bezdroza_logo
152764
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
Budapeszt
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Budapeszt

Warto zobaczyć

Erzsébetváros - dawna dzielnica żydowska

Trasę tę warto zacząć na  placu Herzla - niewielkim placyku przy Károly körút. Tu wznosi się  Wielka Synagoga. Ta trzynawowa świątynia w stylu bizantyjsko-mauretańskim jest największą w Europie czynną synagogą. Długa na 75 m i szeroka na 27 m, może pomieścić prawie 3 tys. osób. Nad wejściem widnieje napis: „I uczynią Mi święty przybytek, abym mógł zamieszkać pośród was" (Wj 25, 8 ). Po wojnie przez wiele dziesięcioleci synagoga była zamknięta. Została odbudowana w 1. poł. lat 90. Obecnie służy celom obrzędowym, kilka razy do roku odbywają cię tu także koncerty muzyki poważnej.

W 1931 r. do świątyni dobudowano boczne skrzydło projektu László Vágó. Wcześniej stał na tym miejscu dom, w którym urodził się Teodor Herzl (1860-1904), założyciel ruchu syjonistycznego. Dziś mieści się tu  Muzeum Historii i Religii Żydowskiej (VII, Dohány u. 2, tel.: +361 3428949; czynne: pn.-czw. 10.00-16.00, pt. 10.00-14.00, nd. 10.00-16.00, sb. zamkn., zimą czas pracy może być skrócony; wstęp: 1000-350 Ft, w cenę wliczone zwiedzanie Wielkiej Synagogi), prezentujące historię i kulturę Żydów osiadłych na ziemiach węgierskich, a także w całej monarchii austro-węgierskiej (jest tu np. sporo eksponatów z Galicji). Oddzielna sala poświęcona jest Zagładzie na terenie Węgier.

Po obejrzeniu synagogi i muzeum skręcamy w ulicę Wesselényiego. Za ogrodzeniem rozciąga się tu  cmentarz Bohaterów. Kiedy w listopadzie 1944 r. utworzono w Peszcie getto, teren synagogi stał się jego częścią. Prosta kamienna tablica upamiętnia miejsce, w którym znajdowała się jedna z bram getta, podaje także datę zburzenia murów tej „dzielnicy śmierci" przez wojna radzieckie: 18 stycznia 1945 r.

Za ogrodzeniem znajduje się też 

 pomnik ku czci ofiar Holocaustu, autorstwa Imre Vargi. Ma kształt płaczącej wierzby, na której każdy liść naniesiono wygrawerowaną inskrypcję z nazwiskiem i imieniem jednej z ofiar. Skromny budynek stojący na prawo od pomnika to wzniesiona w 1931 r. ku czci ofiar I wojny światowej
  Synagoga Bohaterów , autorstwa László Vágó i Ferenca Faragó.

Spacer kontynuujmy Wesselényi utca. Możemy tu zajrzeć do jednej z najbardziej popularnych, niedrogich restauracji Pesztu  Kék Rozsa.

Zaraz za sklepem skręcamy w lewo w ulicę Kazinczy. Tu zaczyna się świat małej i zwartej wspólnoty ortodoksyjnych Żydów, których życie toczy się do dziś wg ustalonych przed wiekami norm. Znajduje się tu  Frőhlich Cukrászda - jedyna w mieście koszerna cukiernia, w której można dostać tradycyjne żydowskie łakocie: flódni i kindli, a pod nr. 16 - jedyna czynna dziś w mieście  mykwa, czyli rytualna łaźnia żydowska otwarta w 1926 r. Jest ona dziś wykorzystywana tylko częściowo, ale nadal gromadzi deszczówkę potrzebną do rytualnego oczyszczenia.

Serce życia wspólnoty to

 ortodoksyjna synagoga przy ulicy Kazinczy 29-31 oraz rozciągający się za nią mały dziedziniec (prowadzi do niego przejście koło synagogi oraz brama od strony Dob u. 35), na którym mieści się znana w mieście z dobrej kuchni  koszerna restauracja Hanna, szkoła talmudyczna, koszerna piekarnia oraz rzeźnia.

Synagoga została wybudowana z zachowaniem wszystkich należnych form tradycyjnego wystroju: aron ha-kodesz stoi u wschodniej ściany, bima - mównica, z której odczytywano Torę, umieszczona została w środku sali, a wąskie schody wiodą do galerii dla kobiet. Pięć zegarów w holu przypomina o obowiązujących podczas dnia modlitwach.

Przy tej ulicy znajduje się jeszcze jeden warty uwagi obiekt - jest to wspaniale zaaranżowana w pięknie sklepionym podziemiu niekoszerna  restauracja Carmel (Kazinczy u. 31, tel.: +361 3221834, e-mail: carmel@carmel.hu, http://www.carmel.hu; czynne: codz. 12.00-23.00, sb. 12.00-14.00), która mimo iż nie należy do tanich, jest chętnie odwiedzana z racji świetnej kuchni żydowskiej i węgierskiej.

Z ulicy Kazinczy skręcamy w Dob utca, a po przejściu kilkudziesięciu metrów w prawo - w ulicę Sebestyéna Rumbacha. Tu pod nr. 11-13 mieści się

 synagoga umiarkowanych konserwatystów, którzy nie należeli ani do zwolenników zmian liturgicznych, ani do ortodoksów. Tym, którzy zbierali się tu na modlitwie, najbliżej było do nurtu zwanego status quo, ale nawet z nim nie byli związani organizacyjnie.

Otwarta w 1872 r. synagoga jest wczesnym (i jedynym na terenie Węgier) dziełem późniejszego „mistrza wiedeńskiej secesji", Otto Wagnera.


Po regionie oprowadza: Monika Chojnacka
poprzedni rozdział
Warto zobaczyć: Najpiękniejsze budynki Pesztu
następny rozdział
Warto zobaczyć: Víziváros, Óbuda, Aquincum
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group