Historia

Najstarsze dzieje Poznania wiążą się z osadą obronną, założoną na przeł. IX i X w. na jednej z warciańskich wysp - Ostrowie Tumskim. Tutaj w 1. poł. X w. powstało jedno z największych założeń obronnych wczesnopiastowskiego państwa. W 968 r. ustanowiono w Poznaniu siedzibę pierwszego na ziemiach polskich biskupstwa i rozpoczęto budowę katedry, w której spoczął pierwszy historyczny władca Polski - Mieszko. Wielkość i uzbrojenie grodu obronnego na Ostrowie Tumskim sprawiła, że w 1005 r. zatrzymała się tu ofensywa wojsk cesarza niemieckiego Henryka II. Wówczas to Thietmar w swej Kronice  po raz pierwszy użył nazwy Poznań (Urbs Posnani). Niewiele ponad 30 lat później, w 1038 r., łupieżcza wyprawa księcia czeskiego Brzetysława I położyła kres istnieniu grodu, a zarazem sprawiła, że ośrodek władzy przeniesiono do Krakowa. W 1253 r. książęta Przemysł I i Bolesław Pobożny lokowali na lewym brzegu Warty miasto na prawie magdeburskim, a ok. 1280 r. rozpoczęto budowę murów miejskich. W 1341 r. w tutejszej katedrze odbył się ślub króla Kazimierza Wielkiego z Adelajdą Heską, a także jej koronacja na królową. Ważną datą dla rozwoju miasta był rok 1394, w którym Władysław Jagiełło nadał mu prawo składu na okres trzech dni. W 1493 r. na zamku odbył się ostatni hołd krzyżacki, który przed królem Janem Olbrachtem złożył wielki mistrz zakonu krzyżackiego Hans von Tieffen.

Kolejne stulecie było dla Poznania okresem rozkwitu. W 1518 r. bp Jan Lubrański założył uczelnię wyższą, zwaną od jego nazwiska Akademią Lubrańskiego, a w 1573 r. powstała druga wyższa uczelnia - kolegium jezuickie, prowadzone przez przybyłych dwa lata wcześniej jezuitów. W 1611 r. Zygmunt III Waza nadał Akademii Lubrańskiego prawa uniwersyteckie, które jednak wobec sprzeciwu profesorów Akademii Krakowskiej zostały unieważnione przez papieża.

Stulecie XVII to okres licznych wojen i grabieży, które mocno wpłynęły na upadek świetności miasta. W 1793 r., w wyniku II rozbioru Polski, Poznań wraz z całą Wielkopolską znalazł się w granicach państwa pruskiego. Wkrótce rozpoczęto rozbiórkę murów miejskich, kontynuowaną z przerwami prawie do połowy XIX w. Krótkotrwałą wolność Poznaniowi i Wielkopolsce przyniosło powstanie z 1806 r. i wkroczenie do miasta wojsk napoleońskich. Przez prawie trzy tygodnie mieścił się tu główny sztab Napoleona Bonaparte. Po utworzeniu w 1807 r. Księstwa Warszawskiego Poznań został stolicą departamentu. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego (1815) miasto ponownie dostało się pod panowanie pruskie, stając się stolicą nowo utworzonego Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

W 1848 r. uruchomiono pierwszą w Wielkopolsce linię kolejową, która połączyła Poznań ze Szczecinem. Wiek XIX był okresem walki o zachowanie polskości. 27 grudnia 1918 r. wybuchło w Poznaniu powstanie przeciw Prusom, zakończone zwycięstwem Polaków i włączeniem Wielkopolski do odrodzonego państwa polskiego. W 1929 r. w Poznaniu zorganizowano Powszechną Wystawę Krajową, mającą na celu pokazanie światu osiągnięć Polski.

Po zajęciu miasta przez Niemców w 1939 r., zostało ono wcielone do Rzeszy. Ciężkie walki z 1945 r. spowodowały znaczne zniszczenia, szczególnie w zabytkowym centrum. 28 czerwca 1956 r. w Poznaniu miały miejsce pierwsze wystąpienia robotników, niezadowolonych z warunków życia, które przeszły do historii pod nazwą wypadków poznańskich.