bezdroza_logo
152764
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
e-przewodniki.pl e-przewodniki Polska Sandomierz i okolice
Sandomierz i okolice
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Tarnobrzeg

Warto zobaczyć Zabytkowe centrum Tarnobrzega ukryte jest pomiędzy kilkupiętrowymi blokami z wielkiej płyty.

 Rynek, który przebudowano w latach 90., nosi imię Bartosza Głowackiego - chłopskiego bohatera powstania kościuszkowskiego. Choć otaczających go budynków nie można uznać za zabytki o wysokiej wartości historycznej, robią one jednak bardzo przyjemne wrażenie, oddziałując na klimat tego miejsca. Centralnym obiektem rynku jest
 pomnik Bartosza Głowackiego. Monument, wykonany przez krakowskiego rzeźbiarza Władysława Korpalę, stanął tu w 1904 r.; pieniądze na jego powstanie pochodziły z dobrowolnych składek. Jego odsłonięcie stało się wielkim manifestem patriotycznym. W bezpośrednim sąsiedztwie rynku znajduje się
 kościół i klasztor Dominikanów, których losy związane są od wieków z dziejami miasta. Powodem założenia w tym mieście konwentu dominikańskiego był obraz Matki Boskiej Dzikowskiej. Jego historia w zbiorach dzikowskich sięga końca XVI w., o wcześniejszych losach dzieła niewiele wiadomo. Obraz przedstawiający Świętą Rodzinę został prawdopodobnie namalowany w początkach XVI w. we Flandrii. Początkowo wisiał w kaplicy zamkowej, kiedy jednak okazało się, że modlitwa do Matki Boskiej Dzikowskiej działa cuda, zmienił swe miejsce pobytu. W 1675 r. biskup krakowski Andrzej Trzebicki ogłosił go cudownym. Niezwykły obraz wymagał odpowiedniej oprawy, nie mówiąc już o praktycznym aspekcie przenosin - kaplica pałacowa często nie mogła pomieścić modlących się wiernych. Rodzina Tarnowskich zdecydowała się ufundować dla niego kościół, który przekazano dominikanom. Najpierw obraz umieszczono w skromnym drewnianym kościółku, który jednak szybko przestał wystarczać. Pod koniec wieku budowę godniejszej świątyni powierzono Janowi Michałowi Linkowi, twórcy m.in. klasztoru benedyktynek w Sandomierzu, i w 1706 r. odbyła się uroczysta konsekracja świątyni. Przez dziesięciolecia kościół upiększano i wzbogacano. Na początku XX w. podjęto decyzję o jego rozbudowie, jej projektantem został propagator stylu zwanego gotykiem nadwiślańskim - Jan Sas-Zubrzycki. W 1904 r. biskup Sebastian Pelczar dokonał koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej Dzikowskiej. Niestety, w 1927 r. korony zostały skradzione, a kolejne zginęły podczas II wojny światowej. Trzecia koronacja odbyła się w 1976 r. z rąk prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz kardynała Karola Wojtyły. Obraz wisi się w bogato oprawionym ołtarzu głównym. Wnętrze kościoła ozdabia również kilka innych ołtarzy i liczne epitafia, gdyż od końca XVII w. świątynia była miejscem pochówku przedstawicieli rodu Tarnowskich.

 

Pompa funebris
Jednym z najciekawszych rysów obyczajowości szlacheckiej w XVII i XVIII w. w Polsce była ceremonia pogrzebowa, zwana pompa funebris. Uroczyste pożegnanie zmarłego nie przysługiwało jedynie członkom rodzin panujących i wyższemu duchowieństwu, jak to się działo na zachodzie Europy. W Rzeczpospolitej na pogrzeb o orientalnym wręcz przepychu mógł liczyć każdy bogatszy szlachcic, a już z pewnością magnat. Zanim ciało złożono do trumny, było ono balsamowane i ubierane w najlepsze szaty. W uroczystym kondukcie pogrzebowym, złożonym często z kilkuset osób, odprowadzano zmarłego do kościoła, w którym spoczywał kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt dni, nim świątynię w odpowiedni sposób przygotowano do ceremonii. Sam pogrzeb trwał zazwyczaj trzy dni, w czasie których odprawiano dziesiątki mszy za duszę zmarłego. Na fasadzie i we wnętrzu świątyni wisiały obrazy prezentujące chwalebne czyny zmarłego i jego przodków. Palono setki świec, które migotliwym blaskiem otaczały katafalk ze spoczywającą nań trumną, na której umieszczano wykonany najczęściej na blasze portret zmarłego. Później wizerunek ten zawieszano na ścianie w kościele. W trakcie uroczystości przemawiano, wychwalając zasługi zmarłego, łamano symbole władzy, na znak, że odszedł wielki przywódca i nikt nie jest w stanie zastąpić go na tym świecie. Po złożeniu trumny w krypcie udawano się na stypę. Poczęstunkowi często towarzyszyła muzyka i tańce. Cóż, śmierć jest przecież nieuchronnym doświadczeniem człowieka...

 

W pobliżu rynku, na ul. Szerokiej 13, mieści się Miejska Biblioteka Publiczna, której zbiory zajmują budynek dawnej

 synagogi. Gmina żydowska w Tarnobrzegu istniała właściwie od samych początków miasta. Dokumenty historyczne potwierdzają istnienie kahału w Dzikowie, zanim jeszcze rozpoczęto budowę zamku. Na początku XVII w. część dzikowskich Żydów przeniosła się do Tarnobrzegu, zakładając tu gminę. Gdy Dzików połączył się administracyjnie z Tarnobrzegiem, połączyły się również obydwie gminy. Rozwój społeczności został zahamowany przez pogrom, który przeprowadzili żołnierze Stefana Czarnieckiego, ale gdy w 1712 r. do Tarnobrzegu przybyli Żydzi wygnani z Sandomierza, trzeba było znów pomyśleć o budowie nowej synagogi i cmentarza. W 1. poł. XIX w. rozwinął się tu silny ośrodek ruchu chasydzkiego, skupiony wokół cadyka Meira i jego następców. W 1880 r. Żydzi stanowili 80% ogółu mieszkańców miasta; w momencie wybuchu wojny w 1939 r. zamieszkiwało ich 3800. W czasie wojny Niemcy utworzyli w Tarnobrzegu obóz pracy przymusowej, w którym jednorazowo przebywało ok. 500 Żydów. W 1942 r. powstało getto, do którego przewożono Żydów z Jarosławia, Niska i Rozwadowa. Latem 1942 r. wszystkich więźniów wywieziono do getta w Baranowie, skąd przez obóz w Dębicy trafili ostatecznie do obozu zagłady w Bełżcu. Dzisiejszy budynek biblioteki nie przypomina przedwojennej synagogi... Już tylko tablica pamiątkowa z wyrytymi słowami: „Pamięci Tarnobrzeżan Żydów obywateli naszego grodu" przypomina o niegdysiejszym istnieniu w Tarnobrzegu społeczności żydowskiej.
W odległości ok. 700 m. metrów na północ od rynku zlokalizowany jest największy skarb Tarnobrzega -
 zespół pałacowo-parkowy Tarnowskich. Najlepiej dojść do niego ul. Sandomierską. Historia kompleksu rezydencjalnego sięga chwili, gdy wieś Dzików została kupiona przez Jana Spytkę Tarnowskiego od rodziny Toporczyków z Ossolina. Początkowo jednak Tarnowscy mieszkali we dworze w Wielowsi (obecnie dzielnica Tarnobrzegu). Jak podają źródła historyczne, ich gościem bywał nawet król Zygmunt Stary. Po spaleniu dworu podczas potopu szwedzkiego Tarnowscy postanowili wybudować nową rezydencję w Dzikowie pod Tarnobrzegiem, który wówczas był prężnie rozwijającym się młodym miastem. Zamek przez prawie 150 lat wielokrotnie zmieniał swoje oblicze. Wiele zmian wnętrza dokonał na przełomie XVIII i XIX w. Jan Jacek Tarnowski, który skupił się na upiększaniu komnat pamiątkami rodzinnymi i narodowymi oraz stylowymi meblami z tej epoki. Generalne zmiany zamek zawdzięczał kolejnemu panu na Dzikowie - Janu Feliksowi, który sprowadził do Tarnobrzega znanego artystę, Jana Marię Lanciego. Przebudował on rezydencję w modnym w owym czasie stylu neogotyku angielskiego, wzbogacił ją również o „zaplecze": ujeżdżalnię dla koni, wozownię, kuchnię, lodownię i oranżerię. Lanci nie zapomniał też o otoczeniu pałacu i stworzył park w stylu romantycznym. Wiek XIX był najszczęśliwszym okresem dla dóbr tarnobrzeskich. Jan Feliks był miłośnikiem i znakomitym znawcą kultury i sztuki, więc lubił otaczać się rzeczami pięknymi i cennymi. To jemu zawdzięczamy stworzenie słynnych zbiorów dzikowskich. Kolekcja składała się z mebli, bibelotów, a nade wszystko obrazów takich artystów, jak Veronese, Carracci, Albani, Rembrandt, Van Dyck. Zbiory uzupełniała biblioteka z kilkudziesięcioma tysiącami woluminów, kilkuset rękopisami, dyplomami i aktami, pochodzącymi nawet z początku XIV w. Te cenne przedmioty bez uszczerbku przetrwały zawieruchę I wojny światowej, choć front przechodził tędy kilkukrotnie. Tragedia dotknęła zamek w 1927 r., kiedy to pod nieobecność właścicieli na zamku wybuchł pożar. Gdyby nie ofiarna pomoc mieszkańców miasta i służby pałacowej, cenne zbiory przepadłyby na zawsze. Podczas ratowania kolekcji zginęło w płomieniach dziewięć osób, ale większość przedmiotów ocalała. Pałac poddano gruntownej renowacji, przywracając mu dawny barokowy wygląd. Po II wojnie światowej budynki kompleksu zamkowego oddano w użytkowanie Zespołowi Szkół Rolniczych. Zbiory Dzikowskie zostały rozproszone po różnych muzeach i bibliotekach w kraju, a wiele z nich, przy nieostrożnym obchodzeniu się, uległo zniszczeniu. Po zmianie władz na początku lat 90. rodzina Tarnowskich rozpoczęła starania o odzyskanie zbiorów i posiadłości dzikowskiej. Rozmowy i rozprawy sądowe toczą się nieprzerwanie od kilkunastu lat, a zamek stoi, oczekując na wykorzystanie jego potencjału. O chlubnej przeszłości przypomina tylko napis nad drzwiami: „Pozwól nam Panie żyć w tym domu ojczystym i obdarz zdrowiem i sumieniem czystym".


Po regionie oprowadza: Magdalena Bażela

Obiekty dodane przez użytkowników:
Kościół i klasztor oo. Dominikanów
Historia klasztoru dominikanów w Tarnobrzegu wiąże się w sposób nierozerwalny z obecnością na tym terenie rodu Tarnowskich, którzy pojawili się tu w połowie XIV wieku. Najpierw słynny obraz Matki Boskiej znajdował się w kaplicy zamku Tarnowskich w Dzikowie. Tam zaczął słynąć cudami i w konsekwencji 11 listopada 1675 roku biskup krakowski Andrzej Trzebicki dekretem wystawionym w Kielcach ogłosił go za cudowny. Sława przyciągająca coraz większe tłumy wiernych spowodowała podjęcie decyzji o budowie świątyni dla godnej oprawy obrazu. Opiekę nad nim zdecydowano powierzyć Dominikanom. 29 czerwca 1676 roku Stanisław Amor wraz z małżonką postanawiają w sądzie grodzkim w Wiślicy, że "tenże sam to uznając, z pobożnym duchem przyjmując te łaski najwyższe i prawdziwą czcią wyżej wzmiankowany obraz Maryi Dziewicy Matki otaczając, dalej chcąc cześć Boga wszechmogącego i honor Maryi Dziewicy Matki - o ile to może uczynić - rozszerzyć, Zakonników reguły św. Dominika we wsi Dzikowie, ustanowionych Przywilejem erekcyjnym Najprzewielebniejszego Ordynariusza, postanowił ufundować". Wkrótce powstał drewniany kościół, poświęcony 17 lutego 1677 roku przez biskupa sufragana krakowskiego Mikołaja Oborskiego. W kilka miesięcy później, 20 maja 1678 roku, uroczyście przeniesiono obraz Matki Boskiej z kaplicy zamkowej do ołtarza głównego kościoła drewnianego. Fakt ten miał być uwieczniony przez nieznanego malarza na ścianie krużganków. Dowodem znaczenia klasztoru jest fakt, iż przewiezione z powrotem z Węgier w 1676 roku archiwum rodzinne Tarnowskich złożono w klasztorze dominikańskim. Cudowny obraz prawdopodobnie pochodzi ze szkoły flamandzkiej. Na tle ciemnego wnętrza, z jasnym prostokątem okna w prawej górnej części, widnieją postacie Maryi z Dzieciątkiem i św. Józefem. Oblicze Maryi jest niezwykle miłe, jest to twarz młodziutkiej dziewczyny. Piękno Matki jest dostojne i fascynujące. Maryja tuli do prawego boku Dzieciątko spowite wzorzystą tkaniną i opasane trzykrotnie żółtym pasem. Dzieciątko trzyma w lewej rączce kilka wisienek i kwiat róży, symbol różańca. Św. Józef w brązowej sukni zajmuje miejsce w lewej części obrazu za Dzieciątkiem. Prostokąt okna wypełnia pejzaż z architekturą; wieżami i wysokimi murami. Zachowały się również fragmenty drzew. Święta Rodzina umiejscowiona jest za stołem, na którym stoi naczynie z kiścią winogron oraz trzy ptaki. Obraz nie jest duży: 66,5x89 cm, malowany techniką olejną na płótnie tkanym ręcznie. Obraz przesłonięty jest pieknymi, srebrnymi sukienkami o wykwintnych, roślinnych ornamentach.
dodał: sowcia_k
Zespół pałacowo-parkowy Tarnowskich
Położony jest w odległości ok. 700 m. od centralnego miejsca, jakim jest Rynek, nazwany Placem Bartosza Głowackiego. Dojście od Rynku ul. Sandomierską. Obecnie istniejący zespół zamkowo-parkowy, kształtowany przez 500 lat, składa się z zamku oraz kilku budowli towarzyszących, otoczony parkiem krajobrazowym, ukształtowanym w pierwszej połowie XIX wieku. Pierwszy dwór na tym terenie powstał między XIV a XV wiekiem. W roku 1522 dwór ten wraz z wsią Dzików, (obecnie Osiedle Tarnobrzega) zakupił Jan Spytek Tarnowski. Dzików jednak nie stał się natychmiast siedzibą Tarnowskich. Był nią od połowy XIV w. dwór modrzewiowy w Wielowsi ( obecnie Osiedle Tarnobrzega), położonej na północnych obrzeżach miasta. Spalenie tego dworku przez Szwedów podczas ,,potopu” nie spowodowało jeszcze przeniesienia głównej rezydencji Tarnowskich do Dzikowa. Stało się to dopiero w roku 1834. Uzyskany przez Tarnowskich przywilej założenia Tarnobrzega w roku 1593 nadany przez króla Zygmunta III Wazę spowodował, że na początku XVII wieku budowniczy miasta Michał Stanisław Tarnowski zaczął rozbudowywać dwór dzikowski. Na przestrzeni wieków wydarzenia polityczne oraz wojny i pożary pozostawiały trwałe ślady na rezydencji Tarnowskich, która kilkakrotnie była odbudowywana i rekonstruowana. Zamek o cechach późnobarokowych w początkach XIX wieku zmodernizowany został w stylu neogotyku angielskiego. Po pożarze zamku w roku 1927, zamek został odbudowany w architekturze typowej dla wczesnego baroku Wazów polskich, tworząc wybitne dzieło architektoniczne, wzbogacone o piękne tradycje rodziny Tarnowskich, wydarzeń historycznych które miały tu miejsce, jak i zgromadzonych zbiorów literatury i sztuki. W 1927 roku odbył się w zamku zjazd Stronnictwa Konserwatywnego, którego przywódcą był senator Zdzisław Tarnowski. W zjeździe uczestniczył późniejszy premier, płk Walery Sławek. Wspomniany wcześniej pożar zamku wybuchł w 3 miesiącach po tym wydarzeniu. Akcja ratowania bezcennych zbiorów i siedziby zasłużonego rodu okupiona została 9 śmiertelnymi ofiarami. Był wśród nich Alfred Freyer , posiadacz wszystkich rekordów Polski na dystansach od 3 km do maratonu. Na zamku Tarnowscy gościło wiele znakomitych osobistości. Należeli do nich między innymi: Hugo Kołłątaj ( 1794 r.) , malarz Domenico Del Frate ( 1804 – 1806 r.), generał Józef Hauke-Bosak ( 1864 r.) , prezydent Ignacy Mościcki (1929 r.). Zamek otoczony jest parkiem posiadającym wiele gatunków egzotycznych, rzadkich w naszym klimacie drzew ( np. miłorząb japoński, tulipanowiec).
dodał: sowcia_k
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
Najwyższy budynek w Tarnobrzegu, w chwili kończenia budowy najwyższy budynek sądu w Polsce. Liczba kondygnacji: 13. Wysokość: 40-45 metrów. Rok ukończenia budowy: 1995.
dodał: sowcia_k
Zalew Machowski na dawnym wyrobisku siarki w Tarnobrzegu
Po odkrywkowej eksploatacji złóż siarki w Machowie pozostało wyrobisko o powierzchni około 560 ha i głębokości do 110 m. Od marca 1994 roku trwają prace likwidacyjne wyrobiska polegają one na przykryciu dna warstwą iłów krakowieckich i ukształtowaniu docelowych skarp wraz z obrzeżem. Na miejscu dawnej kopalni powstanie niebawem zbiornik wodny o powierzchni 500 ha. Całość prac zagospodarowania wyrobiska pogórniczego i pozostałych terenów jest przedsięwzięciem proekologicznym, a jego głównym celem jest stworzenie nowych walorów użytkowych na terenach dotąd zdegradowanych. Działania będą mieć wpływ na zmiany krajobrazu oraz na kierunek i charakter oddziaływania nowych obiektów które będą mieć wpływ na poprawę środowiska. Region tarnobrzeski dzięki tym zmianom stanie się regionem ekologicznie czystym i rekreacyjnym. Budowa zbiornika połączona z rekultywacją i zagospodarowaniem przyległych terenów poprawi w znacznym stopniu atrakcyjność turystyczną powiatu tarnobrzeskiego oraz pozwoli na rozwój przyrody w tym obszarze. Zbiornik powstający w wyrobisku po odkrywkowej kopalni siarki „Machów” wraz z terenami przyległymi będzie pełnił funkcje rekreacyjne oraz będzie stanowił ważny element przywracania równowagi ekologicznej. Duże możliwości wiąże się z aktywizacją miasta Tarnobrzega i regionu tarnobrzeskiego przez rozwój rekreacji, sportu i turystyki. Wykreuje się także nowy wizerunek powiatu jako obszaru posiadającego walory turystyczno-krajoznawcze o środowisku przyjaznym dla człowieka, jego regeneracji sił fizycznych i duchowych. Zbiornik przyniesie również korzyści dla środowiska przyrodniczego i walorów turystyczno-krajobrazowych, będzie oddziaływał na środowisko, poprawi się poziom wód terenów przyległych, rozwój przyrody w strefach przybrzeżnych, sprzyjać będzie zasiedlaniu się gatunków zwierząt, a szczególnie ptactwa wodnego. Rola turystyki na rzecz rozwoju powiatu tarnobrzeskiego. Powstanie dużego zbiornika wodnego o charakterze rekreacyjnym oraz istniejące turystyczno – przyrodnicze walory stwarzają możliwości podstawy kreacji funkcji turystycznej i przemian strukturalnych regionu. Turystyka może stać się szansą aktywizacji gospodarczej, czynnikiem awansu kulturowo–cywilizacyjnego, a pełniąc funkcję zatrudnieniową i dochodową podnieść standard życia ludności miejscowej oraz przyczynić się do zahamowania odpływu ludzi młodych i wykształconych.
dodał: sowcia_k
Rynek
Budynków otaczających rynek nie można uznać za zabytki o wysokiej wartości historycznej, robią one jednak bardzo przyjemne wrażenie.
Pałac myśliwski w Mokrzyszowie
Neogotycki pałac w Mokrzyszowie (Tarnobrzeg) otoczony jest pozostałością po dawnym parku krajobrazowym. Pałac pochodzi z XIX wieku. W obiekcie uwagę przykuwa przede wszystkim wieżyczka - baszta. Pałac oczywiście najokazalej prezentuje się od strony ogrodu, gdzie łączy się z parkiem szerokimi schodami prowadzącymi na olbrzymi taras.
dodał: Marta_Antonina
Zabudowa ulicy Jasińskiego
Ta ulica to pewnego rodzaju skansen gdyż przy niej stoi wiele starych drewnianych domostw, kiedyś licznie występujących w regionie. Przy ulicy Jasińskiego domostwa te znajdują się w jednym miejscu, jeden obok drugiego. Dlatego jeśli ktoś lubi starą zabudowę prezentującą życie ludzi mniej zamożnych to myślę, że warto przejść się po ulicy Jasińskiego w Tarnobrzegu.
dodał: Marta_Antonina
poprzedni rozdział
Tarnobrzeg
następny rozdział
Informacje praktyczne
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group