bezdroza_logo
152764
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
e-przewodniki.pl e-przewodniki Polska Wadowice i Kalwaria Zebrzydowska
Wadowice i Kalwaria Zebrzydowska
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Wadowice

Warto zobaczyć

Centralny punkt miasta - dawny

 rynek miejski - nosi oczywiście imię Jana Pawła II. Kształt placu, wytyczonego w 1430 r., uległ dużym zmianom z powodu pożaru, który strawił zabudowę na początku XIX w. Do 1939 r. miejsce pełniło funkcję handlową, trzy razy w tygodniu odbywały się tu targi, cztery razy w roku - jarmarki. W 1979 i 1999 r. to właśnie tu Jan Paweł II spotkał się z wadowiczanami.

Przy placu Jana Pawła II wznosi się

 bazylika Ofiarowania NMP. Najstarsza wzmianka o świątyni, wtedy jeszcze niewielkim drewnianym kościele, pochodzi z 1325 r. Pożar, który ogarnął miasto w 1440 r. nie oszczędził także tego budynku - w połowie XV w. przystąpiono więc do budowy nowej, tym razem murowanej świątyni. Kościół przetrwał do 1726 r., kiedy znów dał o sobie znać rozszalały ogień. Kolejna budowla (1792-98), tym razem w stylu późnobarokowym, stanęła pod kierownictwem Franciszka Sosny. Konsekracji, w 1808 r., dokonał biskup Andrzej Rawa-Gawroński. Kilkadziesiąt lat później, staraniem proboszcza Mikołaja Zamoyskiego, kościół, noszący dotąd wezwanie Wszystkich Świętych, decyzją papieża Grzegorza XVI przemianowano na Ofiarowania NMP.

W 1857 r. do budynku od strony wschodniej dostawiono zakrystię ze skarbcem na piętrze, a pod koniec XIX w. frontowi nadano cechy neobarokowe, ozdabiając bogatą ornamentyką i kamiennymi rzeźbami Matki Boskiej oraz św.św. Stanisława i Wojciecha. W 1945 r. kościół uszkodziła bomba - podczas naprawy z obu stron korpusu dostawiono przedsionki i dwa aneksy po bokach zakrystii. W latach 80. połączono kaplice boczne z prezbiterium. W ten sposób powstała trójnawowa świątynia z lekko wydłużonym prezbiterium, którą 25 marca 1992 r. podniósł do rangi bazyliki mniejszej Jan Paweł II.

Wnętrze zdobią polichromie, wykonane w latach 2002-03 przez Aleksandrę Grochal i Katarzynę Dobrzyńską. Malowidła są hołdem złożonym papieżowi z okazji 25-lecia pontyfikatu. W prezbiterium uwagę przyciąga odnowiony ołtarz główny z wizerunkiem patronki świątyni - Maryi Panny z Dzieciątkiem. W kaplicy Świętej Rodziny (od strony północnej) stoi barokowa kamienna chrzcielnica ze złotą pokrywą. To właśnie przy niej, w 1920 r. został ochrzczony Karol Wojtyła. W lewej nawie bazyliki znajduje się kaplica, w której, w neogotyckim ołtarzu z 1903 r., można oglądać cudowny obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. W 1999 r., podczas trzeciej wizyty w rodzinnym mieście, ukoronował go Jan Paweł II. W rogu wizerunku umieszczono złoty papieski różaniec.

Po lewej stronie głównego wejścia do bazyliki stoi dwupiętrowy budynek  Urzędu Miejskiego. Gmach wzniesiono w 1846 r. na potrzeby władz miejskich. Przed II wojną światową mieściła się tu również Męska Szkoła Powszechna, do której w latach 1926-30 uczęszczał Karol Wojtyła. Informuje o tym wmurowana w ścianę tablica.

Naprzeciw magistratu znajduje się  dom rodziny Homme (pl. Jana Pawła II 6). Odbyły się tu uroczystości prymicyjne Karola Wojtyły po święceniach kapłańskich, urządzone przez Zbigniewa Siłkowskiego (ożeniony z Anną Hommówną), jednego z najbliższych gimnazjalnych przyjaciół papieża. W domu rodziny Homme i Siłkowskich przyszły Ojciec Święty bywał wielokrotnie, zarówno przy okazji oficjalnych wizyt w Wadowicach, jak i prywatnie, m.in. z grupami studentów i przyjaciół, z którym wędrował po Beskidach.

Za bazyliką, przy ulicy Kościelnej, zwraca uwagę  klasycystyczny budynek przypominający dworek, z ryzalitem tworzącym przedsionek wejścia i dwiema kolumnami wspierającymi zwieńczenie. To jeden z najstarszych domów w mieście, postawiony w latach 1800-21. Najpierw należał do rodziny Schwartzów, później do Marii Gedlowej, a w 1919 r. przejął go znany wadowicki lekarz - Jan Moskała. W okresie międzywojennym mieściła się tu popularna jadłodajnia Marii i Alojzego Banasiów, w której po śmierci matki stołował się Karol Wojtyła. Obecnie piętro budynku zajmuje  Muzeum Miejskie (ul. Kościelna 4, tel.: +48 33 8738100, e-mail: muzeum@wck.wadowice.pl, http://www.wck.wadowice.pl; pn.-pt. 9.00-16.00, sb. 10.00-16.00, IV-VIII też nd. 10.00-16.00; wstęp wolny), prezentujące wystawy związane z historią miasta i osobą Ojca Świętego. Na parterze działa biuro informacji turystycznej.

Przy tej samej ulicy stoi także najsłynniejszy dom Wadowic - miejsce, w którym przyszedł na świat Karol Wojtyła. Budynek wzniósł w 1870 r. Seweryn Kurowski, powstaniec styczniowy i aptekarz. W 1905 r. sprzedał go cukiernikowi Józefowi Lisce, a ten w 1911 r. - Chielowi Bałamuthowi, prezesowi gminy żydowskiej. W kamienicy od strony rynku mieścił się sklep artykułów technicznych i elektrycznych, w podwórku introligatornia, a mieszkania na piętrze wynajmowali lokatorzy. Rodzina Wojtyłów zamieszkała w budynku w 1919 r., zajmując dwa pokoje z kuchnią. 18 maja 1920 r. w domowym zaciszu urodził się drugi syn Emilii i Karola - Karol Józef, przyszły papież Jan Paweł II. Wojtyłowie mieszkali w kamienicy do 1938 r.- wtedy to ojciec i syn (matka papieża zmarła w 1929 r.) opuścili mieszkanie, wyjeżdżając do Krakowa, gdzie Karol studiował polonistykę.

W 1984 r. otwarto w kamienicy

  Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II (ul. Kościelna 7; X-IV wt.-nd. 9.00-12.00 i 13.00-16.00, V-IX wt.-nd. 9.00-13.00 i 14.00-18.00; wstęp: co łaska). Ekspozycja obejmuje nie tylko dawne mieszkanie Wojtyłów, ale i sąsiednie pomieszczenia. Z dawnego wyposażenia pozostało niewiele - m.in. kaflowy piec kuchenny, półka, stoliczek, kosz na bieliznę, portrety rodzinne. Są także osobiste rzeczy papieża - np. narty, plecak, modlitewnik, cztery sutanny... Nie brakuje fotografii z dzieciństwa, lat szkolnych i młodości oraz z czasów działalności kapłańskiej. Można tu zobaczyć także kopie świadectw, dyplomów, dokumentów czy rękopisów.

Z ulicy Kościelnej można zejść schodami (po lewej stronie Muzeum Miejskiego) na plac Solidarności. Nieco dalej, przy ulicy Teatralnej, stoi budynek założonego w 1887 r. Towarzystwa Gimnastycznego Sokół. Piętrową siedzibę towarzystwa, bogato zdobioną ornamentyką, wzniesiono w 1889 r. Mieściła się tu sala gimnastyczna oraz sala teatralna, a w międzywojniu w zajęciach i imprezach organizowanych w Sokole uczestniczył Karol Wojtyła. Przebudowy dokonane w duchu socrealizmu pozbawiły budynek uroku. Obecnie to siedziba  Wadowickiego Centrum Kultury (ul. Teatralna 1, tel./faks: +48 33 8233156, http://www.wck.wadowice.pl).

Naprzeciw bazyliki, po drugiej stronie rynku, stoi budynek, w którym mieściła się niegdyś  cukiernia Karola Hagenhubera (pl. Jana Pawła II 15). To o niej i pochodzących stąd kremówkach wspominał Ojciec Święty podczas wizyty w Wadowicach. Lokal założył wprawdzie Józef Lisko, cukiernik i działacz społeczny, ale po jego śmierci, w 1936 r. żona wydzierżawiła go wiedeńskiemu ciastkarzowi Karolowi Hagenhuberowi. W najelegantszym lokalu miasta spotykała się wadowicka elita intelektualna. Tam też kolejne roczniki gimnazjalistów po zakończeniu egzaminów maturalnych rozgrywały zawody w zjedzeniu jak największej liczby kremówek. Lokal zamknięto w 1945 r., ale papieskie ciastka - sztandarowy produkt Wadowic - można dostać w każdej cukierni.

 

Cmentarz wojenny i żydowski

Do obu cmentarzy łatwo dotrzeć z placu Jana Pawła II. Należy pójść ulicą Zatorską, potem Krakowską, przeciąć plac Obrońców Westerplatte i rondo gen. Andersa, by w końcu znaleźć się na ulicy Wojska Polskiego.  Cmentarz wojenny, zwany cmentarzem narodów, znajduje się w głębi komunalnego. Założono go w 1849 r. przy szpitalu wojskowym 56. pułku piechoty. Do 1918 r. pochowano tu ok. 1,5 tys. żołnierzy różnych narodowości - Niemców, Austriaków, Węgrów, Rosjan, Ukraińców oraz Polaków służących w armii austro-węgierskiej. Są także mogiły polskich legionistów. Później w indywidualnych i zbiorowych grobach spoczęło również blisko 1,4 tys. żołnierzy radzieckich. Cmentarz jest mocno zaniedbany, o grobach przypominają pojedyncze krzyże i nagrobki oraz... pomnik żołnierzy Armii Czerwonej.

By dojść na  kirkut, należy z ulicy Wojska Polskiego skręcić w prawo, tuż za tablicą „Tomice" (przy skrzynkach pocztowych). Droga wiedzie w stronę toru kolejowego, za którym widać już mury otaczające cmentarz. Wejście prowadzi przez bramę w budynku gospodarczym, niegdyś był to dom pogrzebowy. Na założonym w 1882 r. kirkucie zachowało się 150 macew wykonanych głównie z marmuru lub piaskowca. Teren uporządkowano w latach 90. XX w. Klucze udostępnia pani Mrowiec (ul. Wojska Polskiego 50, 200 m przed cmentarzem po prawej stronie).

 

Niedaleko dawnej cukierni, w narożnym budynku (nr 17) z wejściem od ulicy Mydlarskiej, miało siedzibę  Towarzystwo im. Króla Władysława Jagiełły, zwane Jagiellonką. Na scenie amatorskiego teatru działającego przy towarzystwie pierwsze kroki stawiał gimnazjalista Karol Wojtyła.

Spod budynku cukierni Hagenhubera odbiega ulica Mickiewicza. Przy niej, po prawej stronie, przy skrzyżowaniu z ulicą Gimnazjalną, wznosi się zbudowany w latach 1874-75 dwupiętrowy gmach dawnego

 Gimnazjum (ul. Mickiewicza 16, obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Wadowity). W latach 1930-38 do szkoły tej uczęszczał Karol Wojtyła. Ukończyli ją również arcybiskup lwowski Józef Bilczewski, kanonizowany w 2005 r. przez papieża Benedykta XVI, oraz bł. ojciec Alfons Mazurek.

Odchodząca stąd ulica Słowackiego prowadzi wprost do  sanktuarium św. Józefa i klasztoru Karmelitów Bosych (ul. Karmelicka 22). Zakonnicy przybyli do miasta w 1872 r., a zespół klasztorny wzniesiono w latach 1897-99. Trochę później dostawiono budynek gimnazjum i internatu prowadzonych przez karmelitów. Podczas II wojny światowej część zabudowań zajęły jednostki niemieckiej straży granicznej, a po 1945 r. funkcjonował tu najpierw szpital, a potem szkoła dla chłopców. Ostatecznie zespół trafił do rąk Karmelitańskiego Centrum Rekolekcyjno-Pielgrzymkowego im. Jana Pawła II.

Trzynawowy kościół św. Józefa utrzymano w stylu neogotyckim. Ołtarz główny, wykonany w Tyrolu, kryje obraz patrona trzymającego Dzieciątko Jezus na ręku. Na dłoni Józefa umieszczono pierścień papieski, który w 2003 r. przekazał kościołowi Jan Paweł II. W latach młodości Karol Wojtyła przyjął w murach świątyni szkaplerz karmelitański (medalik z odpowiednim wizerunkiem). Obecnie jest on trzymany w specjalnym relikwiarzu obok ołtarza z relikwiami bł. Alfonsa Mazurka, prefekta wadowickiej szkoły, zamordowanego przez hitlerowców.

Biegnąca spod zabudowań klasztornych aleja Wolności prowadzi w stronę malowniczego  parku miejskiego. Założono go na tzw. Górnicy z inicjatywy Towarzystwa Upiększania Miasta Wadowic i Okolicy. Prace rozpoczęto w 1913 r. - postawiono wtedy schronisko młodzieżowe Górnica oraz dwie drewniane altany, a teren zalesiono egzotycznym drzewostanem. W międzywojniu wzniesiono jeszcze murowaną altanę i muszlę koncertową, założono też zbiornik wodociągów.

Warto przejść się do monumentalnego

 kościoła św. Piotra Apostoła (al. MB Fatimskiej 90) - z alei Wolności prowadzi do niego spacerowa ścieżka ze schodami. Budowlę wzniesiono w latach 1986-91 jako wotum wdzięczności za wybór Karola Wojtyły na papieża oraz za jego cudowne ocalenie z zamachu w 1981 r. Zespół sakralny składa się z kościoła, kaplicy, sal katechetycznych, budynku plebanii oraz wieży. Symbolizuje drogę Ojca Świętego z Wadowic przez katedrę na Wawelu do Stolicy Apostolskiej.

Fasadę kościoła wieńczy łuk przypominający kopułę Bazyliki św. Piotra w Rzymie. Trójnawowe wnętrze oparto na planie krzyża łacińskiego. W prezbiterium umieszczono figurę MB Fatimskiej podarowaną parafii przez biskupa Fatimy. Przed kościołem można podziwiać spiżowy pomnik Jana Pawła II - dzieło włoskiego artysty Luciano Minguzziego wykonane w latach 1980-82 (dar kardynała Franciszka Macharskiego i Watykanu). Na górze za kościołem uwagę przykuwają malowniczo usytuowane ścieżki drogi krzyżowej.

Przy ulicy Lwowskiej mieszczą się dawne  koszary wojskowe (dojście uliczkami osiedlowymi odbiegającymi prostopadle od alei Matki Bożej Fatimskiej). W dwupiętrowym budynku zbudowanym na planie kwadratu w latach 20. XIX w. stacjonowali żołnierze 56. pułku piechoty armii austriackiej, a po nich, od 1918 r., żołnierze 11. pułku piechoty Wojska Polskiego. W obu jednostkach służył ojciec Jana Pawła II, sam papież zaś w dzieciństwie uczestniczył w wielu tutejszych uroczystościach patriotycznych.

Po drugiej stronie ulicy Lwowskiej wznosi się budynek  klasztoru Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu (nr 31). Siostry przybyły do Wadowic w 1894 r., prowadziły działalność charytatywną i opiekuńczą. Budowę klasztoru rozpoczęto w 1905 r. Pięć lat później otwarto w nim internat dla dziewcząt, a po upływie kolejnych trzech lat do użytku oddano kaplicę. W dwudziestoleciu międzywojennym do prowadzonej przez zakonnice ochronki uczęszczał mały Karol Wojtyła. Po II wojnie światowej szkołę, ochronkę i internat zlikwidowano, budynek zaś przystosowano do potrzeb Domu Pomocy Społecznej dla dziewcząt i kobiet niepełnosprawnych intelektualnie oraz fizycznie.

Po drugiej stronie Skawy, przy trasie Kraków - Cieszyn, nad okolicą góruje  klasztor Pallotynów (Klecza Dolna 1). To pierwszy dom pallotyński w Polsce - powstał w 1909 r. z inicjatywy księdza Alojzego Majewskiego. Oprócz klasztoru założono wtedy męskie gimnazjum Collegium Marianum, w którym mieści się obecnie wystawa Jan Paweł II - Misjonarz Świata (pamiątki z papieskich pielgrzymek).

 

 Pociąg papieski

W czerwcu 2006 r. na trasie Kraków - Wadowice uruchomiono pociąg papieski, specjalne połączenie upamiętniające pontyfikat Jana Pawła II. Pociąg zatrzymuje się także w Skawinie i Kalwarii Zebrzydowskiej, miejscach szczególnie bliskich Ojcu Świętemu. Podczas podróży emitowane są filmy przypominające pielgrzymki papieża, a każdy podróżny otrzymuje pamiątkowy bilet z okolicznościową pieczęcią.

Bilety na pociąg można kupić na stacjach w Krakowie, Kalwarii Zebrzydowskiej, Lanckoronie i w Wadowicach lub zamówić przez internet (http://www.pociag-papieski.pl, tam też rozkład jazdy). Są one ważne przez cały dzień, pozwalają więc na przerwy w podróży. Jedna/dwie strony turyści indywidualni 11,50/18 zł, grupy (min. 10 os.) 9,50/16 zł.


Po regionie oprowadza: Paweł Krokosz

Obiekty dodane przez użytkowników:
Kościół pw. Narodzenia NMP
Późnobarokowy kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, wzniesiony w 1747 r. W kościele cudowny obraz Matki Bożej Inwałdzkiej z XVI w.
dodał: maciej
Pomnik Jana Pawła II

dodał: pioge7
Fontanna przy Bazylice Ofiarowania NMP

dodał: pioge7
poprzedni rozdział
Historia
następny rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group