potockich rezydencję przejęli Braniccy, w których rękach pozostawała ona aż do 1945 r. Warto podkreślić, że jako jeden z nielicznych warszawskich zabytków, pałac w Wilanowie przetrwał II wojnę światową w niezmienionej formie.

Na wyjątkową wartość pałacu wpływa zachowany wystrój malarsko-rzeźbiarski elewacji i wnętrz, który, nawiązując do symboliki antycznej, głosi apoteozę rodu Sobieskich i gloryfikuje sukcesy militarne króla. Zrębem zbiorów muzealnych jest natomiast historyczna kolekcja wilanowska, stworzona przez Stanisława Kostkę Potockiego.

Większość wnętrz pałacowych, na czele z apartamentami króla i królowej, a także Galerią Portretu Polskiego, jest udostępniana zwiedzającym. (Muzeum Pałac w Wilanowie, ul. Stanisława Kostki Potockiego 10/16, tel.: +48 22 8428101, http://www.wilanow-palac.art.pl ; czynne: II-IV, IX-poł. XII śr.-pn. 9.00-16.00, sb. od 10.00; V-poł. IX pn., śr., nd. 9.00-18.00, czw., pt. do 16.00, sb. 10.00-16.00; wt. nieczynne; wstęp: 16/8 zł., w sb. bezpłatnie). W budynku dawnej pałacowej ujeżdżalni mieści się znane i cenione

 Muzeum Plakatu (ul. St. Kostki Potockiego 10/16, tel.: +48 33 8422606, http://www.postermuseum.pl; czynne: wt.-nd. 10.00-16.00, pn. od 12.00; wstęp: 9/5 zł, pn. bezpłatne) - od 1994 r. stała siedziba Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie, które w 1966 r. powstało jako pierwszy na świecie międzynarodowy konkursu w tej dyscyplinie sztuki.

Na tyłach pałacu rozciąga się rozległy (45 ha)

 Park Wilanowski, stanowiący integralną część oryginalnego założenia pałacowo-ogrodowego (wejście z dziedzińca pałacowego, otwarty: codz. 9.00 do zmierzchu; wstęp: 5/3 zł, w czw. bezpłatnie). Jego najstarszą i najcenniejszą częścią jest dwupoziomowy
 ogród barokowy. Wilanowska legenda łączy go bezpośrednio z osobą króla Jana, który w zgodzie ze swymi ogrodniczymi zamiłowaniami miał tam osobiście doglądać roślin. Położony na północ od ogrodu barokowego krajobrazowy
 park angielski założył Stanisław Kostka Potocki na przełomie XVIII i XIX w., a rozciągający się na południe
 ogród angielsko-chiński powstał ok. 1784 r. na zlecenie Izabelli Lubomirskiej. W połowie XIX w., przy południowym skrzydle pałacu utworzono neorenesansowy
 ogród różany. Obecnie ogrody przechodzą proces rewitalizacji i nie można podziwiać ich w pełnej krasie.

Dodatkowe atrakcje Wilanowa stanowią  zespół oficyn pałacowych, zamieszkałych niegdyś przez pałacowych zarządców i służbę, a także jatki, kuźnia i karczma. Większość z nich została wzniesiona lub przebudowana w połowie XIX w. przez Franciszka Marię Lanciego. Na szczególną uwagę zasługuje neogotyckie

 mauzoleum Stanisława Kostki i Aleksandry Potockich projektu Henryka Marconiego, usytuowane w pobliżu bramy głównej pałacu. Powstało w 1836 r., a autorami rzeźb byli Konstanty Hegel i Jakub Tatarkiewicz. Narożników grobowca strzegą kamienne lwy z tarczami herbowymi Potockich.

 Kolegiata św. Anny została wzniesiona w 1772 r. z fundacji księcia Augusta Czartoryskiego, ówczesnego właściciela Wilanowa. Obecną postać zyskała w połowie XIX w. podczas przebudowy wg projektu Henryka Marconiego i Józefa Hussa. Posiada bogate wyposażenie wnętrza i liczne epitafia Potockich. Do ciekawostek należy posadzka wykonana z pociętej antycznej kolumny ze Świątyni Pokoju w Rzymie.

 

Praga

Dzielnica ta posiada bodaj najgorszą reputację w Warszawie, a jednocześnie staje się w ostatnich latach artystyczną mekką. Zniszczona podczas wojny w ok. 25%, zaniedbana podczas powojennej odbudowy, a nawet celowo oszpecana, obecnie przechodzi proces rewitalizacji i zachęca swą autentycznością.

Teoretycznie wciąż jeszcze straszy bliską przeszłością „Jarmarku Europa" (wielkiego odkrytego targu na koronie Stadionu X-lecia) i nierzadko można usłyszeć od samych warszawiaków, że „za Wisłą zaczyna się Azja", ale wkrótce ma tu powstać Stadion Narodowy, wielka infrastruktura sportowo-turystyczna i linia metra spajająca oba brzegi Wisły.

Najstarszym praskim zabytkiem jest

 kościół Matki Bożej Loretańskiej przy ulicy Ratuszowej. Kamień węgielny pod budowę pierwotnej świątyni wmurowano w 1617 r. W latach 1640-44 przy świątyni wzniesiono Kaplicę Loretańską, wewnątrz której umieszczono tzw. domek loretański czyli kopię domku Matki Boskiej, przeniesionego wg legendy przez anioły z Ziemi Świętej do włoskiego Loreto. Praska Kaplica Loretańska szybko zdobyła sobie wielką miłość wiernych tak, iż trafiła nawet do herbu Pragi. I choć oryginalny kościół z przyległym doń klasztorem Bernardynów został rozebrany z polecenia Napoleona podczas budowy twierdzy na Pradze, wierni zdołali obronić kaplicę. Samą figurkę MB Loretańskiej bernardyni przenieśli do swego kościoła pw. św. Anny przy Krakowskim Przedmieściu, gdzie znajduje się do dziś, natomiast do kaplicy sprowadzono XV-wieczną figurę MB Kamionkowskiej. W XIX w., od strony ulicy Ratuszowej dobudowano klasycystyczny portyk.

Wnętrze kościoła w obecnej postaci robi zaskakujące wrażenie, gdyż ze względu na centralne usytuowanie domku loretańskiego, rozkład poszczególnych elementów w świątyni (w tym ołtarza głównego), odbiega od typowego.

Przed kościołem znajduje się symboliczny

 grób Rocha Kowalskiego, bohatera sienkiewiczowskiego Potopu, którego literacki pierwowzór miał zostać pochowany u bernardynów, po bitwie na polach Pragi w lipcu 1656 r.

 Cerkiew pw. św. Marii Magdaleny na placu Wileńskim należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli Pragi. Budowana pierwotnie (1869) z myślą o celach propagandowych - wysiadającym na dworcu Wileńskim miały się rzucać w oczy cerkiewne kopuły - dziś pełni funkcję Soboru Metropolitarnego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W jasnym wnętrzu oglądać możemy bogato zdobiony trójkondygnacyjny ikonostas oraz zdobne freski. W latach 20. XX w., gdy w Polsce rozebrano wiele cerkwi zbudowanych przez Rosjan, los świątyni nie był pewny. Ikona MB Częstochowskiej została ustawiona w podzięce za ocalenie od wyburzenia. Inny los spotkał jednak sobór św. Aleksandra Newskiego - największą spośród warszawskich cerkwi, wzniesioną na obecnym placu Piłsudskiego. Fragmenty wielkich mozaik z tamtej świątyni, przedstawiające m.in. głowę Chrystusa oraz Apostołów, można dziś oglądać w dolnej cerkwi św. Marii Magdaleny.

Stojący obok świątyni budynek z 1871 r. mieści dziś  siedzibę Metropolity Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Smukłe, wysokie na 75 m wieże

 katedry św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika widać doskonale z drugiego brzegu rzeki. Świątynię oddano do użytku wiernym w 1901 r., a autorem projektu był niezwykle płodny architekt Kongresówki - Józef Pius Dziekoński. Budowlę wzniesiono w stylu neogotyckim, którego strzeliste formy pretendowały na przełomie wieków do rangi stylu narodowego i stanowiły jawną opozycję wobec pękatych cerkiewnych kopuł. Dzisiejsza świątynia to niestety niemal w całości rekonstrukcja - pierwotną wysadzili w powietrze wycofujący się z Pragi Niemcy. Powojenna odbudowa kościoła trwała aż do 1970 r., a wystrój wnętrz zyskał wiele od czasu, gdy w 1992 r. świątynię podniesiono do rangi katedry nowopowstałej diecezji warszawsko-praskiej. 5 lat później kościół zyskał także zaszczytny tytuł bazyliki mniejszej. W katedralnej kruchcie znajduje się wiekowy krucyfiks, przeniesiony tu z nieistniejącej już kaplicy Szpitala Praskiego.

Dwa pomniki przed katedrą upamiętniają dramatyczne dzieje dzielnicy. Starszy z nich to odsłonięty w 1994 r.  pomnik ofiar „rzezi Pragi", młodszy, dłuta Andrzeja Renesa to  pomnik ks. Ignacego Skorupki - bohaterskiego kapelana 1920 r., który poległ w bitwie pod Ossowem.

Od strony Wisły sąsiaduje z katedrą główny budynek  Szpitala Praskiego, wzniesiony w latach 30. XX w. Charakterystyczne, zakończone ostrołukiem wnęki okienne nawiązywać miały do formy neogotyckiego kościoła. Oryginalny budyneczek o klasycznych formach u zbiegu ulic Sierakowskiego i Jasińskiego przypomina o niełatwej, półtorawiekowej historii szpitala. Został wzniesiony w 1908 r. jako kaplica przedpogrzebowa oraz tzw. morga, czyli miejsce, gdzie wystawiano na widok publiczny niezidentyfikowane zwłoki. Szybko jednak okazało się, że trzeba zmienić przeznaczenie morgi, gdyż stała zbyt blisko pozostałych zabudowań szpitalnych.

Przy ulicy Sierakowskiego, pomiędzy przecznicami Kłopotowskiego i Okrzei, wznosi się okazały gmach o neorenesansowej dekoracji fasady. Wybudowany w połowie lat 20. XX w., mieścił  Żydowski Dom Akademicki dla ok. 300 studentów. Mieszkał tu w czasie studiów m.in. Menachem Begin, późniejszy premier Izraela i laureat Pokojowej Nagrody Nobla.

Zanim zbudowano pierwszy w Warszawie stały most, wiślane brzegi spinały sezonowe mosty łyżwowe budowane na łodziach. Pamiątką tych czasów jest gmach dawnej

 Komory Wodnej u wylotu ulicy Kłopotowskiego. Klasycystyczny budynek projektu Antonio Corazziego pełni dziś funkcję Pałacu Ślubów. Niegdyś jednak pobierano tu opłaty za przejazd i przewóz towarów przez mosty łyżwowe. Komora straciła na znaczeniu w latach 60. XIX w., po wybudowaniu stałego Mostu Kierbedzia, na którego ocalałych filarach wznosi się dziś Most Śląsko-Dąbrowski.

Ciekawostką są dwie XIX-wieczne tablice umieszczone w środkowej części fasady, pokazujące poziom wody w Wiśle w czasie największych wylewów, m.in. w latach 1813 i 1844.

 

Grający pomnik

Na rogu ulic Floriańskiej i Kłopotowskiego, w godz. 7.00-22.00 przygrywa warszawska kapela, składająca się z pięciu muzyków z harmonią, perkusją i banjo. „Interaktywny"  pomnik Praskiej Kapeli Podwórkowej autorstwa Andrzeja Renesa został uroczyście odsłonięty 17 IX 2006 r. przy udziale inicjatora projektu, arcybiskupa Sławoja Leszka Głódzia.

Na repertuar kapeli składają się piosenki różnej treści i formatu, w większości warszawskie i okupacyjne, począwszy od Siekiery, motyki, przez Autobus czerwony, po niemenowski Sen o Warszawie.

W dobie zanikającego warszawskiego „żywego folkloru", może być to jedyna kapela, jaką spotkamy na swej trasie. Warto posłuchać.

 

Niewielki budyneczek znajdujący się w rozwidleniu ulic Floriańskiej i Jagiellońskiej to dawny  Dom Weteranów Powstania 1863 r., którzy mieszkali tu od 1924 r., mając zapewniony wikt i opierunek (ostatni zmarł w 1942 r.) Mało kto pamięta natomiast, że sam budynek wzniesiono z inicjatywy rosyjskiego Czerwonego Krzyża jako schronisko dla wdów po poległych żołnierzach carskiej armii. Na pierwszym piętrze mieściła się tu wówczas prawosławna kaplica.

Kilka kroków dalej, na rogu ulic Jagiellońskiej i Okrzei, wznosi się  „Dom pod Sowami" - jedna z najokazalszych praskich kamienic z 1906 r. Niszczejącego budynku nadal strzegą wieńczące fasadę sowy o rozpostartych skrzydłach.

Przy ulicy Jagiellońskiej, pod nr. 28, w dawnym  Gmachu Wychowawczym Warszawskiej Gminy Starozakonnych mieści się Teatr Lalek „Baj". Modernistyczna budowla z 1914 r. należy do najokazalszych w dzielnicy i wyróżnia się rozbudowaną dekoracją nawiązującą do polskiego renesansu. Teatralna scena została ulokowana w niegdysiejszym domu modlitwy.

Kolejnego praskiego judaika nie można już dziś oglądać. XIX-wieczna synagoga, stojąca w narożu ulic Jagiellońskiej i Kłopotowskiego, została bez zbędnego rozgłosu rozebrana w 1961 r. Nie usunięto jednak dawnego ogrodzenia synagogi, które do dziś otacza tutejszy plac zabaw. Zachował się także sąsiedni

 budynek mykwy, czyli rytualnej łaźni żydowskiej przy ulicy Kłopotowskiego 31, wzniesiony w drugiej dekadzie XX w. Obecnie mieści się tu Wielokulturowe Liceum Humanistyczne im. Jacka Kuronia.

 Ulica Targowa to główna arteria Starej Pragi, pamiętająca czasy średniowieczne i przepędzane tędy przez kilka wieków bydło. Pod nr. 50/52 znajdziemy zespół trzech kamienic. Piętrowa kamieniczka z lewej to najstarszy zachowany  dom mieszkalny na Pradze z 1819 r. Kamienice mają wspólne podwórko, na które można się dostać przez boczne wejście. W 1996 r. dwaj znani varsavianiści dokonali tu sensacyjnego odkrycia - we wnętrzach skromnej oficyny znaleźli malowidła ścienne zdobiące przed wojną żydowski dom modlitwy. Przedstawiają one znaki zodiaku, Żydów modlących się przy Ścianie Płaczu oraz grób Racheli w Betlejem. W 2010 r. w zabytkowym kompleksie planowane jest otwarcie Muzeum Warszawskiej Pragi.

Z posesją przy Targowej 50/52 sąsiaduje legenda warszawskiego handlu i folkloru, czyli

 Bazar Różyckiego. Powstały na początku XX w. i sportretowany m.in. w Złym Tyrmanda, stanowił aż do 1989 r. miejsce, gdzie można było kupić wszystko. W ostatnich latach ustąpił pierwszeństwa bazarowi na Stadionie X-lecia. Do dziś można tu jednak dostać tradycyjne praskie pyzy czy flaki i spotkać sprzedających i kupujących, dzięki którym przed oczami staje świat sprzed pół wieku.

 Ulica Ząbkowska - w XIX w. należąca do czołówki handlowych traktów Pragi - w 2001 r. przeszła na odcinku Targowa-Brzeska gruntowną rewitalizację, którą można uznać za wzorcową dla kolejnych praskich ulic i kwartałów. Ciąg kamienic o skutych do gołych cegieł tynkach, na których widnieją pozostałości dawnych dekoracji, w kilka lat stał się enklawą obrazującą architekturę dzielnicy w latach 1860-1930. Przykładem troski o szczegóły są m.in. wzorowane na starych - szyldy reklamowe w kamienicy nr 7 czy pieczołowicie zrekonstruowana drewniana galeryjka na podwórzu kamienicy nr 13.


Po regionie oprowadza: Monika Chojnacka

Obiekty dodane przez użytkowników:
Muzeum Powstania Warszawskiego
Do budzących najwięcej emocji elementów ekspozycji należą: rekonstrukcja kanału, replika samolotu Liberator i muzealne kino Palladium, gdzie wyświetlane są powstańcze kroniki filmowe Biura Informacji i Propagandy AK.
Kościół pw. św. Kazimierza i klasztor Sakramentek
Zespół ten zawdzięcza swe powstanie Marysieńce Sobieskiej, która w 1687 r. sprowadziła z Francji nowo założone zgromadzenie zakonne benedyktynek od Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu. Niezwykle harmonijna bryła kościoła, wzniesionego na planie krzyża greckiego z ośmioboczną kopułą, uważana jest za najdoskonalszą architektonicznie realizację sakralną wybitnego architekta Tylmana z Gameren.
Kościół Karmelitów Bosych (Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca)
Świątynia powstała w 2. poł. XVII w. Klasycystyczna fasada autorstwa Efraima Szregera jest najwcześniejszym przykładem tego stylu w Polsce. Wieńczy ją miedziana kula symbolizująca glob ziemski, którą oplata wąż z jabłkiem w paszczy - symbol grzechu; powyżej wznosi się złocisty kielich z hostią.
Kościół Św. Krzyża
W 1653 r. królowa Ludwika Maria Gonzaga osadziła zakon misjonarzy. Obecny kościół powstał w latach 1679-96 wg projektu Józefa Szymona Bellottiego, a XVIII-wieczną fasadę wznieśli etapami Fontanowie: Józef i Jakub.
Nowy Świat
Za ulicą Świętokrzyską rozpoczyna się główna część Nowego Światu - w międzywojniu miejskie życie tętniło tu wśród kin, kawiarni i kabaretów. Po wojnie ulica na długie lata przycichła. W ostatnich latach ponownie odżyła, zamieniając się w letnie weekendy w pełen kawiarnianych ogródków deptak.
Pomnik Powstania Warszawskiego
Obiekt projektu Wincentego Kućmy i Jacka Budyna. O ile centralna rzeźba ukazuje walczących powstańców, mniejsza grupa rzeźb przedstawia moment zejścia do kanałów.
Grób Nieznanego Żołnierza
Po wojnie umieszczono tu urny z ziemią z 24 pól bitewnych i zapalono ponownie wieczny znicz. Przy grobie odbywa się codziennie honorowa zmiana warty.
Teatr na Wodzie
Obiekt projektu Jana Christiana Kamsetzera, którego widownia wzorowana jest na antycznym amfiteatrze w Herkulanum, a scena zyskała dekorację imitującą ruiny Forum Romanum. Spektakularnym rozwiązaniem było oddzielenie widowni od sceny wodą, co wykorzystywano podczas przedstawień.
Wielka Oficyna
Okazały gmach wzniósł w 1788 r. Dominik Merlini. Za czasów Królestwa Polskiego mieściła się tu Szkoła Podchorążych Piechoty i to stąd 29 XI 1830 r. podchorążowie wyszli na miasto zapoczątkowując powstanie. Dziś w gmachu mieści się interesujące Muzeum Wychodźstwa Polskiego im. Ignacego Jana Paderewskiego.
Pałac Myślewicki
Przypuszcza się, że Stanisław August zamierzał pierwotnie uczynić z pałacu główną budowlę łazienkowskiej rezydencji, ale ostatecznie wybrał walory założenia wodnego Łazienki Lubomirskiego.
Pomnik Jana III Sobieskiego
Wykonanie konnego pomnika „zwycięzcy spod Wiednia", stojącego na kamiennym mostku przy ulicy Agrykoli, zlecił Stanisław August. Biorąc pod uwagę położenie pomnika na osi Pałacu na Wodzie, wygląda na to, że „król Staś" chciał mieć swego wielkiego poprzednika stale przed oczami. Rzeźbę zaprojektował André Le Brun, a wykuł w szydłowieckim piaskowcu Franciszek Pinck.
Biały Dom w Łazienkach
Był to pierwszy budynek wzniesiony w Łazienkach na zlecenie Stanisława Augusta, a jako autora projektu wymienia się najczęściej Dominika Merliniego. W stylowych wnętrzach uwagę przykuwa dekoracja malarska w typie groteski, a także liczne elementy w modnym ówcześnie stylu chińskim. Szczególnie malowniczy jest Gabinet Ośmiokątny, pokryty malowidłami imitującymi wnętrze altany.
Stara Pomarańczarnia
W wielkiej sali na parterze w czasach króla Stanisława przechowywano drzewka pomarańczowe. Dziś tonąca w egzotycznych roślinach sala, stanowi jedno z kilkunastu pomieszczeń Galerii Rzeźby Polskiej. Wschodnie skrzydło budynku kryje unikatowy w skali Europy zabytek - XVIII-wieczny teatr dworski z oryginalną dekoracją malarską Jana Bogumiła Plerscha.
Wodozbiór
Okrągły budyneczek wzorowany na rzymskim grobowcu Cecylii Metelli. Obecnie działa tu prywatna galeria biżuterii i minerałów.
Pomnik Fryderyka Chopina
Pomnik dłuta Wacława Szymanowskiego. Ten najsłynniejszy bodaj na świecie pomnik kompozytora stanął w Łazienkach w 1926 r. Utrzymany w duchu secesji, przedstawia Chopina w chwili zadumy pod mazowiecką wierzbą.
Pałac Wilanowski
Pałac barokowy, znajdujący się w warszawskim Wilanowie. Wzniesiony w latach 1677-1696 dla króla Jana III Sobieskiego według projektu Augustyna Locciego i rozbudowany (skrzydła boczne) przez kolejnych właścicieli Wilanowa. Pałac, wraz z otaczającym go parkiem i zabudowaniami, który przetrwał czasy zaborów, wojen i okupacji, zachowując swoje walory historyczne i artystyczne, należy do najważniejszych zabytków polskiej kultury narodowej. Większość wnętrz pałacowych, na czele z apartamentami króla i królowej, a także Galerią Portretu Polskiego, jest udostępniana zwiedzającym. Znajduje się w nim Muzeum Pałac w Wilanowie.
Park Wilanowski
Park stanowiący integralną część oryginalnego założenia pałacowo-ogrodowego.
Targ staroci
Urokliwy targ działa w weekendy na Kole.
Muzeum Kowalstwa
Muzeum powstało w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, z inicjatywy małżeństwa Eleonory i Zdzisława Gałeckich. Muzeum Kowalstwa w Warszawie jest muzeum prywatnym ze statutem zatwierdzonym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W skład muzeum wchodzi kuźnia o pow. 30 m2, konstrukcji drewnianej, zrębowej, z wyposażeniem charakterystycznym dla podmiejskich kuźni z początku XX w. z terenu Mazowsza. Kuźnię Kowalstwa Artystycznego i Aranżacji Przestrzeni przejął po ojcu i prowadzi obecnie, plastyk Pan Kamil Gałecki. Obiekt powstał w latach 80-tych XX w. i działa do dnia dzisiejszego.
dodał: stach
Pomnik Małego Powstańca
Pomnik Małego Powstańca jest hołdem dla najmłodszych uczestników powstania warszawskiego. Przedstawia postać małego, uzbrojonego chłopca w za dużym na niego hełmie z powstańczymi emblematami, z przewieszonym przez ramię pistoletem (pomnik znany też jako "Powstańczyk").Usytuowany jest od strony Podwala przy Murach Obronnych, pomiędzy ul. Wąski Dunaj i Szeroki Dunaj. Został wykonany z brązu, projektu Jerzego Jarnuszkiewicza według modelu z 1946 r., odsłonięty w 1983 roku, autor ofiarował go warszawskim harcerzom Chorągwi Warszawskiej.
dodał: dorbo
Kamień pamiątkowy
Kamień upamiętniający miejsce zamieszkania Marii Konopnickiej /ur.1842 - zm. 1910/. Poetka, nowelistka, krytyk literacki, której największą popularność przyniosła baśń "O krasnoludkach i o sierotce Marysi".
dodał: dorbo
Oranżeria - Pałac w Wilanowie
Na terenie Ogrodów Wilanowskich, kierując się na lewo od Pałacu Wilanowskiego, zobaczymy budynki Oranżerii. W gąszczu pięknych kwiatów i krzewów (ogród kwiatowy) zatrzymać się warto na ławeczkach przy fontannie.W Oranżerii prezentowana jest wystawa sztuki dekoracyjnej i rzeźby, w razie niepogody odbywają się też tutaj letnie koncerty muzyki dawnej. Oranżeria czynna: 10-15.30.
dodał: dorbo
Sejm i Senat
Siedziba Parlamentu: Sejmu i Senatu RP mieści się w gmachu powstałym w latach 1925-1929 w formie półrotundy; wg projektu K. Skórewicza. Gmach udekorowany jest fryzem z płaskorzeźbami. Po spaleniu w 1939 r. został odbudowany i rozbudowany.
dodał: dorbo
Pomnik szewca warszawskiego J. Kilińskiego
Pomnik szewca warszawskiego J. Kilińskiego, dłuta St. Jackowskiego, odsłonięto w 1936 roku. Pierwotnie stał na pl. Krasińskich. W czasie wojny Niemcy zdemontowali pomnik w ramach zemsty za zdjęcie przez Polaków niemieckich napisów z pomnika Kopernika. W 1945 r. ustawiono go w al. 3 Maja, w 1946 r. ponownie na pl. Krasińskich, a w 1959 r. przeniesiono w obecne miejsce. Jan Kiliński został mianowany przez Tadeusza Kościuszkę pułkownikiem wojsk polskich. Przywódca Powstania Kościuszkowskiego w Warszawie 17 kwietnia 1794 r., podczas insurekcji kościuszkowskiej, na czele ludu staromiejskiego zdobył siedzibę ambasadora carskiego I.A. Igelströma - pałac Morsztynów, (obecna siedziba PWN przy ul. Miodowej).
dodał: dorbo
Warszawska Nike
Warszawska Nike (Pomnik Bohaterów Warszawy 1939-45). Pomnik przedstawia boginię zwycięstwa Nike - symbol walczącej Warszawy. Został zaprojektowany przez Mariana Koniecznego, odsłonięty 20 lipca 1964 roku na Placu Teatralnym. Obecnie znajduje się przy Trasie W-Z.
dodał: dorbo
Mury Obronne
Mury Obronne rozciągają się wzdłuż całej ul. Podwale do ul.Nowomiejskiej, oraz wzdłuż ul. Mostowej. Pierwotnie wokół miasta znajdował się jedynie ziemny wał, wzniesiony w okresie założenia miasta, pod koniec XIII w. W czasie wojny większość zabudowy, skrywającej dotychczas pozostałości murów, została zniszczona. W ostatnich latach ma miejsce ich stopniowe odnawianie.
dodał: dorbo
Most Świętokrzyski
Najnowszy warszawski most o konstrukcji podwieszanej. Łączy Powiśle z Pragą Północ. Kamień węgielny pod budowę mostu położono 28 września 1998 r., natomiast zakończenie inwestycji o wartości 160 mln zł nastąpiło 6 października 2000 r. Most liczy 430 m długości (479 m razem z wiaduktami), 30,8 m szerokości, a wysokość pylonu wynosi 90 m. Charakterystyczny, gdyż jego liny złączone są na jednym pylonie, na którym zaczepione jest 48 lin podtrzymujących płytę mostu. Poza pylonem oba końce mostu wspierają się na 8 filarach, z których dwa są zanurzone na stałe w nurcie rzeki, a pozostałe stoją na terenach zalewowych po stronie praskiej i na brzegach rzeki. Podpory wspierają się na fundamentach. Nocą, podobnie jak inne warszawskie mosty, jest widowiskowo oświetlony. Most jest przyjazny dla pieszych /dla nich wyodrębniono specjalne punkty widokowe/, jest także trasa dla rowerów.
dodał: dorbo
Pompownia
Neogotycka stacja pomp - 1852 r., proj. Henryk Marconi, przypominająca średniowieczny zameczek, położona nad Jeziorem Wilanowskim.
dodał: dorbo
Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej
Pomnik upamiętniający szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, których w 1945 r. sowieci podstępnie aresztowali, a później w Moskwie sądzili w pamiętnym procesie.
dodał: dorbo
Pałac Paca - Radziwiłłów
Barokowy pałac został ufundowany przez podkanclerza litewskiego ks. Dominika Radziwiłła ok.1697 r. W roku 1824 odkupił go od Radziwiłłów generał Ludwik Pac i przystąpił do jego przebudowy /według projektu Henryka Marconiego/. Za udział w powstaniu listopadowym władze carskie skonfiskowały pałac generałowi. Pałac został zniszczony w 1944 roku podczas powstania warszawskiego, odbudowany w latach 1947 - 51 /według projektu Henryka Białobrzeskiego i Czesława Konopki/. Obecnie w tym pięknym i okazałym budynku ma swą siedzibę Ministerstwo Zdrowia.
dodał: dorbo
Fontanna Marconiego
Fontanna wg. projektu Henryka Marconiego wybudowana w 1854 r. Odlana z żeliwa przypomina wielki kielich, raczej nie ma sobie równych urodą w Warszawie.
dodał: dorbo
Wiadukt na Karowej
Wiadukt w ciągu ul. Karowej pochodzi z początku XX wieku; oficjalna nazwa: wiadukt im. Stanisława Markiewicza. Jego konstrukcję zaprojektował inż. K. Sommer, autorem wystroju rzeźbiarskiego jest Stefan Szyller. Obiekt szczęśliwie przetrwał działania zbrojne podczas II wojny światowej. Od 1965 r. jest wpisany na listę zabytków.
dodał: ejlik
Stare Powązki
Stare Powązki to najstarszy zabytkowy cmentarz stolicy; powstał z przeznaczeniem na pochówki mieszkańców trzech warszawskich parafii: św. Jana (Stare Miasto), Najświętszej Marii Panny (Nowe Miasto) i św. Andrzeja (ul.Senatorska, dzisiejszy pl. Teatralny). Fundatorem miejsca pod przyszły cmentarz był starosta klonowski Melchior Karol Szymanowski, który w 1790 r. podarował miastu posiadaną tutaj działkę o powierzchni 2,6 ha. Nie zrobił jednak tego na skutek swej ogromnej hojności, a ze zwykłej złośliwości wobec swych sąsiadów - Czartoryskich, z którymi toczył spór o przysłowiową miedzę. Nie mogąc dojść do porozumienia - wobec faktu, iż księżna Izabela Czartoryska w latach 70-tych XVIII w. stworzyła tutaj romantyczny park sentymentalny, świątynię dumania, wspaniały ogród z pergolami - oazę zieleni, - Szymanowski postanowił umilić swej sąsiadce życie, fundując jej wokół cmentarne widoki. Cmentarz poświęcono 20 maja 1792 r., a w 1793 r. ukończono budowę kościoła pod wezwaniem św. Karola Boromeusza, ufundowanego przez króla Stanisława Augusta i ks. prymasa Michała Poniatowskiego. Owa darowana działka to obecnie najstarsza część cmentarza (kwatery 1 - 18), która z budynkami kościoła św. Karola Boromeusza i katakumbami, zbudowanymi według projektu architekta króla Stanisława Augusta - Dominika Merliniego, tworzy taki sam układ przestrzenny jak przeszło 200 lat temu. W 1925 r. przy południowej ścianie katakumb założono Aleję Zasłużonych. W czasie II wojny światowej cmentarz został niemal całkowicie zniszczony. Pozostawał w stanie kompletnego zaniedbania aż do lat 70-tych XX w. W 1974 r. z inicjatywy Jerzego Waldorffa powstał Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami. Nekropolia na Powązkach to skarbnica polskiej myśli, kultury, tradycji i patriotyzmu. Wieczny spoczynek znaleźli tu ludzie wybitni i zasłużeni, ale nie tylko.... Liczbę pochowanych szacuje się (księgi cmentarza zostały zniszczone w zawierusze II wojny światowej) na 1 mln osób. Nagrobki to wybitne dzieła klasycyzmu, secesji i sztuki współczesnej. Wiele grobów rozsianych po całym terenie Powązek stanowi dokładne przykłady architektury antycznej i egipskiej. Dziś to już prawie centrum Warszawy. Za szarymi murami, wśród starych drzew kryje się zupełnie inny świat… Cmentarz znajduje się pomiędzy ulicami: Spokojną, Okopową, Powązkowską, Smętną, Wawrzyszewską, Ostroroga i Tatarską i graniczy z kilkoma innymi warszawskimi cmentarzami. Zajmuje 43 ha, swoją wielkością jest bliski państwu Watykan - 44 ha. Nekropolia Stare Powązki bywa mylona z Cmentarzem Komunalnym - Powązki, na którym również spoczywa bardzo wielu zasłużonych obywateli.
dodał: ejlik
Reduta Bank Polski
Jedna z najważniejszych redut powstańczych i najbardziej okazała ruina w centrum Warszawy. Zachowane resztki południowego skrzydła Banku Polskiego są doskonale widoczne z trasy W-Z. W czasie Powstania Bank Polski miał kluczowe znaczenie dla obrony Starego Miasta. Razem z redutą Kanoniczki i Pałacem Blanka był zaciekle atakowany przez odziały niemieckie. Banku Polskiego bronili m.in. żołnierze batalionu "Gozdawa" i "Nałęcz”. Podczas próby przebicia do Śródmieścia 31 sierpnia wyruszyła stąd jedna z grup szturmowych. Budynek ten powstał w latach 1907-1911 według projektu Leontija Benois. Od 1918 r. był siedzibą Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, a od 1926 r. Banku Polskiego. W czasie okupacji znajdował się w nim Bank Emisyjny. Po wojnie planowano utworzyć w tym miejscu Muzeum Powstania Warszawskiego. W czasach PRL brakowało jednak ku temu woli politycznej, a po odzyskaniu niepodległości budynek trafił w prywatne ręce.
dodał: ejlik
Zespół rzeźb w Ogrodzie Saskim
Zespół 21 rzeźb zdobiących Ogród Saski zasługuje na odrębne omówienie. Zniszczone, postrzelane, zdmuchnięte falą uderzeniową wybuchu Pałacu Saskiego w grudniu 1944 r., zostały po wojnie poddane gruntownej konserwacji, a niektóre rekonstrukcji. Prace były prowadzone pod kierunkiem prof. Stanisława Jagmina. Cztery posągi, które uległy całkowitemu zniszczeniu, odtworzono na podstawie zachowanych zdjęć; inne uzupełniono. Problemem stającym przed konserwatorami było nie tylko wyeliminowanie zniszczeń spowodowanych wojną, ale także destrukcji, jakiej uległy rzeźby wskutek katasrofalnej dla kamienia tzw. konserwacji z końca XIX wieku (malowany farbami olejnymi piaskowiec pękał i kruszał; niektórym posągom "zafundowano" błędne podpisy). Pierwsze osiem przywróconych do należytego stanu figur ustawiono w Ogrodzie w dniu 22 lipca 1950 r. Część rzeźb nie ma w ogóle napisów, a kilka jest błędnych; np. astronomia - powinno być astrologia, chwała to prawdopodobnie mądrość, Jowisz - zamiast intelekt, twórczość - powinno być inwencja; historia - rozumność. Niektóre figury zmieniły częściowo swój oryginalny wizerunek.
dodał: ejlik
Zegar słoneczny
Charakterystyczny element dekoracji Ogrodu Saskiego. Stoi w aleji głównej, tuż obok fontanny Markoniego. Pochodzi z 1863 r., jego fundatorem był Antoni Szeliga Magier. Wykonany z marmuru gnomon ma formę okrągłego blatu umieszczonego na kolumnie otoczonej ozdobnym ogrodzeniem.
dodał: ejlik
Pomnik Józefa Piłsudskiego
Pomnik wykonany z granitu i brązu; wysokość rzeźby 3 m; odlany w gdyńskiej Stoczni Marynarki Wojennej według projektu Tadeusza Łodziana. Usytuowany jest na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego u wylotu ul. Michała Tokarzewskiego- Konaszewicza, obok hotelu Europejskiego. Został odsłonięty 14 sierpnia 1995 r. przez córkę Piłsudskiego - Jadwigę Jaraczewską i prezydenta RP Lecha Wałęsę. Jest często krytykowany za niefortunną lokalizację: żołnierze podczas zmiany warty przy Grobie Nieznanego Żołnierza stoją do niego tyłem, wokół niego parkują samochody (złośliwi mówią, że wygląda jak parkingowy, pilnujący samochodów). Ma on być przeniesiony na samą płytę placu przy jego najbliższej przebudowie.
dodał: ejlik
WTT
Warsaw Trade Tower - jeden z dwóch, obok Pałacu Kultury i Nauki, budynków w Warszawie i w Polsce o wysokości przekraczającej 200 metrów. Zbudowany w latach 1997-1999 przez koreański koncern Daewoo, który w 2002 r. sprzedał obiekt amerykańskiej firmie Apollo-Rida. Liczący 208 metrów wysokości i 43 kondygnacje wieżowiec był wielkim sukcesem konstrukcyjnym i architektonicznym, mniejszym powodzeniem cieszył się jednak wśród najemców biur, które stanowią niemalże całość jego powierzchni. Oprócz biur pierwsze dwie naziemne kondygnacje zajmuje centrum handlowe, a trzy podziemne pełnią funkcje parkingu podziemnego na 300 samochodów. Fundament WTT sięga 11 metrów pod ziemię i opiera się na 156 palach. Centralnym elementem budynku jest żelbetowy trzon, w którego wnętrzu znajdują się szybkie windy, osiągające prędkość 25,2 km/h oraz wszystkie niezbędne instalacje, dzięki którym budynek stał się jednym z najbardziej nowoczesnych w Warszawie. Niekiedy pojawiają się opinie, że to właśnie WTT jest najwyższym budynkiem w Polsce. To prawda tylko w przypadku, jeśli nie weźmiemy pod uwagę iglic obu budynków (Pałacu Kultury i Nauki oraz WTT) - wtedy Warsaw Trade Tower jest wyższe o 3 metry. Jednak wliczając iglice, a tak się zwykle robi we wszelkich rankingach, Pałac Kultury wygrywa aż o 23 metry. Iglica WTT to metalowy maszt zakończony anteną przekaźnikową przyczepiony do budynku na stalowych obręczach. Iglica rozpoczyna się na wysokości 32 piętra a wznosi się nad dachem na wysokość 24 metrów. Warsaw Trade Tower obecnie jest drugim najwyższym budynkiem w Polsce.
dodał: ejlik
Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego
Do czasu wybudowania nowego gmachu mieściła się w obecnym Collegium Novum, w centralnym kampusie UW na Krakowskim Przedmieściu. Mniejsze oddziały i agendy mieściły się m.in. w Pałacu Tyszkiewiczów-Potockich, w Gmachu Św. Rocha na "Małym Dziedzińcu", w Pałacu Zamoyskich na Nowym Świecie, w budynku na ul. Żwirki i Wigury . Od 15 grudnia 1999 r. roku cała biblioteka mieści się u podnóża skarpy warszawskiej, poniżej kampusu głównego UW, nad brzegiem Wisły, w jednym gmachu na rogu ulic Dobrej i Lipowej powstałym wg projektu Marka Budzyńskiego i Zbigniewa Badowskiego. Budynek o kubaturze 260 tys. m3 zajmuje powierzchnię 64 tys. m². Na dachu znajduje się ogólnodostępny ogród botaniczny o powierzchni 1,5 ha. Koszt realizacji wyniósł 80.000.000$. Na zbiory biblioteczne przeznaczono 40 tysięcy m², z możliwością rozszerzenia o następne 10 tysięcy m². Gmach Biblioteki może pomieścić 5 milionów woluminów zbiorów. Oprócz części bibliotecznej znajduje się część usługowo-rozrywkowa (w kondygnacjach podziemnych) oraz biurowa w tzw. "rogalu komercyjnym".
dodał: ejlik
Ruchoma szopka u Kapucynów
Ruchoma szopka przy kościele Kapucynów. Przed leżącym w żłóbku Jezusem przesuwają się postacie historyczne oraz związane z historią kościoła w Polsce, m.in. Mieszko I, Jagiełło, Stefan Czarniecki, Jan III Sobieski, Tadeusz Kościuszko, bohaterowie Powstania Warszawskiego, papież Jan Paweł II. Szopka istnieje od 1948 roku. Została skonstruowana przez dwóch braci: Piusa Jankowskiego i Konrada Wyczawskiego. Szopkę można oglądać od Bożego Narodzenia do 2 lutego, w godz. 10.00-18.00.
dodał: pattison
Kamień pamięci Obrońcom Elektrowni
Niewielki obelisk dla upamiętnienia bohaterskich obrońców Elektrowni Powiśle w czasie Powstania Warszawskiego.
dodał: stach
Warszawska Syrenka
Spiżowy pomnik Warszawskiej Syrenki (symbolu miasta) został wykonany przez rzeźbiarkę Ludwikę Nitschową w kwietniu 1939 r. i postawiony na postumencie nad Wisłą. W 2006 r. przy pomniku umieszczono tablicę upamiętniającą nadanie miastu Warszawa srebrnego Krzyża Virtuti Militari za bohaterską obronę stolicy we wrześniu 1939 r.
dodał: stach
Kościół św.Antoniego
Kościół parafii Najświętszego Serca Jezusowego w dzielnicy Warszawa-Wesoła na osiedlu Stara Miłosna został zmontowany w 1950 r. i poświęcony przez ówczesnego biskupa Stefana Wyszyńskiego. Słowa "zmontowany" użyto umyślnie, gdyż aby wybudować świątynię, musiano uciec się do pewnego podstępu. Ponieważ komuniści nie chcieli wydać pozwolenie na budowę nowego kościoła, proboszcz wystąpił o pozwolenie na przeniesienie bezużytecznej budowli z Rokitna koło Błonia i takowe zezwolenie otrzymał. Rozebrano więc tamtejszy drewniany kościół i po przewiezieniu w nowe miejsce ponownie złożono wymieniając przy okazji znaczną część starej konstrukcji. Obecny wygląd jest wynikiem odbudowy świątyni po pożarze jaki miał miejsce w 2006 r.
dodał: stach
Pomnik ku pamięci "Akcji pod Arsenałem"
26 marca 1943 roku w Warszawie w rejonie Arsenału, na ulicach Długiej i Bielskiej, harcerze z grupy szturmowej Szarych Szeregów brawurowym atakiem odbili przewożonego z budynku gestapo na Pawiak Jana Bytnara "Rudego", a wraz z nim 25 innych więźniów. (wikipedia)
dodał: stach
Pomnik bitwy o Monte Cassino
Pomnik wykonany wg projektu prof. Gustawa Zemły zdobi od 1999 r. skwer przy ul. Andersa, którego żołnierze 2 Korpusu Polskiego zdobyli klasztor na Monte Casino, otwierając wojskom alianckim drogę do Rzymu.
dodał: stach
Pałac Przebendowskich
Pałac został wybudowany prawdopodobnie w roku 1729, a jego fundatorem był Jan Jerzy Przebendowski, podskarbi koronny, współpracownik króla Augusta II. Ostatnim prywatnym właścicielem pałacu był Janusz Radziwiłł, który w 1947 r. oddał ruiny budynku Skarbowi Państwa w zamian za dwupokojowe mieszkanie, co w ówczesnych czasach nie było złym rozwiązaniem. Obecnie w pałacu mieści się Muzeum Niepodległości.
dodał: stach
Pomniki walk o Olszynkę Grochowską
Zbiorowa mogiła poległych podczas walk w obronie Warszawy podczas Powstania Listopadowego. Bitwa pod Olszynką Grochowską - jedna z bitew powstania listopadowego, która miała miejsce 25 lutego 1831 roku na wschodnich przedpolach Warszawy, w pobliżu Olszynki Grochowskiej oraz Białołęki. Jedna z najkrwawszych bitew powstania listopadowego, przeszła do historii jako polskie Termopile (wikipedia). Choć wojska rosyjskie miały prawie dwukrotną przewagę liczebną, żadna ze stron nie odniosła zwycięstwa. W walkach poległo 7,3 tys. polskich obrońców oraz 9,5 tys. żołnierzy rosyjskich. Dojście do pomnika od ulicy Chełmżyńskiej, na całej długości ul. Traczy zdobią obeliski z pamiątkowymi tablicami ufundowane przez instytucje i osoby prywatne.
dodał: stach
Most Siekierkowski
Most Siekierkowski jest częścią Trasy Siekierkowskiej o długości 8,5km, łączącej dzielnicę Mokotów z Wawrem (od ul.Witosa do Płowieckiej). Budowę mostu rozpoczęto w marcu 2000 r., a pierwsze samochody przejechały 21 września 2002 r. Długość mostu wynosi 500 m, a wraz z konstrukcją nad terenami zalewowymi 826 m. Obiekt jest konstrukcją podwieszoną na 2 pylonach w kształcie litery H o wysokości 90 m. W nogach pylonów są umieszczone windy wjeżdżające na wysokość 62 m. Dalej na wierzchołek można wejść po metalowej drabince znajdującej się wewnątrz pylonu. Szerokość mostu wynosi 33,38-40,38 m i obejmuje dwie jezdnie po 3 pasy ruchu, chodniki dla pieszych oraz ścieżki rowerowe.
dodał: stach
Kościół św. Augusta
Kościół św. Augusta powstał w latach 1891-96 dzięki hojności hrabiny Aleksandry Potockiej oraz Józefa Mikulskiego wg projektu E.Cichockiego i J.Hussa. Podczas wojny znalazł się w granicach getta żydowskiego, gdzie pełnił rolę magazynu i stajni. W 1944 r. został podpalony przez Niemców - spłonął wówczas dach, organy oraz wszystkie drzwi, ale ocalała konstrukcja nośna, więc już od roku 1947 służył wiernym. Wieża kościoła jest zwieńczona krzyżem umieszczonym na pozłacanej kuli, którą w roku 1959 władze komunistyczne poleciły zamalować na czarno. W 1995 r. farbę usunięto i przywrócono kuli jej pierwotny wygląd.
dodał: stach
Kościół Ewangelicko-Reformowany
Aż 14 lat potrzebowano, aby wybudować tę świątynię.
dodał: stach
Kamienica M. Harczyka
Secesyjno-elektyczna kamienica wg projektu Dawida Lande wybudowana w latach 1903-4 dla Maksymiliana Harczyka.
dodał: stach
Panorama lewobrzeżnej Warszawy
Światła wielkiego miasta skąpane w wodach Wisły - królowej polskich rzek. Nocne spojrzenie na Stare Miasto i Śródmieście z Mostu Gdańskiego.
dodał: ejlik
Pałac Borchów (Arcybiskupi)
Pałac Borchów powstał wg projektu Dominika Merliniego na początku XVIII w. w stylu barokowym. Następnie został przebudowany w roku 1780 w stylu klasycystycznym. Od roku 1843 jest Rezydencją Arcybiskupów Warszawskich. Zniszczony w czasie Powstania Warszawskiego - odbudowany w latach 1949-1954.
dodał: stach
Pomnik św. Benedykta
Przy klasztorze sakramentek znajduje się pomnik Patrona Europy i Patriarchy Mnichów Zachodu - św. Benedykta.
dodał: stach
Pałac Sapiehów
Obszerny barokowy pałac został zbudowany w latach 1731-1746 dla kanclerza litewskiego Jana Fryderyka Sapiehy wg projektu J.Z. Deybla w kształcie podkowy. Odkupiony przez rząd Królestwa Polskiego w roku 1818, przebudowano na Koszary Sapieżyńskie w 1820 r. W okresie międzywojennym mieściła się w nim filia szpitala wojskowego. Zniszczony przez Niemców w 1944 r. został odbudowany w latach 1950-55 i przekazany na potrzeby szkolnictwa. Obecnie znajduje się tu Specjalny Ośrodek dla Dzieci Słabosłyszących im. O. Lipkowskiego, specjalne przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum oraz internat.
dodał: stach
Kamienica "Pod Fortuną"
W tej kamienicy około roku 1750 dwaj artyści malarze Łukasz Szmuglewicz i Szymon Czechowicz założyli i prowadzili pierwszą Polską Szkołę Malarstwa.
dodał: stach
Ulica Krzywe Koło
Ulica zawdzięcza nazwę swemu kształtowi, gdyż biegnie równolegle wzdłuż murów obronnych, które załamują się pod kątem prostym.
dodał: stach
Pomnik Męczenników Terroru Komunistycznego
Pomnik został zaprojektowany przez prof. Macieja Szankowskiego przy współpracy architektonicznej inż. Sławomira Korzeniewskiego w 1993 r.
dodał: stach
Plebania przy kościele św. Katarzyny
Pochodząca z roku 1640 plebania przy kościele św. Katarzyny na warszawskim Służewie.
dodał: stach
Kościół św. Katarzyny na Służewie
Kościół św. Katarzyny należy do najstarszej parafii w granicach dzisiejszej Warszawy. Parafia została erygowana z inicjatywy Konrada Mazowieckiego w roku 1238. Obecna świątynia pochodzi prawdopodobnie z XVII w., ale po przebudowach nie przypomina pierwowzoru (ostatnia przebudowa miała miejsce w 1848 r.). Stojącą obok dzwonnicę wybudowano w 1881 r., a najwyższą kondygnację dodano dopiero w latach 1991-1994. Mieści się w niej 5 dzwonów (najstarszy z XVI w.).
dodał: stach
Pomnik Bartolomeo Colleoni'ego
Oryginał pomnika kondotiera weneckiego i sponsora Republiki Weneckiej Colleoni'ego wykonany przez rzeźbiarza Andrei Verrocchi'a w roku 1488 znajduje się w Wenecji. Postument umieszczony na terenie Akademii Sztuk Pięknych jest kopią kopii pomnika stojącego w Szczecinie.
dodał: stach
Pomnik zgrupowania "Bartkiewicza"
Pomnik upamiętniający żołnierzy zgrupowania "Bartkiewicza", którzy w tej okolicy walczyli podczas Powstania Warszawskiego.
dodał: stach
Muzeum Motoryzacji
Chociaż muzeum ma kłopoty z pozyskaniem odpowiedniego lokalu, to jest w stanie nawet w tak fatalnych warunkach zaprezentować interesującą ekspozycję. Szereg unikatowych pojazdów jakie udało się tu zgromadzić świadczy o dużym zaangażowaniu ludzi, którzy prowadzą tę placówkę. Miła i profesjonalna obsługa dopełnia pozytywne odczucia, jakie można odczuć po odwiedzeniu tego muzeum, do czego zachęcam nie tylko fanów motoryzacji. Niewielki wydatek na bilet wstępu (6 zł) z pewnością warto ponieść. Warto zwrócić uwagę na kilka prototypowych egzemplarzy rodzimej myśli technicznej jak Beskid 106, FSO Wars czy Warszawa 210. Godne uwagi są także takie perełki jak Humber Torpedo z 1908 r., polski Fiat 508 z roku 1936, legendarny Ford T, motocykl Royal Enfield z 1915 r. czy Sokół 600RT.
dodał: stach
Zamek Ujazdowski
Wznoszenie zamku rozpoczęto na polecenie króla Zygmunta III Wazy w roku 1624, a budowę nadzorował jego syn Władysław IV. Pałac został mocno zdewastowany podczas najazdu szwedzkiego. Po wojnie szwedzkiej znalazła w nim miejsce mennica, a następnie przeszedł na własność Lubomirskich, którzy użytkowali obiekt przez ok. 80 lat. W 1766 zamek zakupił Stanisław August Poniatowski, by w roku 1784 przekazać go na potrzeby wojska. W latach 1809-1939 mieścił się tutaj szpital wojskowy. Spalony w czasie II wojny, został po jej zakończeniu zburzony na rozkaz Rokossowskiego. W 1972 r. rozpoczęto trwającą kilkanaście lat odbudowę. Od 1988 r. gospodarzem budynku jest Centrum Sztuki Współczesnej, tj. takiej, która jest zrozumiała prawie wyłącznie dla jej twórcy. Od strony Wisły działa lokal gastronomiczny o nazwie Qchnia Artystyczna.
dodał: stach
Królikarnia
Królikarnia swoją nazwę zawdzięcza czasom saskim, kiedy na tym terenie hodowano króliki, które następnie wykorzystywano do organizowania polowań. Następnie teren został zakupiony przez Karola Thomatisa w celu wybudowania posiadłości podmiejskiej. Pałac wg projektu Dominika Merliniego powstał w latach 1782-86. Zbudowano również na planie koła budynek kuchni (1780-82) oraz oficyny od strony ul. Puławskiej. Zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej został odbudowany w 1965 r. Obecnie mieści się tu Muzeum Rzeźby, będące oddziałem Muzeum Narodowego. Przy wejściu znajduje się pomnik ku pamięci walk jakie stoczono w tej okolicy podczas Powstania Warszawskiego.
dodał: stach
Skocznia narciarska
Ostatni skoczkowie wystartowali tutaj w 1989 r., ponieważ popadała w ruinę, a trybuny poniżej skoczni zarosły chaszczami. Parę lat później rozebrano fragment skoczni, która automatycznie „umarła”. Skoki oddawało tutaj wielu znanych skoczków między innymi Władysław Tajner czy Antoni Łaciak. Skocznia miała też epizod w filmie "Bariera" Jerzego Skolimowskiego. Bohater filmu zjeżdża z rozbiegu na walizce
dodał: ulakorecka
Dąb Mieszko I
To wspaniałe drzewo nadal żyje i oby tak dalej. Prace konserwatorskie wprawdzie wprowadziły niesamowite ilości betonu do jego struktury, ale sam kontakt z takim reliktem przeszłości ma wiele zalet. Każdy 1000 letni zabytek robi wrażenie, a taka roślinka tym większe.
dodał: olinmaker
Kopiec Powstania Warszawskiego
Kopiec został usypany z gruzów zniszczonej Warszawy. Na każdym kroku pod stopami słychać chrzęst kamieni, cegieł, kawałków betonu i poskręcanych wybuchami metalowych zbrojeń- niemych śwadków tamtych dni.
dodał: olinmaker
Park Ujazdowski
Założony przeszło 100 lat temu, w miejscu placu, na którym odbywały się zabawy ludowe. Jedną z jego ciekawostek jest waga osobowa, działająca nieprzerwanie od 1912 roku. W parku znajduje się również plac zabaw dla dzieci. (http://www.warsawtour.pl/warszawa-dla-kazdego/dla-dzieci/zabytki-i-inne-atrakcje/parki-i-ogrody-3022.html) Park jest jednym z ulubionych miejsc warszawskich fotografów uwieczniających młode pary w ślubnych strojach. Park jest ogrodzony ozdobnym parkanem i zamykany na noc, przeszedł ostatnio szereg prac, które przywróciły mu świetność. (http://pl.wikipedia.org/wiki/Park_Ujazdowski_w_Warszawie)
dodał: Marta_Antonina
Kościół Ofiarowania Pańskiego
Prace nad jego powstaniem rozpoczęto w latach 90-tych XX wieku. Styl w jakim go wybudowano jest w Polsce rzadko spotykany. Z boku pięknie zdobionej budowli, znajduje się charakterystyczna wieża. Przyznać trzeba, że kościół jest śliczny! Więcej o historii świątyni poczytać można na: http://www.ofiarowaniepanskie.pl/?/HISTORIA_KO%A6CIO%A3A/&id=1
dodał: Marta_Antonina
Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne (budynek dawnego klasztoru Karmelitów Bosych)
Seminarium duchowne Kościoła rzymskokatolickiego kształcące księży dla Archidiecezji Warszawskiej. W ciągu swojej historii lokowane było w kilku różnych budynkach w Warszawie. Dziś zlokalizowane jest w dawnym klasztorze karmelitów bosych przy ul. Krakowskie Przedmieście 52/54. Początki istnienia seminarium sięgają roku 1684, co czyni je najstarszą instytucją kształcenia w Warszawie (ponad 300 lat istnienia). Karmelici Bosi, zakon pustelniczy i klauzurowy, przybyli do Polski w 1617 roku, a do Warszawy w 1634 roku. W 1643 roku rozpoczęli budowę barokowego kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa Oblubieńca, a w projektowaniu brali udział tak znani architekci jak Konstanty Tencalla, Szymon Józef Bellotti oraz Tylman z Gameren. W latach 1682-1701 dzięki fundacji prymasa Michała Radziejowskiego stanął przy Krakowskim Przedmieściu gmach klasztoru. Zakonnicy musieli opuścić jego mury w roku 1864 r. w wyniku kasaty wszystkich zakonów w Królestwie Polskim, po powstaniu styczniowym. Seminarium duchowne zostało przeniesione do budynku klasztornego w roku 1867. Wśród absolwentów seminarium pięciu zostało beatyfikowanych w 1999 roku przez papieża Jana Pawła II podczas pielgrzymki do Polski: ks. Michał Oziębłowski, zamordowany w Dachau, ks. Michał Woźniak, zamordowany w Dachau, ks. Edward Detkens, męczennik Dachau, ks. Zygmunt Sajna, rozstrzelany w Palmirach, ks. Roman Archutowski, rektor okresu wojny, męczennik Majdanka. Do wybitnych absolwentów należy ks. Jerzy Popiełuszko, zamordowany przez funkcjonariuszy SB w 1984 roku. Warszawskie seminarium ukończył także ks. Jan Twardowski. Obecnie obowiązki rektora pełni ksiądz prof. dr hab. Krzysztof Pawlina. Seminarium znane jest także ze swego pięknego ogrodu stworzonego na podstawie niezrealizowanych planów z końca XVII wieku. Raz w roku Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne św. Jana Chrzciciela organizuje dzień otwarty. Władze seminarium zobowiązały się raz do roku wpuszczać mieszkańców, w zamian za dotację na odkrycie, konserwację i częściową rekonstrukcję barokowych malowideł Michała Anioła Palloniego w refektarzu sfinansowanych przez miasto Warszawę.
dodał: towanda_b
Muzeum Ewolucji
Wystawa stała Instytutu Paleobiologii PAN "Ewolucja na lądach" ukazuje ostatnie 400 mln lat ewolucji kręgowców. Trzon ekspozycji stanowią rekonstrukcje szkieletów kredowych dinozaurów wydobytych przez Polsko-Mongolskie Ekspedycje Paleontologiczne na Pustynię Gobi w Mongolii. W roku 2001 ekspozycja została wzbogacona o okazy oraz rekonstrukcje odkrytych w Krasiejowie lądowych i wodnych zwierząt z późnego triasu.
dodał: Monika
Dzwonnica Trzeciego Tysiąclecia
Dzwonnica Trzeciego Tysiąclecia
dodał: Monika
Pomnik
Pomnik "Kościół Dziś" z 1990r
dodał: Monika
Cytadela Aleksandrowska (Warszawska)
Twierdza wzniesiona w latach 1832-36 przez władze carskie po upadku Powstania Listopadowego. Twierdza pomyślana była jako narzędzie panowania nad mieszkańcami Warszawy. Obecnie Cytadela Warszawska uznana jest za zabytek i stanowi jeden z najlepiej zachowanych w Polsce zespołów architektury obronnej XIX wieku. Zachował się do dziś budynek X Pawilonu, w którym obecnie mieści się tu Muzeum. Osadzony był tu w 1905 roku Józef Piłsudski. Zachowała się również Brama Straceń i symboliczny cmentarz. Tereny cytadeli przekształcono częściowo w park, który założono w 1925 roku na terenie dawnych zabudowań fortecznych.
dodał: Monika
Most Poniatowskiego
Most Poniatowskiego zbudowany został w latach 1904-14. Most przez Wisłę w Warszawie, wtedy tzw. III most. Razem z mostem zbudowano 700 metrowy wiadukt nad Powiślem, będący przedłużeniem Alei Jerozolimskich.
dodał: Monika
Brama Straceń
Brama Straceń - wschodnia brama Cytadeli Warszawskiej, zbudowana w latach 1833-1835 jako Wrota Iwanowskie, cmentarz-mauzoleum więźniów politycznych straconych w Królestwie Kongresowym. W pobliżu tej bramy, od 1886 Rosjanie wykonywali egzekucje więźniów politycznych na skarpie Cytadeli od strony Wisły. Stały tam szubienice, których szczątki wmurowane w ściany bramy widoczne są jeszcze dzisiaj. Ciała straceńców były chowane bezpośrednio na stoku, a robiono to w najgłębszym ukryciu. Na ścianach bramy powieszono 6 marmurowych tablic pamiątkowych z nazwiskami ofiar.
dodał: Monika
Taras Widokowy
Wspaniały widok na całe stare miasto i nie tylko.
dodał: Monika
Mariensztat
Nazwę tę nosiła niegdyś ulica wiodąca wzdłuż Klasztoru Bernardynów od Krakowskiego Przedmieścia do Dobrej. W połowie XIX wieku uformował się przy niej plac, który był głównym placem targowym Powiśla. W czasie wojny zabudowa tych okolic uległa całkowitemu zniszczeniu. W latach 1948-1949 wzniesiono tu pokazowe osiedle mieszkaniowe wg projektu Z. Stepińskiego, nazwane Mariensztatem. Jego zabudowa nawiązywała do XVIII wiecznej architektury warszawskiej. Budowa osiedla była pokazowym wyczynem socjalistycznego współzawodnictwa pracy trójek murarskich. Śpiewano o niej piosenki i nakręcono film „Przygoda na Mariensztacie”.
dodał: Monika
Ogród Zoologiczny
Zoo zostało otwarte w 1928 na powierzchni 12 ha i początkowo posiadało ok. 500 okazów. Obecnie jego powierzchnia wynosi 32 ha.
dodał: Monika
Siedziba Programu III Polskiego Radia
Popularna Trójka zajmuje budynek dawnej ujeżdżalni koni zbudowany w końcu XIX wieku. Po wojnie został on zaadaptowany na potrzeby rozgłośni radiowej.
dodał: Calenja
Ermitaż
Jest to niewielki budynek na planie kwadratu, kryty mansardowym dachem, pełniący funkcję samotni Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Spłonął w początkach panowania Stanisława Augusta. Odbudowany według projektu Dominika Merliniego w latach siedemdziesiątych XVIII wieku.
dodał: Monika
Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
Jest to dawna Oberża, zwana inaczej Austerią. Jej dzisiejszy wygląd w niczym nie przypomina pierwotnej formy (jedynie zachowała ona trapezowy plan i żelazne drągi do przywiązywania koni). Budynek powstał prawdopodobnie na początku lat siedemdziesiątych XVIII w. i był rozbudowany w 1777 r. W drugiej połowie XIX wieku został podwyższony, co zmieniło całkowicie jego dawny charakter.
dodał: Monika
Pomnik Eugeniusza Kwiatkowskiego
Popiersie premiera odsłonięto w 2002 r. Eugeniusz Kwiatkowski w okresie międzywojennym mieszkał przez pewien czas w Pałacu Myślewickim.
dodał: Monika
Pomnik Piotra Wysockiego
Daty na cokole 1830 i 1930 upamiętniają rozpoczęcie powstania listopadowego oraz rok odsłonięcia pomnika.
dodał: Monika
Pomnik Stanisława Wyspiańskiego
Popiersie Stanisława Wyspiańskiego zostało wykonane na wzór wcześniejszej rzeźby wykonanej przez Apolinarego Głowińskiego. Pomnik stanął tu w 2004 z inicjatywy aktora Janusza Zakrzeńskiego.
dodał: Monika
Nowa Pomarańczarnia
Została zbudowana w 1860 r. Zasadnicza część budynku składała się z wydłużonej sali, przeszklonej od strony południowej. W elewacji południowej podział pomiędzy oknami tworzą wysmukłe kolumienki żeliwne. Monotonną powierzchnię ścienną rozbija bogatsza część środkowa, składająca się z dwóch oddzielnych segmentów pełnego muru, z oknami prostokątnymi niżej i okrągłym wyżej. Obecnie w budynku mieści się restauracja „Belvedere”.
dodał: Monika
Nowa Kordegarda
Obiekt ten wzniesiono w latach 1779 – 1780 pierwotnie jako pawilon rozrywkowy. Obecnie mieści się tu kawiarnia, która przyjęła osiemnastowieczną nazwę „Trou-Madame”.
dodał: Monika
Multimedialny Park Fontann
Park fontann umiejscowiony na Skwerze im. I Dywizji Pancernej, u zbiegu ulic Boleść i Sanguszki, stworzony został w nowoczesnej technologii pozwalającej na organizowanie widowisk światło, woda, dźwięk w zamkniętym obiegu wody. Główną atrakcją parku jest fontanna multimedialna i tryskające w rytm muzyki strumienie wody z synchronizowanych i podświetlanych dysz, jak również utworzony z mgły ekran wodny, na którym wyświetlane są projekty filmowe i laserowe. Dwa układy fontann, główna i liniowa połączone są tunelem wodnym. Dodatkowym elementem jest sucha fontanna dla dzieci. Przy fontannie głównej znajduje się pomnik Williama Lindleya, twórcy wodociągu warszawskiego, Fontanny, w których mieści się ok. 800 m sześc. wody, mają w sumie 367 dysz, w tym 227 sterowanych cyfrowo. Najwyższy, 30 metrowy strumień wody, wytwarza dysza o nazwie "wulkan", sześć dysz "piruetów" wyrzuca wodę na wysokość 6 metrów, a 12 "balerin" na 9 metrów. Poza tym w parku działają 42 dysze strumieniowe, 140 mgielne, 52 fal wodnych, 10 parabolicznych tworzących labirynt, oraz dysze wytwarzające ekran wodny o powierzchni 130 mkw. Do oświetlenia obrazów wodnych używanych jest 295 reflektorów, efekty uzupełnia 15-watowy laser RGB i projektor multimedialny. W maszynowni działają 22 pompy o łącznej mocy 285,5 kW. W ciągu minuty wyrzucane jest 30 tys. litrów. Inwestycja została zrealizowana ze środków m.st. Warszawy oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji.
dodał: kysio7
Park Szczęśliwicki
W parku Szczęśliwickim znajduje się całoroczny stok narciarski z wyciągami orczykowym i krzesełkowym oraz kompleks basenów.
dodał: Monika
Pałac Morsztynów
Pałac powstał w końcu XVII w. W okresie poprzedzającym zabory rezydowali tutaj ambasadorowie rosyjscy Sievers i Igelstroem, dlatego znalazł się w ogniu walk Insurekcji Kościuszkowskiej. Ponownie zniszczony w 1944 r. został odbudowany w 1957 r. w złożonej bryle nawiązującej do baroku i XIX-wiecznego historyzmu. Do niedawna mieściło się tu wydawnictwo PWN, obecnie budynek został przekształcony w apartamentowiec.
dodał: Calenja
Pałac Potockich w Natolinie
Pałac został wybudowany na zlecenie Augusta Czartoryskiego w latach 1780-1782 w stylu klasycystycznym. W 1807 r. wcześniejsza nazwa miejscowości Bażanteria została zmieniona na Natolin, na cześć córki Aleksandra i jego żony Anny Tyszkiewicz Natalii Potockiej urodzonej w tamtym roku. W 1834-1838 przebudową zajął się Henryk Marconi. Zaprojektował pomnik-sarkofag Natalii Potockiej (zm. 1830), wyrzeźbiony przez Ludwika Kaufmanna. W parku wybudowano świątynię dorycką, bramę i most mauretański a także akwedukt rzymski. Od 1892, po śmierci Aleksandry Potockiej (zwanej Augustową), wdowy po wnuku Stanisława Kostki Potockiego, do 1945 pałac należał do Branickich. Przetrwał 4 lata II wojny światowej. W czasie Powstania Warszawskiego i po jego upadku, niemieckie wojska okupacyjne rozmyślnie zdewastowały i rozgrabiły najcenniejsze budynki i budowle Natolina. Szczególnie barbarzyńsko potraktowany został pomnik Natalii Sanguszkowej, który posłużył za cel strzelającym do niego żołnierzom. Podobny los spotkał rzeźbę Junony w Salonie Otwartym. Zabytkowy park natoliński przeorano rowami strzeleckimi, niszcząc przy tym dużą część jego historycznego starodrzewia. W 1945 roku Natolin został upaństwowiony i oddany pod opiekę Muzeum Narodowego w Warszawie, ale wkrótce stał się rezydencją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - czyli de facto Bolesława Bieruta, a następnie obiektem reprezentacyjnym Urzędu Rady Ministrów. Generalne prace restauracyjne przeprowadzone jeszcze przez Muzeum zlikwidowały skutki wieloletnich zaniedbań i większość zniszczeń wojennych, a w Salonie Otwartym odsłonięto i zakonserwowano zamalowany w XIX wieku plafon Vincenza Brenny. Jednak już po kilkunastu latach Natolin zaczął ponownie ulegać procesowi szybko postępującej degradacji. Poważny stan zagrożenia unikalnych wartości artystycznych, historycznych i krajobrazowych Natolina powstrzymany został na początku lat 90. XX wieku dzięki przekazaniu obiektu na cele edukacji europejskiej. Opiekująca się zabytkiem Fundacja Centrum Europejskie Natolin przeprowadziła prace konserwatorskie i adaptacyjne obiektów dawnego zespołu pałacowego, wykorzystując je m.in. na potrzeby Kolegium Europejskiego – filii College of Europe w Brugii – goszczącego od 1993 r. na terenie Natolina. Wzniesiono wówczas kilka nowych budynków przeznaczonych dla wykładowców i młodzieży akademickiej, rektorat oraz sale konferencyjne i wykładowe. Formę architektoniczną nowych budynków zharmonizowano z odrestaurowanymi obiektami zabytkowymi. http://pl.wikipedia.org/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_pa%C5%82acowo-parkowy_w_Natolinie
dodał: Monika
Park w Natolinie
Park Natoliński w Warszawie zajmuje ponad sto hektarów. Od lat 90. dostęp dla zwiedzających jest mocno ograniczony. Ma tu siedzibę Centrum Europejskie. Park Natoliński można obejrzeć w wyznaczone dni roku, po wykupieniu biletu i w towarzystwie przewodnika. Jak podaje oficjalna strona Parku - bilety można kupić w warszawskim biurze PTTK "Trakt" przy ul. Kredytowej 6 (www.trakt.com.pl). W parku oprócz pałacu Potockich można zobaczyć: pomnik-sarkofag Natalii Potockiej, świątynię dorycką, bramę i most mauretański a także akwedukt rzymski
dodał: Monika
Zespół parkowo-pałacowy
Barokowo-klasycystyczny pałac prymasa Michała Poniatowskiego, brata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wzniesiony został przez Dominika Merliniego w latach 1775-1779, przebudowany przez Henryka Marconiego w 1837 r. Pałac jest otoczony parkiem, założonym w XVIII w., z romantycznymi budowlami: Domkiem Chińskim, oranżerią czy Grotą pustelnika. Grota wybudowana z cegły w 1778 r. Według legendy w grocie zaczynał się podziemny tunel, który przechodził pod Wisłą i prowadził do Bielan. Wnętrza pałacu są bogato zdobione, m.in. malowidłami Szymona Mańkowskiego i Antoniego Tavellego i sztukateriami Włocha Anotono Bianchi. W dniach 5-7 września 1939 r. w pałacu mieściła się Kwatera Główna Armii "Modlin". Pałac został spalony w 1944 r., a po wojnie odbudowany. Obecnie ośrodek PAN.
dodał: Monika
Rezerwat Przyrody Ławice Kiełpińskie
Rezerwat przyrody Ławice Kiełpińskie utworzony w 1998 r. położony jest w województwie mazowieckim, na granicy Warszawy. Rezerwat o powierzchni 803 ha obejmuje obszar wysp, piaszczystych łach oraz wód płynących Wisły w granicach gmin: Łomianki, Jabłonna oraz dzielnicy Warszawy Białołęka. Rezerwat ten chroni miejsca gniazdowania ptactwa wodno–błotnego, szczególnie kolonie gniazdowe rybitwy białoczelnej, a także miejsca lęgowe mewy śmieszki, mewy pospolitej, rybitwy rzecznej, sieweczki rzecznej, sieweczki obrożnej, brodźca piskliwego, tracza nurogęsia i zimorodka.
dodał: Monika
Cmentarz żydowski
Cmentarz żydowski przy ul. Okopowa 49/51 - zwany przed wojną "cmentarzem przy Gęsiej - powstał w 1806 r. Chronologicznie jest trzecią - po założonym w XV wieku cmentarzu w okolicach Starego Miasta i założonym w 1780 r. cmentarzu na Bródnie - żydowską nekropolią w dzisiejszych granicach Warszawy. Wiadomo, że pierwszym pochowanym na nim był Nachum syn Nachuma z Siemiatycz. Już w kilka lat po otwarciu teren cmentarza okazał się za mały. Powierzchnię cmentarza sukcesywnie powiększano poprzez kolejne zakupy gruntu, dodatkowo nowe miejsca pochówku pozyskiwano stosując system nasypów, czyli warstw ziemi nawożonych na stare groby. Polityka gminy żydowskiej, znajdująca wyraz między innymi w wysokości opłat za pochówki, sprawiła, że cmentarz żydowski przy ul. Gęsiej był do pewnego stopnia elitarnym. Pogrzeby osób ubogich starano kierować się na cmentarz bródnowski. Oprócz tradycyjnych macew i prostych oheli, nad grobami zamożnych przedsiębiorców, kupców, działaczy politycznych i społecznych, artystów, zaczęto wznosić grobowce o wyszukanej formie i wysokich walorach artystycznych. Obok piaskowcowych macew pojawiły się obeliski, sarkofagi i mauzolea. W latach drugiej wojny światowej cmentarz stał się miejscem pochówku tysięcy ciał osób zmarłych lub zabitych w getcie. Specjalne ekipy zbierały zwłoki z ulic i domów. Ciała były następnie grzebane w ogromnym, zbiorowym grobie. Na cmentarzu Niemcy dokonywali także egzekucji. Jednocześnie nekropolia służyła mieszkańcom getta jako punkt przerzutowy żywności, szmuglowanej z "aryjskiej strony". Tu również próbowano szukać schronienia - do dziś na cmentarzu zachował się wykopany w grobie "bunkier", w którym mroczny czas Zagłady przeżyła jedna z żydowskich rodzin. W odróżnieniu od innych cmentarzy, cmentarz przy ul. Okopowej nie został całkowicie zniszczony przez nazistów - wysadzili oni natomiast dom przedpogrzebowy i synagogę. Do kolejnych dewastacji doszło w sierpniu 1944 r., kiedy to na terenie cmentarza toczyły się walki pomiędzy powstańcami i oddziałami niemieckimi.Obecnie cmentarz należy do warszawskiej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i nadal służy do celów grzebalnych. Z powierzchnią około 33 hektarów i około 250.000 pochówków zaliczany jest do największych na świecie cmentarzy żydowskich. Do dziś zachowało się około 150 tysięcy nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1809 r. Cmentarz jest podzielony na kwatery męskie i kobiece oraz część ortodoksyjną i zreformowaną. Spoczywa tu wiele wybitnych i znanych osób pochodzenia żydowskiego, między innymi Szymon Aszkenazy (historyk), Ludwik Zamenhof (twórca esperanto),Marek Edelman (jeden z przywódcw Powstania w Getcie Warszawskim)
dodał: Mario
Pomnik Janusza Korczaka
Projekt pomnika został wybrany w międzynarodowym konkursie rozpisanym przez fundację Shalom i Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka. Jest to jeden z najnowszych warszawskich pomników. Kamień węgielny pod budowę wmurowano 19 września 2003, a odsłonięto uroczyście 1 czerwca 2006. Przedstawia Janusza Korczaka, w otoczeniu dzieci, pod martwym kikutem drzewa, którego suche konary układają się w siedmioramienny żydowski świecznik – menorę. Z tyłu pomnika znajduje się nieduża fontanna oraz tabliczki upamiętniające fundatorów pomnika. Z prawej strony monumentu umieszczono nieduży kamień z wykutym napisem (układ oryginalny): "JANUSZ KORCZAK DR HENRYK GOLDSZMIT 1878-1942" Pomnik zaprojektowali architekt Zbigniew Wilma i rzeźbiarz Jan Bohdan Chmielewski. Postacie z brązu wykonano w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Drzewo o wysokości siedmiu metrów wykuł z granitu rzeźbiarz Zbigniew Mikielewicz.
dodał: Mario
poprzedni rozdział
Historia
następny rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group