bezdroza_logo
152764
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
Delhi
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Delhi

Warto zobaczyć

Old Delhi, miasto czerwonego kamienia
Tłumnie odwiedzane przez turystów Old Delhi rozciąga się na północ od New Delhi. Rejon ten w zamierzchłej przeszłości stanowił strategiczny punkt rządzenia krajem, albowiem w 1638 r. przystąpiono do budowy Szachdżahanabadu - nowej stolicy Mogołów, przeniesionej z Agry przez Szacha Dżahana. Ten jednak nie zdążył nacieszyć się nowym tronem. Aurangzeb, jego syn, pozbawił go władzy, odsyłając z powrotem do Agry, do więzienia. Za zamach na własnego ojca zapłacili potomkowie, bowiem po Aurangzebie nie było już tak potężnego władcy sprawującego rządy z Szachdżahanabadu. Po rewolucji w 1857 r. Brytyjczycy zniszczyli sporą część starego miasta (m.in. dzięki wybudowaniu linii kolejowej) i rozpoczęli przymiarki do budowy nowej stolicy imperialnych Indii, New Delhi.   
Old Delhi to zakątek z niepowtarzalnym klimatem. Tu leży główna atrakcja stolicy Indii, wpisany w 2007 r. na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO Czerwony Fort, tu też jest miejsce pochówku Mahatmy Gandhiego. Dojazd sprzed dworca kolejowego New Delhi do Czerwonego Fortu taksówką zamówioną w punkcie pre paid taxi kosztuje B 45 Rs, taksówką złapaną na ulicy B 80-100 Rs. Po Old Delhi najlepiej poruszać się motorikszą.

 Czerwony Fort (Lal Qila) (wt.-nd. od wschodu do zmierzchu; wstęp 250 Rs).
Aby poczuć potęgę Czerwonego Fortu, wystarczy stanąć u jego wrót i uświadomić sobie, że postawiony ledwie w jedną dekadę, nawet dziś mógłby pełnić rolę bastionu. Zbudowany z czerwonego piaskowca, od którego przyjął nazwę, w obwodzie ma 2 km, a najwyższy punkt liczy 33 m. Od strony wschodniej fort opływała niegdyś Jamuna, chroniąc w ten sposób cytadelę. Po fosie o głębokości 10 m dziś zostało koryto. Całe założenie powstało w oparciu o koraniczny opis raju, o czym przypomina napis na ścianie Diwan-i-Khas (zob. w dalszej części rozdziału). Na terenie cytadeli powstało swoiste miasto w mieście. Są tu ogrody, meczet, łaźnie, miejsca, gdzie władca z dworzanami urozmaicali sobie czas, oglądając walki zwierząt (m.in. lwów) i słuchając muzyki, oraz pałace. Pałaców pierwotnie było sześć, ale jeden z nich, Chhoti Baithak, już nie istnieje. Między rezydencjami przepływał Nahr-i-Bihisht (Rajski Strumień). Jako ciekawostkę warto podać, że chociaż Czerwony Fort wziął swoją nazwę od piaskowca, to faktem jest, że większość budowli powstała z marmuru i to ten kamień wiedzie prym w architekturze fortu od strony wewnętrznej.
 Lahore Gate,
 Kryty Bazar i  Dom Bębna
Podwoje Czerwonego Fortu otwiera imponująca
 Lahore Gate (Brama Lahore) z czerwonego piaskowca, stanowiąca przedsmak tego, co się za nią mieści. Brama ta to jednak nie tylko główne wejście wiodące na teren fortu, ale także miejsce, z którego każdego roku, podczas obchodów Święta Niepodległości (15 VIII), premierzy Indii wygłaszają orędzie do zgromadzonych na wielkim placu obywateli. Tradycja ta narodziła się wraz z przemówieniem pierwszego przywódcy wolnych Indii, Mahatmy Gandhiego i premiera Nehru. Pierwsze miejsce, do którego trafia się po przekroczeniu bramy, to  Chatta Chowk (Kryty Bazar), gdzie pod arkadami rozlokowały się kramy z cenami zbijającymi z nóg. Handlowe tradycje tego bazaru sięgają XVII w., z tą różnicą, że wówczas sprzedawano tu znakomitej jakości jedwabie, biżuterię i inne dobra, a dziś tandetne pamiątki. Za Chatta Chowk wznosi się  Naubat Khana, nazywany też Naqqar Khana (Dom Bębna), dyś pięć razy dziennie odbywały się koncerty dla władców. Obecnie piętro zaanektowano pod Indian War Memorial (wstęp bezpł.), muzeum ku czci wojny indyjskiej.
 Diwan-i-Am
Otoczony krużgankami dziedziniec był świadkiem codziennych wizyt poddanych, proszących imperatora o rozstrzygnięcie sporów i rozmaitych spraw.
 Diwan-i-Am (Sala Audiencji Publicznych) zbudowano na miarę autorytetu władcy. Po lewej stronie, w niszy, widać misternie rzeźbiony tron, a przed nim marmurową ławeczkę, na której podczas spotkań z zainteresowanymi siadał wezyr (wysoko postawiony dostojnik państwowy, jeden ze współpracowników władcy). Po powstaniu w 1857 r. wiele cennych zdobień (m.in. kamienie szlachetne z tronu) skradziono lub zniszczono. W 1903 r., dzięki Lordowi Curzonowi, Diwan-i-Am przywrócono blask.
 Khas Mahal
Po przeciwnej stronie Diwan-i-Am stoi  Khas Mahal, czyli prywatny pałac imperatora, podzielony na trzy części. Jedną tworzy Tasbih Khana (sale do modlitwy), drugą Khwabgah (komnaty sypialne), trzecią natomiast Baithak (salony wypoczynkowe). Na przylegającą do wschodniej ściany Khwabgah trzypiętrową wieżę każdego ranka wchodził cesarz, gdyż mieściły się tu prywatne pomieszczenia do pracy. Nim zabrał się do wypełniania obowiązków, z balkonu obserwował wschodzące słońce. W tym samym miejscu w 1911 r. stawali król Jerzy V z królową Marią.
 Rang Mahal
Po prawej stronie pałacu wznosi się biały  Rang Mahal (Malowany Pałac), usytuowany naprzeciwko rozległej fontanny. Nazwa pałacu, w którym mieszkała pierwsza żona cesarza, wywodzi się od iście bajecznych fresków, po których niewiele dziś, niestety, pozostało. Wewnątrz, w posadzce, można zobaczyć fontannę z kości słoniowej z wykutym w marmurze lotosem. Ściany i sufity południowych i północnych apartamentów wyłożono maleńkimi kawałkami lusterek, które odbijając światło, tworzyły swoistą, barwną mozaikę. Dzięki temu te sale nazywano Shish-Mahal (Pałac zwierciadeł).
 Diwan-i-Khaas
Na lewo od Khaas Mahal wznosi się pyszny, zbudowany z białego marmuru
 Diwan-i-Khaas (Sala Audiencji Prywatnych), przy którym warto się zatrzymać nieco dłużej. Na ocienionym arkadami dziedzińcu odbywały się prywatne spotkania dworzan z władcą. Niższe partie filarów zdobią subtelne motywy roślinne, wyższe inkrustowane są złotem. Pierwotnie, drewniany sufit pokryty był w całości srebrem i kamieniami, jednak w 1760 r. zdjęto ozdoby. Dopiero w 1911 r. sufit ponownie pokryto malowidłami, które można obejrzeć współcześnie. To właśnie w tym miejscu jest widoczny słynny wers Amira Khusrawa: „Jeśli istnieje raj na ziemi, to jest on tu, to jest on tu, to jest on tu", w pełni obrazujący funkcję założenia Czerwonego Fortu. Sala Audiencji Prywatnych słynęła nie tylko z urody architektonicznej, ale przede wszystkim z unikalnego Pawiego Tronu. Stojący w centralnej części sali na marmurowym postumencie mebel był symbolem niezmierzonej potęgi władcy. Był, gdyż w 1739 r. Szach Nadir wywiózł go i pozostawił w Iranie. To niezwykłe arcydzieło snycerki z licznymi wyobrażeniami pawi i papugą wykutą w bryle szmaragdu wykonano ze złota, ozdabiając dodatkowo perłami i kamieniami szlachetnymi. Po tronie pozostał ledwie postument.
 Łaźnie królewskie (Hammamy) i
 Perłowy Meczet
Z Diwan-i-Khas sąsiadują od północnej strony eleganckie  Łaźnie Królewskie. Trzy łaźnie z białego marmuru i zdobieniami oddzielone są od siebie korytarzami. Ponoć z jednej z nich korzystały dzieci cesarza, a we wschodniej łaźni z fontann płynąć miała orzeźwiająca ciało woda różana. Zachodnia przeznaczona była do kąpieli gorących. Dzięki unoszącej się parze wizytujący mogli poczuć się jak w saunie. Na zachód od łaźni stoi niewielki
 Perłowy Meczet (Moti Masjid). Zbudowano go na prywatny użytek Aurangzeba w 1659 r. Świątynię nazwano tak, ponieważ w świetle biały marmur, z którego ją zbudowano, rzuca połysk przypominający w barwie perłę. Pękate trzy kopuły, dziś nagie, w przeszłości kryte były hełmami z miedzi.
 Hayat-Bakhsh-Bagh
Teren na wschód od meczetu zajmują ogrody, podzielone na cztery poletka-kwartały, poprzecinane kanałami i groblami. Całość zaplanowano zgodnie z założeniami mogolskiej architektury. Na północno-wschodnim krańcu wznosi się wieża bez kopuły, Szach Burdź (Shah Burj). Podobna, Asad-Burj, stała na południowo-wschodnich krańcach fortu. W ogrodach zachowało się kilka marmurowych pawilonów ocienionych koronami drzew i bujną zielenią. Niestety, duża część założenia już nie istnieje i dziś można się tylko domyślać, jak pięknie tu niegdyś było.
 Plac Księżycowy (Chandni Chowk) i okolice
Zawsze tłoczny i gwarny Chandni Chowk to główny bulwar Old Delhi, rozciągający się na północnych rubieżach części miasta, naprzeciwko Czerwonego Fortu. Przy placu i w jego bliższych okolicach działają setki rozmaitych kramów, gdzie można nabyć lub po prostu przyjrzeć się oceanowi ciekawych przedmiotów. Warto odwiedzić kilka bazarów ciągnących się wzdłuż ulic, jak choćby Chawri Bazaar, słynący z fantazyjnych papeterii, Katra Nel, będący królestwem tkanin, biżuteryjny zakątek przy Dariba Kalan lub - jak niektórzy sugerują - największe w Azji targowisko przypraw przy Khari Baoli. Na wschodnim odcinku Chandni Chowk widać białą  Sisganj Gurudwarę, sikhijską świątynię wzniesioną ku czci ściętego w tym miejscu dziewiątego Guru Tegh Bahadur Sahiba (1621-1675). Za gurudwarą wznosi się wybudowany w 1722 r.  Sunehri Masjid (Złoty Meczet) z trzema pozłacanymi kopułami. 22 marca 1739 r. na dachu meczetu stanął Szach Nadir, obserwując dokonywaną z jego rozkazu masakrę ludności delhijskiej. Nieomal na krańcach placu jest z kolei  Shri Digambara Jain, świątynia dźinijska, znana też jako Lal Mandir. W XVII-wiecznych murach kryje jedyny w swoim rodzaju szpital dla ptaków (codz. od świtu do zmierzchu; dobrowolne datki), prowadzony przez mnichów.
 Raj Ghat i  Muzeum Gandhiego
Każdy Hindus odwiedzający Delhi prędzej czy później dotrze do miejsca-symbolu trwania patriotyzmu narodowego. W rozciągającym się we wschodniej części Old Delhi parku, nad brzegiem Jamuny, leży kwadratowa płyta z czarnego marmuru. To właśnie tutaj w 1948 r. dokonano kremacji Mahatmy Gandhiego. Co roku, w dzień urodzin (2 XI) i śmierci (30 I) odbywają się uroczyste modlitwy ku czci Ojca Narodu. Na północ od Raj Ghat, w  Lasku Pokoju (Shanti Van), są także inne miejsca pochówku skremowanych osobistości, w tym zamordowanej w 1984 r. Indiry Gandhi, pierwszego premiera Indii Jawaharlala Nehru oraz Sanjay Gandhi i Rajiv Gandhi. Kolejnym miejscem, do którego zmierzają pielgrzymki, jest położone naprzeciwko Raj Ghat, przy Ring Road,  Muzeum Gandhiego (Gandhi Museum; wt.-nd. 10.00-17.30; wstęp bezpł.). Placówka składa się z pięciu pawilonów, w których zgromadzono m.in. rzeźby, obrazy i fotografie przedstawiające Mahatmę Gandhiego na tle różnych spotkań i wydarzeń. Jest tu też pistolet, z którego raniono go śmiertelnie.
 Turkman Gate i  Ajmeri Gate
Jedna z pozostałości po dawnych fortyfikacjach miejskich mieści się przy Asaf Ali Road, w południowo-wschodniej części Old Delhi.  Turkman Gate (Brama Turecka) z czerwonego piaskowca, z dwiema oflankowanymi bastejami bocznymi, powstała na cześć XIII-wiecznego muzułmańskiego męża Hazrata Szacha Turkmena Bayabani, którego grobowiec jest ulokowany we wschodniej części miasta. Inna pamiątka po fortyfikacjach to  Brama Adźmerska (Ajmeri Gate), stojąca na północny zachód od Bramy Tureckiej, w pobliżu Chawri Bazaar.
 Jama Masjid (codz.: latem 7.00-12.15 i po 17.00, zimą 8.30-12.15 i po 17.00; wstęp 10 Rs).
Kolejnym obiektem ukazującym historię Wielkich Mogołów i jednocześnie historię religijnego mistycyzmu jest ostatnie dzieło architektoniczne Szacha Dżahana, powstałe w latach 1644-1658. Jama Masjid znaczy dosłownie „Wielki Meczet". Jest on największy w Indiach - sam tylko dziedziniec może pomieścić aż 25 tys. osób. Głównymi budulcami były czerwony piaskowiec i biały marmur. Ponoć przy stawianiu świątyni pracowało 5 tys. robotników. Wejść strzegą trzy masywne bramy, do których wiodą schody. W czterech narożach wznoszą się cztery wieże. Są tu także dwa strzeliste minarety, każdy o wysokości 40 m.
Uwaga: kobiety mogą zwiedzać Wielki Meczet wyłącznie w towarzystwie męskim, przed wejściem muszą nakryć głowę i ramiona.


New Delhi
New Delhi wybudowano w latach 1911-1931 celem zaakcentowania majestatu i potęgi imperium brytyjskiego po przeniesieniu tu stolicy z Kalkuty. Po odzyskaniu niepodległości przez Indie nowa część miasta nie straciła swego blasku. Mieszczą się tu dziś ważne urzędy, placówki dyplomatyczne oraz siedziby koncernów. To także centrum kulturalne, z muzeami i galeriami. Są tu ważne obiekty, jak choćby Connaught Place z odchodzącą od niej ulicą Jainpath, przy której posadowiono Muzeum Narodowe, oraz ulica Rajpath, na krańcach której dumnie wznosi się Brama Indii. Warto także wstąpić do Narodowej Galerii Sztuki Współczesnej. Co równie ważne, właśnie w New Delhi leży mekka turystów, Pahar Gandź, i główny dworzec kolejowy.
 Connaught Place i  Central Park
Sercem New Delhi jest otoczone białymi budowlami imperialnymi z kolumnadami Connaught Place. Założenie wybudowano w 1931 r. według planów Roberta T. Russella i nazwano na cześć księcia Connaught, członka rodziny królewskiej. Gigantyczne rondo składa się z trzech okręgów: zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego, od których rozchodzą się promieniście ulice. W centralnej części jest park, z urokliwymi fontannami i zielonymi skwerami, a przy zewnętrznym okręgu zejście do podziemnego Palika Bazaar - kompleksu handlowego. Connaught Place to centrum handlu i usług.
 Dżantar Mantar (Jantar Mantar Complex) (wstęp 100 Rs lub 2 USD).
Na południowy zachód od Counaught Place, w parku, jest kompleks budowli z czerwonego piaskowca. Na pierwszy rzut oka formy przypominają ogromne futurystyczne rzeźby. W rzeczywistości to obserwatorium astronomiczne z 1724 r., postawione przez maharadżę Dźaj Singha II z Dźajpuru. Ten sam władca wybudował również cztery inne tego rodzaju obiekty, z których największy na świecie jest w Dźajpurze. Delhijskie urządzenia pomiarowe, m.in. ogromny zegar słoneczny (Samrat Jantar), urządzenia określające pozycje gwiazd, azymutu i daty zaćmienia, miały służyć przede wszystkim astrologii, gdyż na niej opiera się przewidywania m.in. co do słuszności podejmowanych wyzwań życiowych. Obecnie miejsce to słynie z odbywających się tu manifestacji politycznych.

 Muzeum Narodowe (The National Museum); http://www.nationalmuseumindia.gov.in; wt.-nd. 10.00-17.00; wstęp 300 Rs, audioguide 150 Rs).
Z Connaught Place w kierunku południowym wybiega Jainpath - szeroka ulica, przy której jest m.in. ciekawe Targowisko Tybetańskiego Rękodzieła (Tibetan Market; zob. Informator), oraz chluba placówek kulturalnych,
 Muzeum Narodowe, na którego zwiedzenie warto poświęcić kilka dobrych godzin. Na dwóch piętrach i parterze wystawiono ekspozycje przybliżające aspekty historyczne, kulturowe i społeczne Azji Centralnej. Warto obejrzeć parterowe eksponaty, obrazujące dzieje od prehistorii i cywilizacji Doliny Indusu (2500-1500 lat p.n.e.), aż po średniowiecze i czasy Guptów. Drugie piętro to m.in. dom unikalnych tekstyliów, w tym XIX-wieczne stroje ślubne (sari z Waranasi przetykane złotymi nićmi), czy wysadzane kamieniami szlachetnymi różne rodzaje broni (np. XVII-wieczne miecze Mogołów). Nie brakuje tu rzadkich manuskryptów, posągów bóstw, bogatej kolekcji monet oraz pysznych malowideł na jedwabiach.
 Droga Królewska i  Plac Zwycięstwa (Vijay Chowk)
Ulica prostopadła do Jainpath to  Rajpath (Droga Królewska), wzdłuż której stoją eleganckie gmachy, tzw. Sekretariat Buildings, w których mieszczą się indyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Finansów. Aż trudno uwierzyć, że w budynkach jest ok. 1000 pokoi! Na wschodnich krańcach drogi, w  Parku Dzieci (Children's Park), wznosi się 42-metrowa  Brama Indii (India Gate), czyli monumentalny łuk triumfalny z wyrytymi nazwiskami żołnierzy poległych podczas pierwszej wojny światowej i wojny angielsko-afgańskiej. Dzieło to powstało w 1921 r. według projektu Edwina Lutyens'a i dziś jest jednym z ulubionych miejsc spotkań delhijczyków. Zachodnią część Drogi Królewskiej wieńczy rezydencja prezydenta Indii,  Rashtrapati Bhavan. Monumentalna budowla, łącząca styl europejski z mogolskim, wznosi się za misternie rzeźbioną bramą. Dom głowy państwa zbudował również Luytens, w 1929 r., z przeznaczeniem na rezydencję wicekrólów brytyjskich. Do pałacu przylegają bajeczne  Ogrody Mogołów (Mughal Garden's); pierwsza i trzecia sobota miesiąca; wstęp bezpł.). Na wschód od rezydencji prezydenta rozciąga się  Vijay Chowk, rozległy, pełen zieleni zakątek, przecinany kilkoma ulicami. Jedna z nich, Thyagaraj Marg, prowadzi do kompleksu budowli będących siedzibami urzędów, w tym do Ministerstwa Obrony. Kilka kroków dalej, na północ od kompleksu, stoi
 Budynek Parlamentu (Sansad Bhavan) w kształcie rotundy otoczonej kolumnami (średnica 171 m). W jego pobliżu warto rzucić okiem na fontanny z czerwonego piaskowca, posadowione na wodzie.
 Galeria Narodowa Sztuki Współczesnej (National Gallery of Modern Art); Jaipur House, w pobliżu Bramy Indii; +91 11 23384640; wt.-nd. 10.00-17.00).
Oddech od monumentalizmu architektonicznego można złapać w działającej od 1954 r. Galerii Narodowej Sztuki Współczesnej, zajmującej pomieszczenia dawnej rezydencji maharadżów z Dźajpuru. W galerii swój dom znalazło blisko 14 tys. prac wykonanych rozmaitymi technikami przez artystów z całego świata. Są tu m.in. portrety Antonia X. Trindade (1870-1935), rzeźby Amara Natha Sehgala (ur. 1922), który „wojuje" sztuką, sprzeciwiając się politycznej przemocy, oraz pełne zmysłowego ciepła i różnorodności obrazy Amrity Sher-Gil (1913-1941), artystki łączącej środki wyrazu szkół europejskich z inspiracjami wywodzącymi się z malarstwa miniaturowego. Wśród setek artystów na uwagę zasługuje również Abanindranath Tagore (1871-1951), ojciec tzw. „szkoły bengalskiej", przyjmującej założenie, że skoro rzeczywistość jest pełna cierpienia, wątki współczesne w sztuce należy pomijać, skupiając uwagę na sferze duchowej, a więc pełnej mitów. W galerii nie brakuje również artystów zachodnich. Zaliczają się do nich m.in. Zoran Pavlovic (ur. 1932, Serbia) oraz Rosjanin Nicholas Roerich.
 Skansen Taboru Kolejowego
(National Railway Museum, Chanakayapuri)
; wt.-nd.: latem 9.30-19.00, zimą do 17.00; wstęp 10 Rs, Joy Train 10 Rs, Steam Monorail 20 Rs, Maharaja Saloon 50 Rs).
Skansen ten rzadko odwiedzają turyści z Zachodu. A szkoda, bo miejsce to zalicza się do jednych z najlepszych na świecie. Na powierzchni niespełna 4,5 hektara zgromadzono ponad 100 egzemplarzy taboru kolejowego, powstałych na przestrzeni 150 lat. Niektóre lokomotywy, jak choćby 49-tonowa lokomotywa parowa ze szwajcarskiej fabryki Winterthur Swiss Loco Co., przetransportowano z Europy. Inne, w tym potężna lokomotywa z 1895 r., pochodzą z indyjskiej fabryki w Ajmarze. Oprócz „emerytowanych" pojazdów są tu też wciąż działające. Zalicza się do nich „indyjską Mona Lisę", Fairy Queen, należącą od 1907 r. do królewskiej straży przybocznej, którą można poznać po czerwono-pomarańczowym płomieniu na kominie. To prawdopodobnie najstarsza wciąż działająca lokomotywa parowa na świecie. O przepychu żyjących w XIX w. notabli świadczy zbudowany na życzenie maharadży wagon „Mysore's", z drewna tekowego i różanego, z wnętrzami zdobionymi kością słoniową, złotem i jedwabiem. Aspekt historyczny przybliżono w ośmiokątnym pawilonie, gdzie zaprezentowano m.in. makiety tras kolejek wąskotorowych i silników (np. Enfield'a). Uwagę przykuwa gigantyczna czaszka słonia, który w 1984 r. zaatakował pociąg, oraz kolekcja fotografii poświęcona życiu Gandhiego (spędził on w pociągach sporą część życia). Wokół parku jeździ Joy Train, najmniejsza w Indiach kolejka wąskotorowa, mieszcząca w wagonie osiem osób. W niedziele wycieczkę po skansenie można odbyć Steam Monorail, czyli kolejką jednoszynową z lat 20. XX w. Ten relikt przeszłości pokonywał niegdyś trasy podmiejskie.
 Birla Mandir (Laxmi Narayan Mandir)
Wybudowaną w 1938 r. przez bogatego przemysłowca Birla świątynię poświęcono Lakszmi i Narayanie. W pierwszej pudży wziął udział sam Mahatma Gandhi. Dążąc do uwolnienia Indii spod jarzma kolonizatorów, Ojciec Narodu był też orędownikiem zniesienia kast. I właśnie Birla Mandir jako pierwsze miejsce publiczne w Indiach otworzyła swe podwoje, stając się dostępną każdemu członkowi społeczeństwa, bez względu na pochodzenie. Świątynia wznosi się przy Mandir Marg, w linii prostej na zachód od Connaught Place. Jest to klasyczny przykład architektury sakralnej Indii, z licznymi mniejszymi i trzema głównymi wieżami w kształcie sikhary. Na ścianach inskrypcje oraz misternie wykonane malowidła z przedstawieniami z Mahabharaty i Ramayany. Warto tu przyjść wieczorem, bo świątynia jest przepięknie podświetlona.
Południowo-wschodnie New Delhi
Południowo-wschodnie New Delhi graniczy z długim i wąskim kwartałem Nizamuddin z bazarami, pradawnymi nekropoliami, malowniczymi ruinami
 Starego Fortu (Purana Qila) i największym w Indiach kompleksem wystawowym  Pragati Maidan. Ulicą oddzielającą Nowe Delhi od kwartału jest  Mathura Road. W tej części Nowego Delhi ulokowano  dworzec kolejowy Nizamuddin oraz  dworzec autobusowy Sarai Kale Khan. Zamieszkiwane głównie przez zamożniejszych delhijczyków, południowo-wschodnie New Delhi pozwala odpocząć nieco od gwaru centrum.
Dojazd motorikszą z Connaught Place do Pragati Maidam lub Nizamuddin (50-80 Rs).
 Grobowiec Nizamuddina
Tłumnie odwiedzany przez muzułmanów rejon Nizamuddin nazwano na cześć wielkiego męża sufickiego Hazrat Khawaja Nizamuddina Auliya (1238-1325). Sanktuarium mistrza to przebudowana w poł. XVI w. marmurowa biała budowla z pękatą kopułą, wewnątrz bogato złocona i rzeźbiona. Warto tu przyjść w czwartek, gdyż w ten dzień odbywają się modlitwy i pieśni rytualne skomponowane przez XIII-wiecznego perskiego poetę Amira Khursau. Oprócz mistrza spoczywają tu także inne osobistości dawnych czasów, w tym XVIII-wieczny poeta Mirza Ghalib, tworzący w perskim i urdu, oraz księżniczka Dżahanara, córka szacha Dżahana, towarzysząca ojcu uwięzionemu w Czerwonym Forcie.
 Mauzoleum Humajuna (Humayun's Tomb)
(codz. od świtu do zmierzchu; wstęp 5 USD lub 250 Rs).
Mauzoleum drugiego imperatora mogolskiego, Humajuna (zm. 1556), wznosi się na wschód od sanktuarium Nizamuddina, w pobliżu dworca kolejowego. Postawił je perski architekt Mirak Mirza Ghiyath w latach 1565-1572 na polecenie Hamidy Banu Begum (znanej też jako Haji Begam), jednej z żon cesarza. Do wzniesienia oryginalnie zdobionej łukami i kopułą budowli wykorzystano biały marmur, czerwony piaskowiec i kwarc. Warto wiedzieć, że to właśnie ta budowla stała się inspiracją do stworzenia słynnego Tadź Mahal oraz że grobowiec Humajana był pierwszy ogrodem-grobowcem na subkontynencie indyjskim. Wpisane na Listę UNESCO imponujące założenie inspirowane motywami perskimi najpiękniej prezentuje się przy wschodzie i zachodzie słońca. Wówczas promienie kładą się na gładkiej marmurowej kopule, przenikają przez ocienione arkady i subtelnie wnikają przez trejaże. Te ostatnie zresztą nieco później stały się elementem charakterystycznym dojrzałej już mogolskiej architektury. W zbudowanym cokole, na którym posadowiono mauzoleum, mieści się szereg kapliczek. Centralną część wewnętrzną zajmuje prostokątny, wykonany z białego marmuru sarkofag cesarza, stojący na platformie (marmur biały i czarny). Na terenie całego założenia są także inne budowle. Należą do nich m.in. meczet Afsarwala, datowany na lata 1560-1567 i sąsiadujący z nim grobowiec (Afsarwala Tomb) oraz ontagonalny, przysadzisty kamienny grobowiec Isy Khana.
 Ogród Lodich (Lodi Garden) (codz. od świtu do 20.00).
Położony 3 km na zachód od mauzoleum Humajuna park (36 hektarów) istnieje od przełomu XV i XVI w. W czasie panowania Brytyjczyków miejsce to nosiło nazwę Lady Willingdon Park, a od 1947 r. - Ogród Lodich. Okolice tej części miasta należą do zamożniejszych obywateli, co widać na przykładzie zadbanych rezydencji z tarasami pilnowanych przez strażników. Sam park to główna atrakcja tej części New Delhi. Dziś nazywany jest przez delhijczyków rajem dla miłośników joggingu i jogi oraz zakątkiem, gdzie można odpocząć od gwaru i zgiełku centrum. Jednak w przeszłości było to miejsce, gdzie wznoszono grobowce członków dynastii Lodich i Sajjidów. W najstarszym, masywnym ośmiokątnym mauzoleum z przysadzistą kopułą spoczywa trzeci władca dynastii Sajjid, Muhammad Szach. Nieopodal wejścia do ogrodu na wodzie wznosi się kamienny, XVII-wieczny  most Athpula (ósmy most). Na zachód od niego stoi  grobowiec Sikandara Szacha Lodi (1489-1517), wewnątrz którego na ścianach można jeszcze dojrzeć resztki turkusowych kafli. Inną atrakcją parku jest  Narodowy Park Bonsai (National Bonsai Park); wstęp bezpł.) prezentujący skromną lecz piękną kolekcję miniaturowych krzewów i drzewek.
 Zoo (National Zoological Park) (wt.-nd.: latem 8.00-18.00, zimą 9.00-17.00).

Istniejące od 1959 r. delhijskie zoo uważa się za jedno z lepszych w Azji. Dom znalazło tu ponad 2 tys. ptaków i zwierząt z różnych zakątków świata, w tym z Afryki i Australii. Na terenie parku działają też kawiarnie. Jest to popularne miejsce pikników, rozciągające się między Mauzoleum Humajuna a Pragati Maidan.

 Stary Fort (Purana Qila; od świtu do zmierzchu; wstęp 2 USD lub 100 Rs).
Nim afgański władca Sher Szach Sur (zm. 1545) przystąpił do stawiania fortu, najpierw, w roku 1538 strącił z tronu Humajuna, a następnie ruszył na istniejący już ośrodek Dinpanah. Po zwycięstwie rozpoczął wznoszenie monumentalnego fortu, mającego mu gwarantować nietykalność. Niestety, po siedmiu latach na tron wrócił Humajun, i to on ukończył dzieło. Do niektórych budynków cesarz miał słabość. Jednym z nich była dwupiętrowa wieża (Sher Mandal) z czerwonego kamienia, w której mieściła się biblioteka, która zresztą przyczyniła się do końca żywota imperatora. Schodząc po stopniach doń prowadzących, Humajun poślizgnął się, doznając śmiertelnych obrażeń. Całe założenie, dziś w ruinie, otoczone jest grubym murem i ma kształt nieregularnego prostokąta o obwodzie ok. 2 km. Fort otwierają trzy majestatyczne bramy z czerwonego piaskowca. W czterech narożach usytuowane są bastiony, piąty bastion jest przy zachodniej ścianie. W obrębie murów wznosi się jedna z niewielu całkiem dobrze zachowanych budowli,
 Qal'a-i-Kuhna-Masjid, pełniąca funkcję meczetu i kaplicy królewskiej. Postawiona przez szacha w 1541 r., uważana jest za wspaniały przykład architektury przedmogolskiej. Ciekawostką jest przypuszczenie, jakoby dużo wcześniej, bo w 1200 r. p.n.e., właśnie w tym miejscu tętnić życiem miała Indraprastha, opisana w Mahabharacie, stolica i jednocześnie pierwsze miasto Delhi.
Ze starego fortu rozciąga się piękna panorama na Pragami Maidan (zob. w dalszej części rozdziału).
Dojazd: z Children Park motorikszą (B ok. 30-40 Rs).
 Pragati Maidan
(Mathura Road, na północ od Purana Qila, ok.2,5 km od dworca kolejowego Nizzamudin; codz. 10.00-17.30).
To największe centrum wystawowo-kulturalne w Indiach (61 hektarów), istniejące od 1982 r. i funkcjonujące w strukturze India Trade Promotion Oganisation. Rozległy, czerwono-różowy budynek z dekoracjami to jego główna siedziba. Pozostałe budowle mieszczą m.in. dwa teatry, pięć pawilonów ze stałymi ekspozycjami (w tym pawilon Nehru i pawilon Indiry), regularnie odbywają się tu też targi krajowe i międzynarodowe, a co dwa lata także i absolutnie genialne Światowe Targi Książki. Jest tu  park rozrywki Appu Ghar (pn.-sb. 13.30-21.30, nd. od 12.00; wstęp 150 Rs) z główną atrakcją, rollercoasterem. Do gigantycznego kompleksu należy także  Muzeum Rzemiosła (Crafts Museum); Bhairon Road, Pragati Maidan; wt.-nd. 9.30-18.00, VIII-IX zamkn.; wstęp bezpł.), gdzie zgromadzono ok. 20 tys. przedmiotów, pochodzących m.in. z Gudźaratu, Biharu i Bengalu. Oprócz rzemiosła (sztuka użytkowa), warto tu przyjść na pokaz artystów rękodzielników wykonujących biżuterię i malujących tkaniny.


Inne atrakcje Delhi
 Dom Tybetu (Tibet House Museum); 1 Institutional Area, Lodhi Road; pn.-pt. 9.00-17.30; wstęp 10 Rs).
Dom Tybetu to przede wszystkim wspaniała kolekcja thanek (najstarsze z XV w.), choć nie brakuje tu instrumentów muzycznych, dawnych monet, tradycyjnej odzieży czy młynków modlitewnych. Na miejscu jest też biblioteka. Regularnie odbywają się tu spotkania i dyskusje z przedstawicielami tybetańskich władz i lamami.
 Kotla Firuz Szach (przy Bahadur Shah Zafar Marg; wejście obok Indian Express Building; wstęp 100 Rs).
Kotla Firuz Szach to położone w południowej części Old Delhi ruiny kompleksu pałacowego leżącego niegdyś w granicach piątego miasta Delhi - Firuzabadu.
 Międzynarodowe Muzeum Lalek (Shankar's International Dolls Museum); Nehru House, 4 Bahadur Shah Zafar Marg; wt.-nd. 10.00-18.00; wstęp 10 Rs).
To miejsce absolutnie wyjątkowe. Zgromadzono tu 6 tys. lalek z 85 krajów świata (w tym z Polski). Każda ubrana jest w strój narodowy lub regionalny.
 Muzeum Nehru i Planetarium (Nehru Museum & Planetarium); Teen Murti Bhavan, Teen Murti Marg; muzeum: wt.-nd. 9.30-16.45, pokazy w planetarium w j. ang. 11.30-15.00).
Muzeum zajmuje piękną kolonialną rezydencję, należącą przez 16 lat do pierwszego premiera niepodległych Indii, Nehru. Po jego śmierci w 1964 r. dom przemianowano na muzeum z biblioteką oraz planetarium. Zaprezentowano tu m.in. pamiątki po ministrze, obejrzeć można jego pokoje, a także poznać historię ruchu niepodległościowego. Przed rezydencją wznosi się obelisk Teen Murti, upamiętniający walczących podczas pierwszej wojny światowej.
 Muzeum Filatelistyczne (National Philatelic Museum); Dak Bhawan, Sardar Patel Chowk; Sansad Marg; pn.-pt. 10.00-17.00).
Znaczki, znaczki i jeszcze raz znaczki z całego świata!
 Narodowe Muzeum Dzieci (National Museum of Children); 1 Kotla Road, Near I.T.O., w budynku Bal Bhawan Complex; wt.-sb. 9.00-17.30).
Muzeum posiada kolekcję zabawek, rzeźb i instrumentów muzycznych. Na terenie kompleksu działa hostel, park nauki, oceanarium, jest tu też miniaturowa kolejka.
 Narodowe Muzeum Policji (National Police Museum); Block No. 4, CGO Complex, Lodi Road; wt.-pt. 10.00-17.00).
To bodaj jedyne na świecie muzeum poświęcone policji.
 Triveni Kala Sangam's (205 Tansen Marg; triveniks@vsnl.net).
To przede wszystkim znakomite centrum sztuki współczesnej, koncentrujące się wokół propagowania współczesnych zjawisk kulturalnych. Kilka razy w roku organizuje się tu kursy (m.in. fotografii, tańca klasycznego hinduskiego, gry na sitarze i tabli). Ponadto regularnie odbywają się spotkania z pisarzami, artystami, spektakle i wystawy. Na miejscu działa kawiarnia, uważana za miejsce kultowe wśród artystów delhijskich, oraz księgarnia (publikacje o sztuce Indii). TKS stanowi część tzw. Mandi House Complex - centrum kulturalnego z kilkoma oddziałami w New Delhi.


Po regionie oprowadza: praca zbiorowa
poprzedni rozdział
Historia
następny rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group