bezdroza_logo
152765
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
Wilno
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Wilno

Warto zobaczyć

Zwiedzanie Wilna możemy rozpocząć przy wileńskiej

 wieży telewizyjnej (AB Lietuvos radijo ir televizijos centras). Pijąc kawę na wysokości 190 m, w kawiarni znajdującej się na szczycie, można spojrzeć na Wilno z dystansu dzielnicy Karoliniškės, w której stoi wieża. Od początku miała być symbolem - przede wszystkim wyższości radzieckiej myśli technicznej nad myślą zachodnią. Mierzy 326,5 m wysokości, czyli więcej niż wieża Eiffla; także wagą bije francuskiego kolosa na głowę - żelbeton wileńskiej wieży waży ok. 25-30 tys. ton. Budowla w założeniu miała też zdominować wieże kościołów Starego Wilna i stanowić zwieńczenie dla rozpościerającego się pod nią morza betonowych blokowisk. Jak okazało się później - wileńska wieża stała się również innym symbolem - tego, że „wolność krzyżami się mierzy". 13 stycznia 1991 r., mimo pierestrojki i glasnosti o ciepłej przecież twarzy Gorbaczowa, władza sowiecka użyła wojska przeciwko narodowi, który chciał sam o sobie stanowić. W walkach o wieżę telewizyjną, z udziałem rosyjskich czołgów, zginęło 14 osób. Wieżę zdobyto i okupowano ponad pół roku, przy czym ­została ona zrujnowana. Rosjanie nie zdecydowali się bowiem zaatakować drugiego ogniska kontrrewolucji - budynku litewskiego Sejmu. Imperium odniosło więc tylko połowiczne zwycięstwo, które zresztą okazało się pyrrusowym, bo ZSRR nie przetrwał od tych wydarzeń nawet roku.

 

Walka o centra telewizyjne
Jeśli spojrzymy na ostatnie 20 lat, zobaczymy, że najkrwawsze walki często toczyły się o kontrolę nad środkami masowego przekazu. W czasie rewolucji rumuńskiej, na Litwie, w Tadżyksistanie, w czasie moskiewskiego puczu walczono o budynek ­telewizji, znak, że władza przesunęła się od tradycyjnych ośrodków politycznych ku centrum telewizyjnym.
Ryszard Kapuściński, Lapidarium II, Warszawa 1995.

 

Wieża telewizyjna mieści się przy ul. Sausio 13-osios 10. Dojazd: z dworców kolejowego i autobusowego - linią 16, z centrum 12 i 13. U jej podstawy znajduje się niewielka ekspozycja poświęcona wydarzeniom z 1991 roku. Na szczycie mieści się kawiarnia Paukščių takas. Zwykle czynna od 10.00 do 22.00 (dane pochodzą z okresu przed remontem). Warto dostać się tam przed 21.00, gdy wpuszczają na górę po raz ostatni, by zobaczyć nocną panoramę Wilna. Grupy powyżej 10 osób powinny rezerwować bilety (tel. i faks: +370 52525338), ponieważ wieża mieści tylko 70 osób. Rezerwacji należy dokonać także wtedy, gdy chce się dołączyć do grupy z przewodnikiem (podniebna podróż rozpoczyna się o każdej pełnej godzinie).
Wracając do centrum (autobusem nr 12 lub 13), wysiadamy w pobliżu

 prospektu Giedymina (Gedimino prospektas), by dotrzeć pod budynek litewskiego Sejmu (Sejmas). Jest to lokalny i, niestety, nieudany przykład ­importu zachodnich wzorców szklanych domów z początku lat 80. Plac, przy którym stoi Sejm, nazywa się dziś Niepodległości (Nepriklausomybės aikšte). Nazwa dosłowna, bowiem to tutaj 11 marca 1990 r. Litwa, jako pierwsza republika radziecka, ogłosiła niepodległość. Również tutaj tę niepodległość obroniła determinacja wielu tysięcy ludzi. 13 stycznia 1991 r. dzięki ich obecności Rosjanie nie podjęli szturmu na Sejm. Pamiątką tych wydarzeń są pozostałości betonowych zapór przeciwczołgowych i drutów kolczastych, pozostawionych od strony Wilii (Neris) jako memeto wydarzeń sprzed zaledwie piętnastu lat. Betonowe umocnienia zdobi oryginalne graffiti z tamtego okresu, w którym bardzo wymowny jest powtarzany wielokroć napis „laisvė Lietuva" - „wolna Litwa"...
Prospekt Giedymina wielokrotnie zmieniał nazwę - był aleją Świętojerską, potem Mickiewicza, Giedymina, Stalina, Lenina, dziś ponownie Giedymina. Po przekroczeniu na Wilii mostu z 1903 r. przybiera imię ­Mickiewicza (Mickevičiaus). Znamienny to ­wybór, ponieważ Litwini traktują ­zarówno Giedymina, jak i Mickiewicza, jako bohaterów narodowych - swoiste punkty ­oparcia rodzimej tożsamości. Spod budynku Sejmu, po drugiej stronie Wilii, widać dzielnicę Zwierzyniec (Žvėrynas), z potężną bryłą
 Cerkwi Znamieńskiej. Zwierzyniec powstał z parcelacji niegdysiejszych terenów łowieckich Radziwiłłów. Będąc na Zwierzyńcu, warto zobaczyć tzw.
 kienesę - świątynię karaimską z 1922 r. (Liubarto 6). Starsza budowla tego typu znajduje się w Trokach niedaleko Wilna.
 Plac Łukiski (Lukiškių aikštė) to jeden z czterech placów na osi Gedyminowego prospektu. Jest zarazem jednym z największych w Wilnie. W jego centrum nie stoi już pomnik Lenina - zrzucili go dokładnie 52 lata po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mołotow (23 sierpnia 1991 r.) obywatele systemu, który on sam stworzył.
We wnętrzu  kościoła pod wezwaniem św.św. Jakuba i Filipa (šv. Jokubo ir Pylypo bažnyčia, Lukiškių a. 10) zwracają uwagę pochodzcy z Rusi cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem (Matka Boska Łukiska), epitafium upamiętniające ks. Stanisława Iszora - „kapłana bohatera za sprawę Narodu i Kościoła straconego w Wilnie na Łukiszkach 3 VI 1863" oraz ambona o niesłychanej ilości rzeźbień i barw. Przy przyległym klasztorze dominikanów znajduje się szpital św. Jakuba - pierwszy na Litwie, zsekularyzowany w 1808 r. To tutaj zmarł jeden z przywódców powstania styczniowego, Zygmunt Sierakowski.
Pomnikowi Lenina przetrwać się nie udało, mimo iż „pod ręką", w połowie placu, mieściła się siedziba NKWD, później KGB - z wojenną przerwą dla gestapo (Gedimino pr. 40, obecnie jest tam Archiwum Państwowe). W płytach, którymi obłożono budynek wyryto nazwiska zamęczonych tu ludzi. Z prawej strony budynku (Aukų 2a), w głębi niewielkiego placyku, mieści się wejście do jedynego w tej części Europy  Muzeum Ofiar Ludobójstwa (Lietuvos Genocido Aukų Muziejus, czynne wt.-sb. 10.00-17.00, nd. 10.00-15.00, wstęp 2 lt bilet normalny, 1 lt ulgowy, w środy wstęp wolny, ale tylko od września do czerwca. Więcej: http://www.genocid.lt/muziejus/en/245/c/).
Nieco dalej z prawej strony pod numerem 4 w 1981 r. wzniesiono
 Narodowy Teatr Dramatyczny, ­zwieńczony rzeźbą Święto Muz. Autor, Stanislovas Kuzma, rekonstruował także ­rzeźby Katedry.
Nim przejdziemy ul. Vrublevskio by dotrzeć do katedry, warto spojrzeć w prawo. Tam, pod numerem 1 znajduje się  Kawiarnia Rudnickiego, słynna z międzywojennego życia literackiego. Stąd Czesław Miłosz obserwował wkroczenie wojsk sowieckich do Wilna. Z boku budynku jest ­wejście do siedziby Sąjūdisu - ruchu, który wywalczył niepodległość Litwy.
Nim wkroczymy w najgłębsze warstwy wileńskiej historii, reprezentowane przez zamki (bo wbrew pozorom są dwa) i katedrę, warto ogarnąć spojrzeniem całą panoramę miasta wraz z kolejnym etapem naszej wycieczki - ­Starym Miastem. Dobrym ku temu miejscem będzie Góra Trzykrzyska.
 Góra Trzykrzyska. Jeden z symboli miasta wyrósł rzekomo... z nienawiści jego mieszkańców wobec franciszkanów. Mnichów sprowadził tutaj, jeszcze przed chrztem Litwy, książę Olgierd. Gdy wyjechał - siedmiu franciszkanów zginęło przed ratuszem, czterech utopiono, a trzech pozostawiono ukrzyżowanych, by przyglądali się miastu - i tak od 1613 r. trzy drewniane krzyże spoglądają na Wilno. Inna wersja legendy głosi, że ustawiono je z okazji lokacji Wilna na prawie magdeburskim. Tak czy inaczej, wymienione na nowe w 1740 r., górowały nad miastem do 1869 r., kiedy to władze carskie nie pozwoliły zastąpić zniszczonych krzyży nowymi. Dopiero w 1916 r. podczas okupacji niemieckiej ks. prałat Kazimierz Michałkiewicz przeprowadził wśród Wilnian zbiórkę na pomnik z betonu według projektu Antoniego Wiwulskiego. Również i te krzyże nie stały na wzgórzu zbyt ­długo - w 1951 r. zostały wysadzone, wywiezione i zakopane. W roku 1989 nastał czas odbudowy - w dwa tygodnie postawiono nowe krzyże, wyższe od starych o 1,8 m. 14 czerwca tego roku ­zostały poświęcone przez kardynała Vincentasa Sladkevičiusa. Dziś oficjalnie upamiętniają ofiary stalinizmu na Litwie. Obok leżą odnalezione krzyże Wiwulskego.
Nim wejdziemy do samego serca Wilna, koniecznie trzeba zatrzymać się w pobliżu Góry Trzykrzyskiej, by zobaczyć dzieło niezwykłe - 
 kościół św.św. Piotra i Pawła (šv. Petro Ir Povilo bažnyčia). „Wart Pac Pałaca, a Pałac Paca" - co prawda w porzekadle autorstwa króla Jana Kazimierza rzecz dotyczy Pałacu w Jaznie, ale odnosić się może także do kościoła św.św. Piotra i Pawła, ufundowanego również przez przedstawiciela rodu Paców - hetmana Michała Kazimierza. Mówi się zresztą, że „kto nie widział Piotra i Pawła ten nie był w Wilnie". Wnętrze świątyni uznawane jest za jeden z najwybitniejszych przykładów sztuki barokowej dawnej Rzeczpospolitej.
Budowę świątyni, według projektu i pod kierunkiem Jana Zaora, rozpoczęto w roku 1668. Hetman Pac ufundował kościół prawdopodobnie jako dziękczynienie za zwycięstwo nad wojskami moskiewskimi. Zbudował świątynię określaną jako wyjątkowa w Europie i kazał się pochować w progu kościoła z inskrypcją: Hic iacet peccator - „tu leży grzesznik". (Stosowne, zwłaszcza że był kawalerem - z wszystkimi tego konsekwencjami). Kogo nie zachwyci dostojna barokowa fasada, tego urzecze gra barw wydobytych światłem z dwóch tysięcy stiukowych rzeźb (1671-1704). Tym zmaganiom światła i cienia przygląda się z wysokości wnętrza latarni kopuły nad transeptem Bóg Ojciec, a z prezbiterium Chrystus. Nawy boczne zamieniono na kaplicę św. Królowych z Plateaux. Do niej przylega niegdysiejsze baptysterium św. Augustyna. Świątynia posiada pięć ołtarzy. W głównym znajduje się obraz Franciszka ­Smuglewicza Pożegnanie św. Piotra ze św. Pawłem. Pod nim w latach 1953-89 ustawiony był sarkofag św. Kazimierza, gdy wileńska katedra była zamknięta przez Rosjan. Między nawą poprzeczną i główną ­znajdują się małe ołtarze z figurami Chrystusa Antokolskiego oraz św. Franciszka. W transepcie naprzeciw siebie olbrzymie ołtarze z obrazami: Pięciu Ran ­Chrystusa oraz Matki Boskiej Łaskawej. Warte uwagi są też ogromne organy oraz figura św. Krzysztofa niosącego Chrystusa, czyli motyw z herbu Wilna.
W kościele św.św. Piotra i Pawła znajdziemy mnóstwo konceptów figuralnych, pocztów anielskich, ­postaci ­biblijnych i alegorycznych, które można rozszyfrowywać godzinami i łączyć w całe opowieści.
Idąc dalej Antakalnio gatvė, mijając pod numerem 13 Pałac Sapiehów (1691), docieramy do  kościoła Pana Jezusa (Smėlio 10), zwanego ­także kościołem trynitarzy - od kla­sztoru, do którego niegdyś przynależał. Mniejszy, mocno podupadły (począwszy od 1864 r.), ale bratni architektonicznie wobec kościoła świętych Piotra i Pawła. Idąc dalej Antokolską i w prawo, przy Vincento Grybo 29a, dotrzemy do miejsca, w którym pisała swój „Dzienniczek" święta Maria Faustyna Kowalska.
Po wyjściu z kościoła św.św. Piotra i Pawła znajdujemy się na placu, któremu po pierwszej w historii pielgrzymce papieskiej na Litwę (1993) nadano imię Jana Pawła II. Vis-ŕ-vis kościoła stoi dworek, dziś - Ambasada Danii. W 1944 swój sztab miał tam gen. płk Iwan Dawidowicz Czerniachowski, dowódca III frontu białoruskiego. 17 lipca zaprosił na odprawę sztabową dowództwo wileńskiej AK z gen. Aleksandrem Krzyżanowskiem „Wilkiem". Wszyscy zostali aresztowani.
Schodząc do centrum od strony Góry Trzykrzyskiej i kościoła św.św. Piotra i Pawła malowniczym szlakiem wzdłuż Willi, dochodzimy do miejsca, w którym zaczęła się historia Wilna - do  wzgórza Giedymina. Nim wejdziemy bądź wjedziemy na szczyt, napotkamy pozostałość po Zamku Dolnym -  Stary Arsenał. Jego początki sięgają XVI wieku, później przebudowany został na modłę renesansową. Zaczął niszczeć jak wiele budowli omówionych w tym rozdziale po wojnie z Moskwą, by ­popaść w zupełną ruinę w czasie II wojny światowej. Odbudowany w 1986 r. w kształcie z okresu swej świeności. Obecnie mieści się tam  Muzeum Sztuki Stosowanej.
Do Arsenału Starego przylega Nowy, a ściślej - połączone budynki tworzące późniejszy Nowy Arsenał, które przylegały do murów obronnych okalających cały zespół. Wojewoda Ogiński wolał jednak klasycystyczny pałac, który wystawiono na gotyckich i renesansowych fragmentach murów. Carat zamienił pałac w koszary, ale w latach 1958-62 odbudowano go i ulokowano w nim kolekcję
 Muzeum Narodowego. Postać na pomniku odsłoniętym w 2003 r. przed Nowym Arsenałem to król Litwy, Mendog.
 Zamek Górny. Pierwszy rozdział dziejów Wilna zapisano 2 października 1323 r. w umowie Gedymina z Rygą i Zakonem Najświętszej Marii Panny, który później wielokrotnie i zawsze bezskutecznie próbował go zdobyć. Pierwotnie zamek na wzgórzu był drewniany, później murowany. Spalony, został odbudowany przez Witolda, który otoczył go kamiennym ­murem długości 320 m, w którym usytuowano trzy wieże. Warownia była siedzibą Wielkich Książąt Litewskich, z trójkondygnacyjnym pałacem, a także m.in. kościołem pod wezwaniem św. Marcina. Nowa sytuacja polityczna nastała z panowaniem Wazów - kluczowe znaczenie zyskał wówczas Zamek Dolny. Górnemu czas wojen z Moskwą przyniósł niemal ­całkowite zniszczenie. Z późniejszych dziejów tego, co zostało - czyli wieży zachodniej - warto wspomnieć rok 1830, kiedy to wieża stała się częścią carskiej twierdzy.  Basztę z tamtego okresu widać już tylko na starych fotografiach. W 1930 r. Polacy przywrócili murowaną kondygnację. (Bilet wstępu 5 lt dorośli, 1 lt dzieci i studenci, także za okazaniem polskiej legitymacji).
Zamek Dolny jest obecnie... budowany. Betonowe stropy, metalowe belki nośne plus kamienne prefabrykaty tworzą „renesansowy" zamek. Wileńskie Stare Miasto się zachowało, ale Zamek Dolny po unii lubelskiej stopniowo podupadał. Na początku wieku XIX został ostatecznie zburzony, bowiem okupanci potrzebowali twierdzy. O to, co będzie można zobaczyć środku w niedalekiej przyszłości, trwają obecnie spory.
W czasach swojej świetności, za Zygmuntów: Starego i Augusta (XVI w.) Zamek przypominał podobno Wawel - czworoboczny, „oparty" o katedrę, z attykami i dziedzińcem o powierzchni 2500 m2. Nie mogło być inaczej, skoro oba przebudowywane były w czasach królowej Bony, a więc czasach importu włoskiego stylu, przez częściowo wspólnych dla obu realizacji architektów.
W 1996 r. wystawiono na katedralnym placu pomnik księciu-zało życielowi - Giedyminowi.
 Bazylika archikatedralna (Arkikatedra bazylika) jest jednym z najważniejszych zabytków Wilna. Nazywana jest Are patria - ołtarz Ojczyzny. Określenie wyszukane przez kardynała Karola Wojtyłę dla katedry wawelskiej idealnie pasuje także do jej wileńskiego odpowiednika. Prapoczątki miejsca, w którym stoi dziś katedra, owiane są legendą. Prawdopodobnie ołtarzem - lecz pogańskim, z wiecznym ogniem, a nawet świątynią Perkuna - miejsce to było przed przyjęciem chrztu przez Wielkiego Księcia Mendoga, fundatora pierwszej katedry. Była to budowla romańsko-gotycka - pozostałości jej fundamentów zobaczyć można w podziemiach. Później stała się na powrót świątynią pogańską. Ogień zgasił Jagiełło, by na tym miejscu kultu postawić swoją gotycką katedrę. Płonęła wielokrotnie. Odbudował ją Witold w 1419 r., dodając dwie wieże różnej wysokości. Świątynia zmieniała się wraz z wiekiem - była renesansowa, później ­barokowa (Annus, Bernardo Zanobi de ­Gianotis, Giovanni Cini, Constantino Tencalla). Wreszcie, gdy w 1769 roku spłonęła w wyniku burzy, za sprawą Wawrzyńca Gucewicza stała się jednorodnie klasycystyczna. Katedra to istny Panteon - tu spoczywa święty Kazimierz, królowie (Aleksander Jagiellończyk, serce Władysława IV Wazy) i królowe (żony Zygmunta Starego: ­Elżbieta Habsburżanka i Barbara Radziwiłłówna). Królewskie szczątki odkryto w wyniku powodzi w latach 30. XX w., w podziemiach katedry powstało więc mauzoleum. Zwiedzając gmatwaninę pomieszczeń znajdziemy ślady historii katedry - w tym symboliczne pozostałości po świątyni Mendoga oraz najstarsze freski na Litwie. Za kolumnami katedry, w niszach murów, widnieją rokokowe figury wielkich książąt litewskich z jednej strony, z drugiej zaś spoglądają święci z zakonu jezuitów. Całość zwieńczona jest figurami św. Stanisława, św. Heleny i św. Kazimierza. W 1950 r. komuniści zamknęli katedrę, kolejne trzy lata trwały starania o wydostanie relikwii św. Stanisława. W 1956 r. władza radziecka urządziła w ­świątyni galerię obrazów, a pod koniec swoich rządów urządzano wewnątrz koncerty. W 1989 r. katedra została zwrócona wiernym.
Wnętrze charakteryzuje surowość wyposażenia. Z tyłu prezbiterium znaj­duje się wejście do podziemi - choć wymaga wynajęcia obowiązkowego przewodnika za 20 lt, także w języku polskim. Całość wnętrza optycznie zamykają cztery doryckie kolumny i obraz Franciszka Smuglewicza Śmierć św. Stanisława. Towarzyszy mu umieszczone w nawach bocznych malarstwo Constantina Valliniego. Naprzeciw ołtarza, nad wejściem, znajdują się ograny przeniesione tu z kościoła augustianów.
Misterną koronkę planu katedry dopełnia tuzin kaplic z zakrystią, których większość jest niestety niedostępna dla zwiedzających. W kaplicy Gasztołtów zobaczyć można ślady przedklasycystycznej katedry. Tam też wisi cudowny obraz Matki Boskiej Sapiehów. Kaplica Wołłowiczowska do 1636 r. mieściła grób świętego Królewicza Kazimierza, choć jest dużo bardziej znana z faktu, że prawdopodobnie właśnie tutaj swój słynny potajemny ślub wzięli Barbara Radziwiłłówna i Zygmunt III Waza. Kaplica Biskupia kryje prochy wileńskich biskupów - w tym Benedykta Wojny, Ignacego Nassalskiego (mecenasa klasycystycznej przebudowy), Julijonasa Steponavičiusa (pierwszy biskup niepodległości). Wartą zobaczenia perłą jest kaplica św. Kazimierza, symbol świetności Rzeczypospolitej - o czym świadczy wmurowana na zewnątrz tablica założycielska z herbem Obojga Narodów. Budowę kaplicy rozpoczął w 1623 r. Zygmunt III Waza, a w 1636 ukończył syn Władysław IV. Wnętrze wyłożono różnokolorowym marmurem. Rytm tej marmurowej panoramy wyznaczają posrebrzane figury Jagiełły, Kazimierza Jagiellończyka, Jana Olbrachta, Aleksandra Jagiellończyka, Zygmunta Augusta i Władysława. Z lewej grób świętego Stanisława. W centrum uwagę przykuwa stiukowa postać Madonny z Dzieciątkiem Pietra Peretiego. Poniżej, również w srebrnej sukience, znajduje się obraz św. Kazimierza o trzech rękach. Jak chce legenda, za pierwszym razem malarz pomylił się i namalował dłoń świętego w złym miejscu. Chcąc naprawić swój błąd, próbował zamalować rękę, jednak za każdym razem jej kontur wychodził na wierzch. Wreszcie to niecodzienne zjawisko uznano za cud. Naprzeciw ołtarza, nad wejściem, znajduje się loża, do której wiodło specjalne przejście z Zamku Dolnego - nim przechodzili „wysłuchać mszy" królowie i wielcy książęta.
Dzisiejsza
 dzwonnica, stojąca obok katedry, jest swoistym wodowskazem - kolejne jej poziomy odkreślają bowiem kolejne daty „wylewów ­historii", niosącej kolejne architektoniczne style. Dziesięć dzwonów pochodzi z XVI-XVIII w., siedemnaście kolejnych - z końca lat 60. XX w. Od początku wieku XXI bije zaś kolejnych sześć, będących darem arcybiskupa Kolonii.
Wychodząc z placu katedralnego ulicą Stuokos-Gucevičiaus, docieramy do placu Daukanto z  pomnikiem Gucewicza i  świątynią św. Krzyża i klasztorem bonifratrów (šv. Kryžiaus bažnyčia). Gotycką kaplicę św. Krzyża z 1543 r. bonifratrzy włączyli w XVII w. w obręb klasztornych murów wraz z przyległym domem, który stał się barokowym Domem Bożym. Funkcję sakralną pełni do dziś - w czasach radzieckich był natomiast salą koncertową. Jeśli nie uda się wejść do środka, by zobaczyć uważane za cudowne krucyfiks oraz obraz Matki Boskiej Śnieżnej, to wizerunkowi Matki Bożej można przyjrzeć się na umieszczonym na frontonie fresku.
Warto zwiedzić również
 Pałac Prezydencki. Kroniki XIV-wieczne wspominają o istniejącej tutaj rezydencji Gasztołtów, potem zaś przez dwa i pół wieku (1543-1794) pałac był rezydencją wileńskich biskupów. W 1795 r. budynek stał się pałacem generalnego gubernatora, a więc pierwszym pałacem Wilna. Mieszkali tu m.in.: cesarz Napoleon i car Aleksander I, król Ludwik XVIII i Stanisław August Poniatowski, Marszałek Józef Piłsudski, prezydenci II Rzeczpospolitej i Niepodległej Litwy (od 1997), generałowie Kutuzow i Żeligowski, gubernatorowie Rimski-Korsakow i Michaił „Wieszatiel" Murawiow. Za władzy radzieckiej budynek znów należał do wojska.
Jednak doniosłe znaczenie dla kultury zawdzięcza Mickiewiczowi, który pisze w Dziadach: „po turmach siedzi młodzież nasza, / [a] Nam każą iść na bal", mając na myśli bal u Senatora. Autor podaje w didaskaliach: „W Wilnie - sala przedpokojowa; na prawo drzwi do sali komisji śledczej, gdzie prowadzą więźniów i widać ogromne pliki papierów - w głębi drzwi do pokoju senatora, gdzie słychać muzykę (...)".
Imperatorskie kształty zawdzięcza pałac rozbudowie z lat 1824-32, wykonanej przez Karola Podczaszyńskiego. Za pałacem znajduje się alumnat, czyli seminarium duchowne ufundowane przez Grzegorza XIII - wszedłszy ujrzymy dziedziniec arkadowy żywcem przeniesiony z późnorenesansowej Italii. Nic dziwnego więc, że właśnie tutaj ulokowano Instytut Włoski. Po przejściu kolejnych bram, naszym oczom ukazuje się widok Pałacu od strony południowego dziedzińca paradnego.
Warto zajrzeć również do tzw.
 Zaułka Literackiego (Literatų gatvė 5) - miejsca, w którym mieszkał niegdyś Adam Mickiewicz . Obecnie znajduje się tu tablica poświęcona poecie. Idąc dalej, docieramy do jednego z najbardziej urokliwych miejsc wileńskiej Starówki - Bernardinų gatvė. Miejsce to zwane jest  Zaułkiem Bernardyńskim. W podwórzu znajduje się dom, w którym również mieszkał Mickiewicz (w 1822 r.). Muzeum mickiewiczowskie działało tu do wybuchu II wojny światowej. Od 1955 r. w trzech pokojach na parterze ponownie mieści się
 muzeum poświęcone poecie. W podziemiach budynku działa Piwnica Literacka, gdzie odbywają się rozmaite imprezy kulturalne.

 

Adam Mickiewicz w Wilnie

24 września 1815 przyjechał tutaj z Nowogródka, by podjąć naukę na przeżywającym wówczas rozkwit Uniwersytecie Wileńskim. Początkowo zatrzymał się w nieistniejącym już domu przy dawnej ul. Wileńskiej - dziś jest tam szkoła. „Mieszkał w Wilnie, wielkim mieście, / Miał za dozorcę księdza, który go pilnował / I w dawnej surowości prawidłach wychował." - tak ów moment własnej biografii ujął w Panu Tadeuszu. Od września 1815 r. do maja 1817 mieszkał bowiem u dziekana Wydziału Fizyczno-Matematycznego, ks. Józefa Mickiewicza. Następnie przeniósł się do Jana Czeczota w pobliże katedry, gdzie mieszkał do ukończenia studiów w roku 1819. Wówczas wyjechał do Kowna, by tam uczyć literatury polskiej i łacińskiej oraz historii i prawa. Od Wielkanocy do czerwca 1822 r. znów był w swoim mieście - wrócił tam na urlop dla podratowania zdrowia. W Zaułku Bernardyńskim „wykończył Grażynę", jak dowcipnie określają redakcję poematu starzy mieszkańcy Wilna. Podczas wakacji roku kolejnego zatrzymał się w Zaułku Literackim, w domu rodziców przyjaciela, Kazimierza Piaseckiego, aresztowanego w procesie studentów. Mickiewicza aresztowano (za współpracę z Filomatami i Filaretami) 4 listopada 1823 r. W więzieniu przebywał do 21 kwietnia 1824 r. - na wolność wyszedł dzięki poręczeniu Joachima Lelewela. Przetrzymywano go w „celi Konrada" klasztoru bazylianów (w międzywojniu było to miejsce czynne poetycko, jednak tej tradycji nie udało się już później wskrzesić, nawet pomimo patronatu niegdysiejszego uczestnika tych przedwojennych spotkań, noblisty Czesława Miłosza). Po wyjściu z więzienia Mickiewicz zamieszkał obok ratusza, u Antoniego Edwarda Odyńca. Po jego wyjeździe poeta przeprowadził się do siostry Karoliny Kowalskiej, u której często bywał w Kownie. Jesienią 1824 r. Mickiewicza skazano na zesłanie w głąb Rosji.
Zaraz po śmierci poety próbowano założyć muzeum - prawdopodobnie funkcjonowało ono przed wybuchem powstania styczniowego. Wybrano mieszkanie w Zaułku Bernardyńskim - „...dość obszerne, skromnie urządzone z drewnianą galerią i dwoma wychodzącymi na podwórze oknami".
Na podstawie m.in. Rimantas Šalna, Adomas Mickėvičius Vilniuje.

 

Podążając dalej Zaułkiem Bernar­dyń­skim, docieramy do

 kościoła św. Michała Archanioła (šv. Mykolo ­bažnyčia) i  klasztoru sióstr Bernardy­nek. Świątynię ufundował Lew ­Sapieha, kanclerz wielki litewski. W założeniu miało to być swoiste mauzoleum rodu - szczątki fundatora spoczywają tu do dziś. Budowę rozpoczęto w 1594 r., ukończono w 1627 r. Już w dwa lata po rozpoczęciu prac obok kościoła powstał klasztor sióstr bernardynek (24 zakonnice sprowadzono z innych miast). W 1655 r., podczas wojny z Moskwą, świątynia i klasztor zostały splądrowane przez wojska kozackie. Podczas odbudowy świątyni nadano jej cechy barokowe (wcześniej była to mieszanka późnego ­gotyku i renesansu). W kolejnych wiekach pożary i wojny szczęśliwie omijały kościół i klasztor. W XIX w. władze carskie przekształciły klasztor w noclegownię. Zamknięty został także kościół. Funkcje sakralne zaczął pełnić ponownie w XX w. Obecnie wewnątrz mieści się  Muzeum Architektury.
Prawie dokładnie naprzeciwko kościoła św. Michała znajduje się jedna z najpiękniejszych świątyń Wilna -
 kościół św. Anny (šv. Onos bažnyčia). Wyjątkowość tej budowli stanowi fakt, że jest to rzadki przykład tzw. gotyku płomienistego. Historycy sztuki twierdzą, że główna fasada kościoła nie ma sobie równych w tej części Europy. Pięknem świątyni zachwycił się także Napoleon - podobno żałował, że nie może przenieść kościoła w całości do Paryża. Kościół powstał w miejscu, w którym stała drewniana świątynia z XIV-XV w. Jednonawową budowlę z czerwonej cegły wzniesiono w latach 1495-1500. W XIV w. trafiła w ręce protestantów, jednak kontrreformacja oddała obiekt bernardynom. Podczas pożaru, który strawił stojący obok klasztor tego zgromadzenia, spłonął również kościół św. Anny. Świątynię odbudowano za czasów Zygmunta Augusta - w stylu gotyckim, mimo że były to czasy renesansu. Wnętrze kościoła nie jest już tak efektowne jak fasada. Uwagę zwraca obraz Anny Samotrzeciej i trzy barokowe ołtarze. Obok kościoła Mikołaj Czagin wzniósł w 1873 r. dzwonnicę.
Za kościołem św. Anny wznosi się potężna bryła drugiej, starszej świątyni -
 kościoła św.św. Franciszka i Bernardyna. Obok niej znajduje się klasztor bernardynów. Budowla, którą możemy dziś oglądać, powstała w XVI w., między innymi z pieniędzy Mikołaja Radziwiłła. Kościół stanowi swoiste przeciwieństwo kościoła św. Anny - tutaj o wiele cenniejsze i bardziej godne uwagi niż fasada jest wnętrze świątyni. Jest to również budowla gotycka, którą, ­podobnie jak kościół św. Anny, spalili Kozacy w 1655 r. Kościół ma konstrukcję halową, trzynawową. Z tyłu świątyni znajduje się jeden z najlepszych przykładów architektury gotyckiej na Litwie - dzwonnica kościelna.
Na skwerze w pobliżu obu kościołów od 1984 r. stoi
 pomnik Adama Mickiewicza autorstwa Gediminasa Jakubonisa.
Mosty na Wilence prowadzą nas do nieco innego świata, o czym lojalnie uprzedza znak graniczny - Užupio respublika, wolna republika artystów
 Zarzecze (Užupis). Wzorowa­na na paryskim Montmartre - podobnie jak on, londyński Notting Hill, czy krakowski Kazimierz - z biegiem lat ­coraz bardziej rozpięta jest między zyskownym artystycznym przedsięwzięciem a schronieniem dla bohemy. Dzielnica ­obfituje w różnego ­rodzaju wydarzenia artystyczne. W klimatycznych kawiarenkach czuć ­artystyczną ­atmosferę. Ważnym wydarzeniem w życiu Zarzecza jest 1 kwietnia, hucznie obchodzony jako Dzień Niepodległości ­republiki.

 

Konstytucja Republiki Zarzecze
Konstytucja Republiki najlepiej świadczy o tym, na czym opiera się genius loci Zarzecza. Dokument składa się z 41 punktów, przetłumaczonych na wspólnej tablicy na angielski i francuski.
Oto kilka z nich:
1. Każdy ma prawo żyć nad Wilenką, a Wilenka ma prawo przepływać obok każdego.
3. Każdy ma prawo umrzeć, ale nie jest to wymagane.
4. Każdy ma prawo popełniać błędy.
5. Każdy ma prawo być wyjątkowym.
6. Każdy ma prawo do miłości.
16. Każdy ma prawo być szczęśliwym
17. Każdy ma prawo być nieszczęśliwym.
20. Nikt nie ma prawa używać przemocy.
32. Każdy jest odpowiedzialny za swoją wolność.
41. Nie poddawaj się.

 

Nad brzegiem Wilenki mieści się kultowa

 knajpka Zarzecze, w której odbywają się różnego rodzaju imprezy kulturalne. Obraduje tu też zarzeczański „rząd".
Przez wiele lat dzielnica była jakby zapomniana przez władze miasta - remonty i renowacje omijały ten teren, co nadal jest bardzo widoczne. Nie warto zwlekać z wizytą na Zarzeczu - kto wie, czy z czasem nie podzieli ono losu moskiewskiego Arbatu. Nikną bowiem przedziwne, misterne drewniane konstrukcje, odrapane budynki, które nadają temu miejscu charakteru.
Po przeciwnej stronie Wilenki znajduje się
 cerkiew Przeczystej Bogurodzicy (Skaišciausos Devo Motinos cerkvė, zwana również Spasską). ­Forma świątyni przypomina sakralną architekturę gruzińską. W latach 1607-1794 pełniła funkcję unickiego soboru metropolitarnego. Świątynię kilkakrotnie trawiły pożary, została również poważnie zniszczona przez Rosjan podczas insurekcji kościuszkowskiej. Obecna cerkiew ­powstała w 1868 r. - służy dziś wiernym prawosławnym.
Kierując się dalej uliczką Išganytojo, a następnie w prawo, docieramy do ­małego placyku pomiędzy Didžioji i Pilies gatvė. Na placu stoi niewielka, ale warta uwagi
 cerkiew św. Mikołaja (šv. Mikalojaus cerkvė) w stylu gotycko-bizantyjskim. Ufundowana została w 1514 r. przez księcia Konstantego Ostrogskiego. Podobnie jak cerkiew Spasska, przez ponad 200 lat używana była przez unitów. W 1865 r. Michaił „Wieszatiel" Murawiow, ówczesny gubernator wileński, rozkazał zburzyć dom, który zasłaniał cerkiew. Przebudowano ją następnie ­według projektu A. Riezanowa.
Idąc w górę ulicy Didžioji, docieramy do kolejnego przystanku opisywanej trasy -
 cerkwi św. Paraskiewy (przy placu ratuszowym po lewej stronie). Świątynia, zwana także cerkwią Piatnicką (Piatnickajos cerkvė), jest jedną z najbardziej okazałych w Wilnie. Wzniesiono ją w 1345 r. - pierwotnie była to budowla drewniana. Tak jak dwie opisane wcześniej, tak i ta przez długi czas służyła jako kościół unicki. Ciekawostką dotyczącą budowli jest fakt, że car Piotr I ochrzcił tutaj murzyńskiego młodzieńca, pradziadka... rosyjskiego poety Aleksandra Puszkina. Tak jak cerkiew Przeczystej Bogurodzicy, tak i św. Paraskiewy była w ciągu wieków niszczona. Odbudował ją w połowie XIX w. ten sam architekt - Mikołaj Czagin.
Przy placu ratuszowym w samym sercu Wilna znajduje się
 kościół św. Kazimierza (šv. Kazimiero bažnyčia). Świątynię wznieśli w latach 1604-18 jezuici zgodnie z obowiązującym rzymskim wzorem baroku - rzymskim kościołem Il Gesú. Tomasz Żebrowski, który w poł. XVIII wieku przeprowadzał renowację jezuickiej świątyni, dobudował do niej kopułę. Wnętrze rychło doznało poważnego uszczerbku - umieszczono tu bowiem napoleoński magazyn zboża. Po powstaniu listopadowym kościół przekształcono w cerkiew; po styczniowym - w sobór św. Mikołaja. Mikołaj Czagin obniżył wieże i nadał im kształt kopuł charakterystyczny dla cerkwi. Podobno modlił się tutaj Dostojewski. W międzywojniu świątynię zwrócono katolikom, jednak wkrótce zamknęli ją ­Rosjanie. W 1961 r.we wnętrzu utworzono... muzeum ateizmu. Dziś świątynia ponownie pełni funkcje sakralne. Wnętrze, mimo trzech potężnych ołtarzy, nie za­chwyca. Duże wrażenie robią za to odbywające się tutaj znakomite koncerty muzyki sakralnej.
Na środku placu -
 Ratusz (Rotušė). Powstał za Jagiełły, o czym świadczy pomieszczenie zachowane pod wschodnią częścią budowli. W końcu XVI w. był gotycki, obecnie jest klasycystyczny (architekt Wawrzyniec Gucewicz). Niegdyś był siedzibą straży i wójtów, mieścił kupieckie kramy, a także więzienie. Dziś ratusz, nie licząc funkcji reprezentacyjnych, jest siedzibą Centrum Informacji Turystycznej. W 1854 r., w słynącej z wybornej akustyki Sali Wielkiej, odbyła się premiera Halki, pod batutą samego Stanisława Moniuszki. Do historii teatru nawiązuje wystrój kawiarni Freskos w podziemiach ratusza.
W ulicy Ostrobramskiej (Aušros Vartų) uwagę zwraca potężny budynek Filharmonii, która po powstaniu w 1902 r. była Salą Miejską. Miejsce mocno naznaczone litewską historią: od 1904 r. - księgarnia litewska, 1905 r. - Wielki Sejm Wileński, który żądał autonomii, 1906 r. - premiera pierwszej litewskiej opery Birutė Mikasa Petrauskasa, 1918 - proklamacja Sowieckiej Republiki Litewskiej. Przez wieki w tym miejscu stał gotycki dom zajezdny. Pod numerem 8 (obok cerkwi św. Ducha) pozostał ozdobny gotycki magazyn. Od lat 70. mieści się tu restauracja Miedininkai.
Główny ciąg komunikacyjny Starego Miasta (wokół którego krążą trasy przewodnika) dzieli się na trzy ulice: Zamkową (Pilies), Wielką (Didžioji) oraz właśnie Ostrobramską (Aušros Vartų). Znamienne dla Wilna jest, że na tej niewielkiej przestrzeni znajdują się obok siebie trzy ważne świątynie: unicka, prawosławna i katolicka, zamknięta klamrą Ostrej Bramy.
Do
 klasztoru bazylianów prowadzi okazała i dostojna późnobarokowa brama z motywem Boga Ojca, Chrystusa i Ducha Świętego, dzieło Jana Krzysztofa Glaubitza z 1761 r. Budynki klasztorne wraz ze świątynią kilka lat temu wróciły do niewielkiej wspólnoty zakonnej bazylianów. Niegdyś mieściły się tu drukarnie, które wydały ­pierwszy wschodniosłowiański elementarz czy książki litewskie, a także ­białoruskie gimnazjum. Jednak ­pomieszczenia ­kla­sztorne zasłynęły dzięki osadzeniu w nich Adama Mickiewicza - autora Dziadów. Tu mieściła się słynna cela Konrada. Dziś pozostała tylko tablica. „Bogu Najlepszemu Najwyższemu. Gustaw zmarł 1823, 1 listopada. Tu narodził się Konrad 1823, 1 listopada". W międzywojniu natomiast upajał się literackim duchem tego miejsca Czesław Miłosz. Noblista, wraz z Tomaszem Venclovą, wybitnym poetą i eseistą litewskim, podejmował w latach 90. próby reanimacji życia w tej niezwykłej przestrzeni.
 Cerkiew w stylu gotycko-barokowo-rosyjsko-bizantyjskim była najpierw prawosławna, zbudowana z drewna, a dzięki fundacji Konstantego Ostrogskiego (1514) - murowana. W 1608 r. stała się świątynią unicką, by w 1827 r. zostać ponownie prawosławną. Dziś znów jest unicka. Niestety, budowla jest obecnie w strasznym stanie - wnętrze wypełniają belki podtrzymujące konstrukcję, a nabożeństwa odbywają się w małej kaplicy.
 Cerkiew św. Ducha. Dzieje tego miejsca jako (podówczas drewnianej) świątyni obrządku wschodniego sięgają roku 1567. W 1638 r. wystawiono murowaną cerkiew, którą w latach 1749-53 przebudował Jan Krzysztof Glaubitz, tworząc jedyną w swoim rodzaju cerkiew w stylu wileńskiego baroku z ozdobami rokokowymi. Być może był on także twórcą ikonostasu, choć intensywność barw (zwłaszcza zielonej preferowanej przez Aleksieja II) zawdzięczamy właśnie gorliwym przygotowaniom do niedawnej wizyty Patriarchy Moskwy i ­Wszechrusi. W każdym razie wygląd zewnętrzny to szlif Muraniewa z 1873 r. - dosłownie, bowiem zeszlifował gros zdobień, zwłaszcza z dzwonnicy. Na przecięciu ramion krzyża, na planie którego postawiono cerkiew, znajdują się uzdrawiające relikwie trzech prawosławnych świętych - Jana, ­Eustachego i Antoniusza. Byli to dworzanie księcia Olgierda, którzy ponoć zginęli w miejscu, w którym stoi klasztor bazylianów. 24 kwietnia ma miejsce największe święto tej wspólnoty (notabene jedynego prawosławnego zgromadzenia ­zakonnego na Litwie) - otwierany jest wówczas relikwiarz.
 Kościół św. Teresy (šv. Teresės bažnyčia) to jeden z przykładów wczesnego wileńskiego baroku - dzieło architekta Ulricha z lat 1633-50. Fasadę i schody do Kaplicy Ostrobramskiej projektował Constantiono ­Tencalla, twórca Kolumny Zygmunta w Warszawie. Budowla, będąca fundacją podkanclerza Stefana Paca, została oparta na rzymskich wzorach, a wzniesiono ją ze szwedzkiego piaskowca, marmuru i granitu. Z figurami i freskami żołnierze napoleońscy obeszli się po macoszemu - przez to w 1812 r. kościół wymagał restauracji. Wnętrze kipi barokiem (rokokiem zaś ambona konfesjonały i ławki) z wyjątkiem ­klasycznej kaplicy rodowej Pociejów z 1783 r. W kościele odprawiane są msze po polsku i litewsku.
Z kościoła można przejść bezpośrednio do kaplicy Ostrobramskiej. Wychodząc od frontu świątyni warto wejść w zabudowania karmelickie, które ze swych podwórzy odsłaniają nietypową perspektywę Ostrej Bramy.
 Brama Miednicka, która wiodła do Mińska i Moskwy, była jedną z pięciu bram, które w murach miejskich wzniesiono w latach 1503-22. Gotyckim murom nadano renesansowy kształt, wieńcząc je attyką z herbem Litwy. Położenie na południowym krańcu nadało jej przydomek Ostra, bądź litewską nazwę: Aušros Vartai - Brama Zaranna. Od strony miasta zawieszono w niej obraz Matki Boskiej nieznanego artysty włoskiej szkoły. Dzieło powstało między 1620 a 1630 r. i było częścią dyptyku (zespołu dwóch obrazów - drugi przedstawia Chrystusa Salwatora). Kult wileńskiej Madonny o spojrzeniu pełnym zatroskanej dobroci, rozpoczął się po najeździe moskiewskim w roku 1655. W 1671 r. ­wzniesiono dlań kaplicę drewnianą, a w 1829 - ­murowaną. Wówczas dodano także wykonaną ze złota szatę obrazu z motywami roślinnymi. Już w 1675 r. Matka Boska Ostrobramska była patronką Uniwersytetu Wileńskiego. Później zawołanie z tympanonu kaplicy: „Matko Miłosierdzia pod Twoją opiekę uciekamy się", powtarzali Mickiewicz i Słowacki, Piłsudski i Jan Paweł II oraz rzesze wiernych, o czym świadczy ok. 8 tysięcy pozostawionych wotów.
Wychodząc ze Starego Miasta przez Bramę, skierujmy się w lewo. Idąc wzdłuż zachowanego fragmentu muru (ul. Šv. Dvasios), możemy obserwować jakby z zewnątrz gęstwinę wież Starego Miasta. Gdy dojdziemy do ul. Bokšto (pod numerem 10 mieszkał Józef Piłsudski), ukażą się (odkopane w latach 1965-70) resztki najlepiej umocnionej bramy miejskiej zwanej Subocz. Jest tutaj fragment murów obronnych oraz
 baszta, w której obecnie ­znajduje się ekspozycja broni i zbroi. Podczas wojny z Moskwą baszta była zburzona, potem zaś na tym miejscu znajdowało się... wysypisko. Urokiem tego miejsca jest cudna panorama Starego Miasta.
 Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego (Misionėrių bažnyčia, ul. Subačiaus 28) oraz  Kościół Serca Jezusowego (ul. Rasų 6) - to świątynie w pewnym sensie do siebie podobne. Obie barokowe, obie widoczne z daleka, zawieszone blisko między Rossą a Zarzeczem na Górze Zbawiciela (dzielnica Marckučiai), obie z trudną historią. Pierwszy kościół, od przylegającego doń klasztoru zwany kościołem misjonarzy, powstał w 1695 r. Ponad pół wieku później przebudował go Jan Krzysztof Glaubitz, nadając mu wysmakowany wysmukły kształt. Jego autorstwa są ciekawe zdobienia z zewnątrz i freski wewnątrz, a także, najciekawsza chyba, kruchta. Kościół, podobnie jak wiele wileńskich świątyń, zamknięto z rozkazu władz carskich (1844-62), a później bolszewików (pozostał nieczynny do 1993, pełniąc jednak funkcję szpitala). Drugi z kościołów, per analogiam zwany kościołem wizytek, późniejszy (ukończony 1756), projektu Józefa Pola, jest jedyną świątynią w Wilnie na planie krzyża greckiego. Nadal mieści się w nim więzienie.
 Cmentarz na Rossie (Rasų kapinė). Rossa to dzielnica usytuowana za linią kolejową. Obok Powązek, Skałki, Pęksowego Brzyzka czy Łyczakowa - wyjątkowa nekropolia, nierozerwalnie zwią­zana z polską historią. Jest również jedną z najstarszych w Europie - cmentarz założono w 1769 r. Spoczywa tutaj wielu wybitnych Polaków - m.in. ojciec polskiej szkoły historycznej Joachim Lelewel, Władysław Syrokomla (prawdziwe nazwisko: Ludwik Kondratowicz), Euzebiusz Słowacki - ojciec Juliusza oraz jego ojczym August Bčcu (obaj byli profesorami Uniwersytetu Wileńskiego). Ich grobowce znajdują się wokół tzw. górki literackiej, na prawo od wejścia przy neogotyckiej kaplicy. Ostatecznie ciało Piłsudskiego spoczywa w krypcie na Wawelu, zaś jego serce - w Wilnie. Na nagrobku znajduje się napis: „Matka i Serce Syna".

 

Józef Piłsudski na Rossie
Przed właściwym starym cmentarzem znajduje się część wojskowa. Symbolem stała się po realizacji zapisu na wypadek nagłej śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Pisał on: „Nie wiem czy nie zechcą mnie pochować na Wawelu. Niech! Niech tylko moje serce wtedy zamknięte schowają w Wilnie, gdzie leżą moi żołnierze, co w kwietniu 1919 roku mnie jako wodzowi Wilno jako prezent pod nogi rzucili. Na kamieniu czy nagrobku wyryć motto wybrane przez mnie dla życia:"
Kto mogąc wybrać, wybrał zamiast domu
Gniazdo na skałach orła: niechaj umie
Spać, gdy źrenice czerwone od gromu
I słychać jęk szatanów w sosen szumie,
Tak żyłem.
Fragment z Beniowskiego Juliusza Słowackiego.


Po regionie oprowadza: Jadwiga Rogoża

Obiekty dodane przez użytkowników:
Góra Trzykrzyska
Jeden z symboli miasta wyrósł rzekomo... z nienawiści jego mieszkańców wobec franciszkanów. Mnichów sprowadził tutaj, jeszcze przed chrztem Litwy, książę Olgierd. Gdy wyjechał – siedmiu franciszkanów zginęło przed ratuszem, czterech utopiono, a trzech pozostawiono ukrzyżowanych, by przyglądali się miastu – i tak od 1613 r. trzy drewniane krzyże spoglądają na Wilno.
dodał: monika.wb
Dzwonnica w Wilnie
Neogotycka dzwonnica z końca XIX wieku, nawiązująca stylem do kościoła świętej Anny, stanowi część kompleksu sakralnego, do którego należą także kościoły: św.Anny, św. Michała i Bernardynów
dodał: monika.wb
Dzwonnica (Arkikatedros varpine)
Biała, samotna, blisko 60-metrowa dzwonnica znajduje się obok bazyliki archikatedralnej św. Stanisława Biskupa i św. Władysława. Dolna czworoboczna część to dawna baszta, wybudowana w XIV w., w początku XV w. włączona w obręb murów Zamku Dolnego. Po jego zrujnowaniu „odpadła” od kompleksu. Podwyższona w końcu XVI w. o trzy nowe kondygnacje (na planie ośmioboku) pełni rolę dzwonnicy. Wszystkie dziesięć dzwonów to zabytki z okresu XVI–XVIII w., w 1803 r uruchomiono zegar. Ostatnia renowacja w 2006 roku.
dodał: monika.wb
Ostra Brama (Aušros vartai)
Jedyna zachowana, gotycka, brama miejska w Wilnie, wzniesiona w latach 1503–1522. Wraz z przylegającym do niej fragmentem muru obronnego stanowi pozostałość dawnych fortyfikacji miejskich. Od strony wewnętrznej bramy znajduje się klasycystyczna, wzniesiona w 1829 r., kaplica Ostrobramska z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej (Matki Boskiej Miłosierdzia). Wilno pierwotnie miało pięć bram miejskich, od 1503 r. dziewięć, w tym Brama Miednicka (od drogi prowadzącej do Miednik), brama ta nazywała się też Ostrą, od nazwy części południowego przedmieścia: Ostry Koniec. W średniowieczu wierzono, że umieszczanie świętych obrazów na bramach i murach wzmacnia ich działanie, zabezpiecza przed kataklizmem, zarazą i pożarami. Na Bramie pierwotnie znajdował się napis w języku polskim "Matko Miłosierdzia, pod Twoją obronę uciekamy się", jednak w 1867 r. z polecenia Rosjan usunięto go zamieniając na łaciński. Po odzyskaniu Wilna przez Polskę pierwotny napis przywrócono, jednak po 1946 ponownie go usunięto zastępując łacińskim. Obraz Matki Bożej Miłosiernej – Ostrobramskiej umieszczony został na bramie na początku XVII w. Wizerunek Madonny namalowany został, przez nieznanego artystę, na deskach dębowych techniką temperową na podkładzie klejowo-kredowym. Obraz posiada wymiary 200 x 165 cm. Obecnie, od 1671 r., postać Maryi zakrywa błyszcząca złotem sukienka. Pod metalową sukienką ubrana jest w czerwoną tunikę z podwiniętymi rękawami. Szyja okryta jest szalem, a głowa białą chustą. Całą postać Maryi okrywa zielonkawo-błękitny płaszcz luźno zarzucony na głowę i ramiona. Tło obrazu ma odcień brązu. Srebrzysty półksiężyc z wygrawerowanym napisem "Dzięki Tobie składam Matko Boska za wysłuchanie próśb moich i proszę Cię Matko Miłosierdzia zachowaj mnie w łasce" jest wotum z 1849 r. Pani Ostrobramska ma dwie korony ze złoconego srebra, barokową dla Królowej Niebios, oraz rokokową dla Królowej Polski. Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej zawieszony jest naprzeciwko przeszklonych dużych okien, są one latem otwierane na oścież. Ściany kaplicy wypełnia 14 tys. wotów, wykonanych głównie ze srebra i złota, ułożonych w 1931 i 1932 r. przez Ferdynanda Ruszczyca. Na filarze pomiędzy oknami, naprzeciw wizerunku wisi blaszka ofiarowana przez marszałka Piłsudskiego z napisem: Dzięki Ci Matko za Wilno. Do kaplicy prowadzą wyślizgane, przez wchodzących na kolanach, pątników schody.
dodał: monika.wb
Pomnik Giedymina (Gedimino paminklas Vilniuje)
Giedymin (1275-1341), określany jest twórcą mocarstwowej potęgi Litwy, wielki książę litewski panujący w latach 1316-1341, założyciel dynastii Giedyminowiczów, dziad Jagiełły. Objął władzę po śmierci swego brata, Witenesa. Przez cały okres swego panowania zmagał się z naporem ze strony państwa krzyżackiego. Jednocześnie, wykorzystując kryzys Złotej Ordy, zdołał połączyć pod swym panowaniem bardzo duże obszary na południowy wschód od Litwy, powiększając tym samym dwukrotnie obszar swego państwa. Około 1318 r. (poprzez małżeństwo syna Olgierda) opanował Witebsk, w następnych latach także Pińsk, Wołyń, Podlasie (przez małżeństwo syna Lubarta) i w 1331 r. Kijów. Utrzymywał poprawne kontakty z Rygą (przede wszystkim handlowe), z Polską (jego córka, Aldona, poślubiła następcę polskiego tronu - Kazimierza, później zwanego Wielkim) i z papiestwem, któremu parokrotnie obiecywał przyjęcie chrztu. Podjął także uwieńczone powodzeniem zabiegi o utworzenie odrębnej, prawosławnej metropolii litewskiej. Wraz ze śmiercią Giedymina państwo litewskie uległo podziałowi między siedmiu synów.
dodał: monika.wb
Cmentarz na Rossie (Rasų kapinės)
Zespół cmentarny położony w dzielnicy Rossa w Wilnie, założony w 1801 r. z inicjatywy burmistrza wileńskiego Bazylego Millera, w ramach ówczesnej kampanii wyprowadzania z przyczyn sanitarnych miejsc pochówku poza miasto. Poważnie zniszczony w 1952 r., za aprobatą władz radzieckich chuligani plądrowali groby i zniszczyli rozległe kolumbaria z przełomu XVIII i XIX w. Wycinano stare drzewa tak, by padały na zabytkowe nagrobki. Wielokrotnie pojawiały się też pomysły budowy drogi szybkiego ruchu przez środek cmentarza. Zamknięto go, jako miejsce pochówku, w 1967 r. a w 1969 r. wpisano do rejestru zabytków. Cmentarz na Rossie to jedna z czterech polskich nekropolii narodowych. W skład zespołu cmentarnego o powierzchni 10,8 ha wchodzą: Stara Rossa (1769), Nowa Rossa (1847), Cmentarz Wojskowy (1920), mauzoleum Matka i Serce Syna (1936). Na cmentarzach spoczywają polscy żołnierze polegli w bojach 1919, 1920, 1939 i 1944, a także znane postacie polskiej, białoruskiej i litewskiej historii, m.in.: August Bécu, lekarz, ojczym Juliusza Słowackiego, Joachim Lelewel, historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, Euzebiusz Słowacki, ojciec Juliusza Słowackiego,Władysław Syrokomla, pisarz, Jonas Vileišis, sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy z 1918 r., burmistrz Kowna, Antoni Wiwulski, architekt, rzeźbiarz, twórca Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie, Franciszek Olechnowicz, białoruski działacz narodowy, autor książki "Siedem lat w szponach GPU", Albin Stapowicz, działacz odrodzenia białoruskiego, Kazimier Swajak, białoruski ksiądz katolicki, działacz narodowy. Cmentarz na Rossie posiada duże znaczenie historyczne i symboliczne dla Litwinów i Białorusinów. Na tzw. Nowej Rossie znajdują się groby 23 Litwinów, którzy polegli w 1920 roku podczas zajmowania miasta przez oddziały gen. Żeligowskiego, wydzielono tu wspólny cmentarz wojskowy polsko-litewski, ze szczątkami poległych w walkach z Niemcami i Rosjanami w okresie 1919–1920. Jego centralnym elementem jest odnowiona w 1989 r. wielka kolumna z napisem Wilno swym wybawcom.
dodał: monika.wb
Mauzoleum Matka i Serce Syna
Jedna z czterech części Cmentarza na Rossie obok Starej Rossy, Nowej Rossy i Cmentarza Wojskowego. Wchodząc na Starą Rossę od strony Rasų gatvė widać od razu urządzony w latach 1935–1936 cmentarz wojskowy z grobowcem kryjącym serce marszałka Piłsudskiego i szczątki jego matki, Marii z Billewiczów. Uroczysty pogrzeb serca Piłsudskiego odbył się 12 V 1936 roku i towarzyszył mu pochówek matki, zmarłej w 1884 r. i pochowanej do tego czasu w Sugintach. Wielką płytę kamienną, sprowadzoną z kamieniołomów wołyńskich, zdobi napis Matka i serce syna oraz dwa cytaty ulubionego poety Marszałka – Słowackiego. U góry: "Ty wiesz, że dumni nieszczęściem nie mogą Za innych śladem iść tą samą drogą." U dołu: "Kto mogąc wybrać, wybrał zamiast domu Gniazdo na skałach orła, niechaj umie Spać, gdy źrenice czerwone od gromu I słychać jęk szatanów w sosen szumie. Tak żyłem." Monument przetrwał w stanie nienaruszonym okupację niemiecką oraz okres ZSRR. Grób otaczają nagrobki żołnierzy polskich poległych podczas walk w 1919 i 1920 r. (m.in. z armii Żeligowskiego), a także późniejsze mogiły – ofiar września 1939 r. i poległych w AK-owskiej operacji „Ostra Brama” w 1944 r. Tą część cmentarza odrestaurowano w 1993 roku z funduszy Rządu Polskiego.
dodał: monika.wb
Kościół św. Kazimierza (Šv. Kazimiero bažnyčia)
Barokowa świątynia katolicka na Starym Mieście z początku XVII w. wzniesiona ku czci św. Kazimierza Królewicza jako wotum po jego kanonizacji, która miała miejsce w 1602 roku. Projekt świątyni, autorstwa Jana Frankiewicza jest wzorowany na rzymskim kościele Il Gesù. Charakterystycznym elementem widocznym z zewnątrz jest mitra wielkoksiążęca wieńcząca latarnię – nawiązanie do urzędu piastowanego przez patrona kościoła. Do planu architektonicznego tej świątyni będzie później nawiązywać wiele barokowych kościołów z terenu Wielkiego Księstwa. Przy kościele rezydowali jezuici. Po zniszczeniach z 2 połowy XVII i początku XVIII w. kościół został odnowiony przez Jana Krzysztofa Glaubitza, najsłynniejszego architekta tzw. baroku wileńskiego. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 r. świątynia została przejęta przez augustianów. W 1812 armia francuska zniszczyła wnętrze i zamieniła go na magazyn zboża, a następnie więzienie dla jeńców rosyjskich. W ramach represji po powstaniu listopadowym kościół został skonfiskowany katolikom, a po powstaniu styczniowym przebudowano go na cerkiew, skuwając rokokowe ozdoby. W 1917 powrócił do katolików. Po II wojnie światowej został ponownie skonfiskowany, tym razem przez władze radzieckie, w 1966 przeprowadzono remont obiektu, który miał jednocześnie zatrzeć ślady polskości i urządzono w nim muzeum ateizmu z posągiem Lenina w miejsce głównego ołtarza. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę został ponownie przejęty przez jezuitów i w 1991 r. przywrócony do użytku sakralnego. Najcenniejszymi zabytkami zachowanymi we wnętrzu świątyni są ołtarz główny, oraz dwa boczne. Przy kościele znajduje się klasztor jezuitów wzniesiony w latach 1604-1615, mieszczący dawniej kolegium jezuickie, bibliotekę oraz szpital.
dodał: monika.wb
Sanktuarium Miłosierdzia Bożego
W Święto Miłosierdzia Bożego, 18 kwietnia 2004 r. Metropolita wileński kard. Audrys Juozas Bačkis rekonsekrował odnowiony kościół pw. Świętej Trójcy w Wilnie na Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Równocześnie wyznaczył Zgromadzeniu Sióstr Jezusa Miłosiernego posługę modlitewną w tym Sanktuarium. We wrześniu 2005 r. w Świątyni tej umieszczony został pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego. Tym samym podjęto próbę wypełnienia życzenia wyrażonego w sporządzonym na dwa lata przed śmiercią testamencie fundatora obrazu, Sługi Bożego ks. Michała Sopoćki, założyciela Zgromadzenia Sióstr Jezusa Miłosiernego: „Obraz Najmiłosierniejszego Zbawiciela przeznaczam do Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Wilnie...”. Kult Miłosierdzia Bożego wywodzi się od siostry Faustyny Kowalskiej (1905-1938)kanonizowanej w 2000 roku. W czasie pobytu w Wilnie, 2 stycznia 1934 św. Faustyna odwiedziła po raz pierwszy malarza Eugeniusza Kazimirowskiego, który namalował obraz Miłosierdzia Bożego (Jezusa Miłosiernego) według jej wskazówek. 8 stycznia 1936 Faustyna złożyła wizytę metropolicie wileńskiemu w sprawie założenia nowego zgromadzenia, które miało poświęcić się wyłącznie modlitwie za zamkniętymi murami, głównie w intencji grzeszników, wypraszania Miłosierdzia Bożego dla świata. Ostatecznie zgromadzenie to pod nazwą Zgromadzenie Sióstr Jezusa Miłosiernego założył ks. Michał Sopoćko.
dodał: monika.wb
Kościół św. Ducha (Šventosios Dvasios bažnyčia)
Pierwsza informacja o pobycie dominikanów w Wilnie pochodzi z 1321 r., z czasów Giedymina, wedle tradycji pierwszy kościół znajdujący się w tym miejscu został ufundowany w czasach Jagiełły i Witolda. W 1501 r. kościół został przez Aleksandra Jagiellończyka przekazany dominikanom. Gotyckie zabudowania spaliły się w początku XVII w. Kolejny, barokowy, ale jeszcze nie ukończony klasztor został spalony w 1655 r. podczas wojny polsko-rosyjskiej. Kolejną świątynie dominikanie wznieśli w latach 1679-1688, jednak w latach 1726, 1748, 1758 została ona zniszczona przez kolejne pożary. W 2 połowie XVIII w., wzniesiono nowy, późnobarokowy kościół. Nie był on nigdy zamknięty i przetrwał jako katolicki obiekt. W latach dziewięćdziesiątych XX w. został przejęty przez dominikanów z polskiej prowincji tegoż zakonu. Obecnie jest to tzw. kościół polski - jest jedynym w którym nie sprawuje się liturgii w języku litewskim. W 1993 r. w kościele św. Ducha Jan Paweł II spotkał się z Polonią. W 1948 r. przeniesiono tu obraz obraz Jezusa Miłosiernego, namalowany w 1934 r. przez wileńskiego artystę Eugeniusza Kazimirowskiego według wskazówek s. Faustyny Kowalskiej. W 2005 r. decyzją metropolity wileńskiego kard. Bačkisa obraz został przeniesiony do kościoła św. Trójcy. Architektem projektującym świątynię był działający w tym czasie w Wilnie Jan Krzysztof Glaubitz. Z bliska jest zupełnie niepozorny – stoi bokiem do ulicy i nie ma właściwie fasady, a wspaniałą kopułę, wysoką na 51 m można dostrzec jedynie z daleka. Od strony ulicy widoczny jest jedynie rokokowy portal z herbem Rzeczypospolitej i Wazów. Autorem rokokowych dekoracji był Franciszek Ignacy Hoffer. Na uwagę zasługują: główny ołtarz przedstawiający Trójcę Świętą, ambona połączona w jedną całość z konfesjonałem, organy z 1776 r. sprowadzone z Królewca. Jest to najstarszy zachowany instrument na Litwie.
dodał: monika.wb
Uniwersytet Wileński (Vilniaus universitetas)
Uczelnia powstała w 1579, kiedy król Polski i Wielki Książę Litewski Stefan Batory przeznaczył środki na przekształcenie Kolegium Jezuitów w Wilnie w Akademię i Uniwersytet Wileński Towarzystwa Jezusowego. Ustanowienie tej uczelni oficjalnie zaaprobował papież Grzegorz XIII. Oficjalnym językiem wykładowym była łacina, zaś wykładowcami byli uczeni pochodzących z różnych części Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Początkowo miała wydziały filozoficzny, teologiczny i prawniczy. Uczelnia bardzo długo stanowiła jedyną wyższą szkołę na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Akademia Wileńska stała się ważnym ośrodkiem kontrreformacji. Jej profesorami byli m. in. Piotr Skarga, Jakub Wujek. W XVIII wieku na uczelni tej opracowano zasady gramatyki i ortografii jęz. litewskiego i rozpoczęto wydawanie pierwszych książek po litewsku. W 1753 r. otwarto obserwatorium astronomiczne i utworzono przy nim wydział fizyki i astronomii. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 r. Akademia została przejęta i zreformowana na uczelnię świecką przez Komisję Edukacji Narodowej. Otrzymała wówczas nazwą "Szkoły Głównej Litewskiej", podporządkowani jej szkoły wojewódzkie. Jednym z elementów reformy było rozpoczęcie wykładania po polsku i litewsku na niektórych wydziałach. W okresie od reformy Komisji Edukacji Narodowej do rozbiorów Rzeczypospolitej, uczelnia ta przeżyła krótki okres ponownego rozkwitu, posiadała ona m.in. najlepszy w Rzeczypospolitej wydział medyczny. Po rozbiorach, uczelnia utraciła na krótko status szkoły wyższej, stając się "Powszechną Szkołą Wileńską", jednakże w 1803 r. odzyskała swój status i za zgodą cara Aleksandra I funkcjonowała pod nazwą Imperialnego Uniwersytetu Wileńskiego. W okresie aż do powstania listopadowego uczelnia przeżyła kolejny, krótki okres świetności. Do najbardziej znanych uczonych tego okresu związanych z Uniwersytetem należą: Jan Śniadecki, Jędrzej Śniadecki, Joachim Lelewel. W okresie tym na uczelni studiowało też dwóch najbardziej znanych polskich poetów romantycznych: Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. Po stłumieniu powstania listopadowego car Mikołaj I nakazał całkowitą likwidację uczelni, jako karę za udział wielu uczonych i studentów w powstaniu. Uczelnia została ponownie odtworzona dopiero w 1919 r. Uzyskała wtedy nazwę Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie. Językiem wykładowym w okresie międzywojennym był wyłącznie polski, a uczelnia była przez Polaków traktowana jako ostoja polskości na tych terenach, zaś przez Litwinów jako czynnik polonizacji Litwy. W okresie międzywojennym uczelnia nie odzyskała dawnej świetności. Jednym z najlepszych wydziałów była filologia polska. Po 1939 r. uczelnia wraz całym Wilnem przeszła na krótko pod władzę Republiki Litewskiej. Zmieniono w tym czasie jej nazwę na Vilniaus Universitetas i wprowadzono po raz pierwszy litewski jako oficjalny język wykładowy. Jesienią 1944 uczelnia stała się prowincjonalnym uniwersytetem, z językiem wykładowym rosyjskim i nielicznymi wykładami po litewsku (głównie na wydziale filologii litewskiej). W okresie tym jednak uczelnia rozrosła się do rozmiarów prawdziwego uniwersytetu z kompletem wydziałów, na których kształciło się ponad 5000 studentów. W 1990 r. po odzyskaniu przez Litwę niepodległości, uczelni przywrócono jej nazwę z krótkiego okresu lat 1939-1941, a oficjalnym językiem wykładowym po raz drugi w historii stał się litewski.
dodał: monika.wb
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty
Pojezuicki, barokowy, kościół na Starym Mieście, w zespole gmachów Uniwersytetu Wileńskiego, od 1579 uniwersytecki, w latach 1773–1832 i 1919–1939 akademicki. Pierwotnie gotycki, wzniesiony w latach 1387–1426 z fundacji Władysława Jagiełły po chrzcie Litwy, konsekrowany w 1427, od 1519 kościół farny. W 1571 przekazany jezuitom, przebudowany w latach 1738–1749 i w 1827, zamknięty w latach 1952–1991; wyposażony w dziesięć ołtarzy, nawy boczne otacza siedem kaplic. Obok kościoła stoi wysoka (68 m) dzwonnica przylegająca do Auli Kolumnowej Uniwersytetu Stefana Batorego, między kościołem a dzwonnicą znajduje się główna brama uniwersytetu.
dodał: monika.wb
Filharmonia Narodowa (Lietuvos nacionalinė filharmonija)
Litewskie Narodowe Towarzystwo Filharmoniczne powstało 4 grudnia 1940, składało się z orkiestry symfonicznej, mieszanego chóru i ludowego zespołu pieśni i tańca.
dodał: monika.wb
Kościół Misjonarzy Wniebowstąpienia Pańskiego
Zespół kościoła oraz klasztoru Misjonarzy wzniesiono w 1695 roku za murami miejskimi, niedaleko ówczesnej bramy Subocz, na Górze Zbawiciela. Fundatorem był wojski inflancki Teofil Plater. Po przebudowie dokonanej w latach 1751–1756 przez Jana Krzysztofa Glaubitza, świątynia zamieniła się w jedną z najsubtelniejszych i najbardziej eleganckich budowli w mieście. Szczególnej urody są dwie wysokie, lekkie wieże.
dodał: monika.wb
Cerkiew św. Mikołaja (Šv. Mikalojaus bažnyčia)
Drewnianą cerkiew wybudowano w tym miejscu w 1340 r. z rozkazu księżnej Julianny żony wielkiego księcia litewskiego Olgierda, murowaną budowlę wzniesiono w 1514 r. W XVIII w dokonano restauracji świątyni przekształcając ją w stylu barokowym. W ramach carskiego programu rusyfikacji, w 1865 roku, cerkiew przebudowano ponownie ­według projektu A. Riezanowa, tym razem w stylu bizantyjskim. Na fasadzie oraz wewnątrz zachowały się liczne elementy gotyckie. Na jej wieży znajduje się krzyż przymocowany łańcuchem.
dodał: monika.wb
Cerkiew pw. Przeczystej Bogurodzicy (Pravoslavų Dievo Motinos katedra)
Cerkiew wybudowaną w latach 1511-1522 przebudowywano wielokrotnie: 1785, 1810 (architekt M. Szulc). W dolnej części cerkwi zachował się gotycki mur, górę zaś budowano w XIX w. Obecna fasada i kopuła stanowią imitację średniowiecznej architektury gruzińskiej. Uważa się, że cerkiew tę wybudowano z inicjatywy Julianny - żony księcia Olgierda. Księżna Julianna została tu pochowana. W 1415 r., gdy Litwa stała się osobną metropolią, cerkwi nadano miano soboru (katedry). W 1513 r. w soborze została pochowana Helena Moskiewska, żona króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka. W 1609 r. w tym soborze metropolita H. Pociej ogłosił o unii cerkwi z papieżem, a cerkiew przekazano unitom. Kilkakrotnie niszczona przez pożary i odbudowywana. Po oblężeniu Wilna w 1794 roku kompletnie zrujnowana wraz z pobliskim pałacem metropolitalnym. W 1808 roku z polecenia cara Aleksandra I zrujnowane zabudowania soboru przekazano uniwersytetowi i zostały przebudowane na amfiteatralną salę prosektoryjną, muzeum weterynaryjne, audytoria, bibliotekę. Po zamknięciu uniwersytetu przekazane Akademii Medyczno – Chirurgicznej do czasu jej zamknięcia w 1842 roku. Potem – jak wiele budowli Wilna – obiekty przeznaczono na koszary. W roku 1864 Murawjew nakazał zniszczyć zabudowania uniwersyteckie i zbudować w tym miejscu nową cerkiew Wybudowana w roku 1868 według projektu Aleksandra Riazanowa i Mikołaja Czagina. W tym kształcie zachowała się do dnia dzisiejszego. Fasada i kopuła w swoim wyrazie odwołują się do średniowiecznego stylu gruzińskiego. W dolnych partiach, a także miejscami w wyższych zachował się piękny mur gotycki. W efekcie przebudowy uzyskano harmonijne wnętrze, które zdobi bogaty, okazały ikonostas. Znajduje się tu marmurowa tablica z nazwiskami żołnierzy rosyjskich, poległych w latach 1863-64 w walce „z buntownikami polskimi”.
dodał: monika.wb
Dziedziniec domu Juliusza Słowackiego
Przy ul. Zamkowej (Pilies) 22 było Kolegium Medyczne, oraz mieszkania profesorów. Mieszkał tu, a potem zginął od pioruna, prof. medycyny August Becu, ojczym Juliusza Słowackiego. Przyszły poeta spędził tu swoje lata studenckie. Na dziedzińcu tego domu, 25 czerwca 1927 roku wmurowana została w ścianie tablica z popiersiem J. Słowackiego, projektu Bolesława Bałzukiewicza. Tablica przy ul. Zamkowej powstała z inicjatywy Ferdynanda Ruszczyca, który w latach 1924 - 35 zajmował mieszkanie dra Becu. Dziedziniec domu nosi imię Juliusza Słowackiego.
dodał: monika.wb
Dom Joanny Macewiczowej
Tablica pamiątkowa na domu Joanny Macewiczowej. Z tego domu Adam Mickiewicz został wywieziony na zesłanie do Rosji 06.11.(25.10.) 1824 r. i nigdy już do Wilna nie powrócił.
dodał: monika.wb
Ulica Zamkowa (Pilies gatvė)
Jedna z głównych ulic starego miasta w Wilnie, rozpoczyna się na Placu Katedralnym (Katedros aikštė) a kończy na placu Ratuszowym (Rotušės aikštė). Ulica ta leży na głównym szlaku zwiedzania starówki Wileńskiej prowadzącym od Katedry kolejno przez: Pilies gatvė (Zamkową), Didžioji gatvė (Wielką) i Aušros Vartý gatvė (Ostrobramską ) pod Ostra Bramę. Zachowała się ogromna część historycznej zabudowy, czyli kamienice, datowane na XIV wiek, a potem wielokrotnie przekształcane. Pod nr. 4 znajduje się renesansowy dom kapituły wileńskiej z XVI w., obok stoi pałac Arcybiskupi (nr 6), kamienica Zawadzkich (nr 8). Jedną z najcenniejszych budowli jest gotycka kamienica, pod nr. 12, z piękną fasadą z czerwonej cegły. Gmachu Kolegium Medycznego (nr 22) mieszkał Juliusz Słowacki, tu także zginął tragicznie jego ojczym August Becu. W klasycystycznym domu nr 24, (obecnie hotel), mieszkał w latach 1830–1835 Józef Ignacy Kraszewski, a w barokowej kamienicy (Pilies g. 26) urządzono tzw. Dom Sygnatariuszy Niepodległości Litwy (Signatarų namai) – tu bowiem 16 II 1918 r. ogłoszono niepodległość kraju, wydarzenia te upamiętnia wystawa. Ulica jest wyłączona z ruchu samochodowego i stanowi turystyczny deptak. Można tu, w licznych restauracyjkach i kafejkach, zjeść tradycyjne litewskie dania lub też kupić lniane i bursztynowe pamiątki. Na Pilies, między innymi, odbywający się też od czterystu lat jarmark odpustowy Kaziuk (Kaziuko mugė) w dzień świętego Kazimierza (4 marca).
dodał: monika.wb
Ulica Wielka (Didžioji gatve)
Ulica ta leży na głównym szlaku zwiedzania starówki Wileńskiej prowadzącym od Katedry kolejno przez: Pilies gatvė (Zamkową), Didžioji gatvė (Wielką) i Aušros Vartý gatvė (Ostrobramską ) pod Ostrą Bramę. Zaczyna się na wysokości cerkwi Piatnickiej, jak wskazuje nazwa była to najważniejsza ulica dawnego Wilna (kiedyś dochodziła do kościoła św. Janów), nadal stanowi jedną z głównych atrakcji miasta: mieszczą się przy niej luksusowe sklepy z pamiątkami, restauracje, hotele, zabytki. Główne obiekty godne uwagi to: dom Franka z 1807 r. (nr 1), w którym mieszkali niegdyś profesorowie uniwersytetu, m.in. lekarz Józef Frank i chemik Jędrzej Śniadecki, gotyckie budynki dawnych stowarzyszeń handlowych, Małej (nr 24) i Wielkiej Gildii (nr 26), pałac Brzostowskich (nr 36) oraz dwie cerkwie: Piatnicka i św.Mikołaja.
dodał: monika.wb
Ulica Ostrobramska (Aušros Vartý gatvė)
Ulica ta leży na głównym szlaku zwiedzania starówki Wileńskiej prowadzącym od Katedry kolejno przez: Pilies gatvė (Zamkową), Didžioji gatvė (Wielką) i Aušros Vartý gatvė (Ostrobramską ) pod Ostra Bramę. Rozpoczyna się na wysokości kościoła Św. Kazimierza a kończy przy torowisku za Ostrą Bramą. Ciekawy jest jej odcinek staromiejski do Ostrej Bramy, warto jednak popatrzeć na resztki murów obronnych miasta z drugiej strony.
dodał: monika.wb
Prospekt Giedymina
Wielokrotnie zmieniał nazwę – był aleją Świętojerską, potem Mickiewicza, Giedymina, Stalina, Lenina, dziś ponownie Giedymina. Po przekroczeniu na Wilii mostu z 1903 r. przybiera imię ­Mickiewicza.
Cerkiew Znamieńska
Plac Łukiski
Jeden z czterech placów na osi Giedyminowego Prospektu. Jest zarazem jednym z największych w Wilnie.
Narodowy Teatr Dramatyczny
Wzniesiony w 1981 r. Budynek jest zwieńczony rzeźbą "Święto Muz". Autor, Stanislovas Kuzma, rekonstruował także ­rzeźby Katedry.
Muzeum Narodowe
Muzeum historyczne założone w 1952 w oparciu o zbiory miejscowych muzeów polskich przejęte przez Litewską Akademię Nauk w 1941 roku.
Zamek Górny
Pierwotnie zamek na wzgórzu był drewniany, później murowany. Spalony, został odbudowany przez Witolda, który otoczył go kamiennym ­murem długości 320 m, w którym usytuowano trzy wieże. Warownia była siedzibą Wielkich Książąt Litewskich, z trójkondygnacyjnym pałacem, a także m.in. kościołem pod wezwaniem św. Marcina.
Świątynia św. Krzyża i klasztor bonifratrów
Gotycką kaplicę św. Krzyża z 1543 r. bonifratrzy włączyli w XVII w. w obręb klasztornych murów wraz z przyległym domem, który stał się barokowym Domem Bożym. Funkcję sakralną pełni do dziś – w czasach radzieckich był natomiast salą koncertową. Jeśli nie uda się wejść do środka, by zobaczyć uważane za cudowne krucyfiks oraz obraz Matki Boskiej Śnieżnej, to wizerunkowi Matki Bożej można przyjrzeć się na umieszczonym na frontonie fresku.
Pomnik Adama Mickiewicza
Autor Gediminasa Jakubonisa, 1984 r.
Matka Boska Ostrobramska

dodał: endriu
Wieża Franciszkanów

dodał: endriu
Centrum miasta

dodał: endriu
Dzielnica żydowska

dodał: endriu
Drzewo Jessego
Ikonostas znajduje się w kościele świętego Jana Chrzciciela i świętego Jana Ewangelisty.
dodał: endriu
Na Starówce

dodał: endriu
W zaułku gotyckim

dodał: endriu
Uliczki Wilna

dodał: minami
Wilenka
Graniczna rzeka. Strefa Sztuki Alternatywnej - sztuka, instalacje i życie artystyczne bohemy artystycznej.
dodał: Andrzej J. Kudlicki
Podwórza Zarzecza
Podwórza i zaułki, urok dzielnicy artystów...
dodał: Andrzej J. Kudlicki
Posąg Anioła Zarzecza
Posąg Anioła dmącego w róg - ustawiony 1 kwietnia 2002 r. - dzieło zarzeczańskich artystów
dodał: Andrzej J. Kudlicki
Galeria Sztuki
Jedna z wielu w tej dzielnicy.
dodał: Andrzej J. Kudlicki
Ulica Popławska
Jedna z głównych ulic dzielnicy artystycznej Zarzecze.
dodał: Andrzej J. Kudlicki
Kościół św. Bartłomieja
Za bramą Kamienicy Zarzecze 17 kryje się maleńki klasycystyczny kościół św. Bartłomieja. Pierwotnie drewniana świątynia wybudowana w 1664 niedługo później spłonęła od uderzenia pioruna. Po odbudowie kolejny raz zniszczona w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej. Odbudowany ponownie w 1824 roku według projektu Karola Podczaszyńskiego. Obecnie należy do Katolickiej Wspólnoty Białoruskiej Wilna.
dodał: Kadife
Zaułek na Užupis
Uliczka w artystycznej dzielnicy miasta, Užupis, gdzie na jednej ze ścian umieszczono "herb" miasta i tablice z tekstem Konstytucji Republiki Užupis w 6 językach. Przy ulicy znajduje się także galeria, gdzie można zakupić pamiątki związane z tą uroczą dzielnicą.
dodał: layyla
Most na Wilence
Jeden z mostów prowadzących do artystycznej dzielnicy miasta, tzw. Republiki Uzupis (Republika Zarzecza). Charakterystyczna cecha mostu są znajdują się tam kłódki - istnieje tradycja, że wileńscy nowożeńcy, aby zapewnić sobie szczęście w małżeństwie, zamykają na stalowych poręczach mostu kłódki z wygrawerowanymi swoimi imionami.
dodał: layyla
Galeria i Inkubator Sztuki "Stopke"
Najbardziej barwy budynek znajdujący się nad brzegiem Wilenki, w artystycznej dzielnicy miasta, Uzupis, spełnia wielorakie funkcje kulturalne - alternatywni artyści, którzy przejęli władzę w Republice Zarzecza, tutaj mają swoją bazę. Mieści się tu galeria, prowadzone są zajęcia i warsztaty kulturalne w różnych dziedzinach, skupiają się tu młodzi arytści plastycy, muzycy i animatorzy sztuki i kultury, odbywają się koncerty każdej możliwej muzyki poza głównym nurtem miejskim.
dodał: layyla
ul. Św. Kazimierza
Nieduża uliczka prowadząca od placu przy Filharmonii przy ul. Głównej w stronę dawnych murów miejskich. Nad wąskim pasmem drogi rozciąga się łuk przywodzący na myśl dzielnicę żydowską, niegdyś oddaloną zaledwie o parę przecznic. Ulicą można dojść w stronę błoń przy Zamku Górnym oraz w stronę dzielnicy Uzupis. Znajduje się przy niej także Akademia Sportowa oraz ładny hotel.
dodał: layyla
Ulica św. Jana

dodał: layyla
Trolejbus z Miłoszem

dodał: layyla
Kościół św. Katarzyny
Kościół św. Katarzyny zbudowany został w latach 1619-1622 dla Sióstr Benedyktynek, jednak w późniejszych latach kilka razy spłonął. Obecny wygląd to wynik przebudowy z lat 1741-1773. Tuż obok świątyni znajduje się pomnik Stanisława Moniuszki.
dodał: kasia.rydel
Kościół Franciszkanów p.w.Wniebowzięcia NMP
Położony w pobliżu dawnego miejskiego muru na terenie zwanym Piaski. Jeden z najstarszych kościołów wileńskich, związany z działalnością misjonarską franciszkanów – w obecnym miejscu powstał około roku 1421, niedługo po chrzcie Litwy. Dzisiejszą barokową formę przyjął po przebudowie w XVIII wieku. W ramach tej przebudowy podwyższono m.in. główną nawę przekształcając świątynię halową w bazylikę. Jak wiele z wileńskich świątyń został w czasach komunistycznych zamknięty, pełnił funkcję magazynu oraz archiwum NKWD. Prawie całkowicie zniszczono jego wyposażenie. Dopiero w 1990 po odzyskaniu niepodległości przez Litwę rozpoczęto remont, odsłaniając przy okazji część gotyckich elementów budowli, m.in. ostrołukowe okna. W 1998 roku świątynia wróciła ostatecznie do franciszkanów. Z surowymi nagimi murami kontrastuje piękna, bizantyńska w stylu, ikona przedstawiająca Wniebowzięcie NMP, znajdująca się w bocznej kaplicy oraz cudem ocalała, łaskami słynąca figura Matki Boskiej Brzemiennej z białego stiuku. Msze święte w języku polskim odbywają się w dni powszednie o godzinie 19.00, a w niedziele i święta o 11.30 i 13.00.
dodał: Calenja
Kościół św. Rafała
Barokowa trójnawowa bazylika zbudowana w 1708 roku na drugim brzegu Wilii na przedmieściu Śnipiszki. Jeden z czterech kościołów jezuickich Wilna, po kasacie zakonu przeszedł w ręce pijarów. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Szymona Czechowicza przedstawiający archanioła Rafała.
dodał: Calenja
sw. Kazimiero g.

dodał: LadyChapel
Uzupio

dodał: LadyChapel
Więzienie na Łukiszkach (Lukiškių tardymo izoliatorius kalėjimas)
Najstarsze więzienie na Litwie, położone w śródmieściu Wilna.
dodał: LadyChapel
Widok z Gorzy Trzech Krzyzy

dodał: LadyChapel
Zielony most

dodał: LadyChapel
Frank Zappa square

dodał: LadyChapel
Kościół Wszystkich Świętych
Barokowy kościół z 1631 roku należący do zakonu karmelitów. Odbywają się tutaj msze w języku polskim.
dodał: Calenja
poprzedni rozdział
Historia
następny rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group