bezdroza_logo
152762
obiektów,
zdjęć, relacji
i tras
Wyszukiwanie zaawansowane
dodaj obiekt dodaj zdjecie dodaj relacje
Dolina Popradu
Galeria Na komórkę Na GPS Dodaj komentarz
Rozdział nadrzędny: Dolina Popradu

Krynica-Zdrój

Najsłynniejszy polski kurort leży w dolinie niewielkiego potoku Kryniczanka, dopływu Muszynki, która z kolei jest dopływem Popradu. Do Kryniczanki wpadają z lewej strony potok Palenica, z prawej - Czarny Potok. U ich zbiegu w niewielkiej kotlinie na wysokości ok. 600 m n.p.m., w miejscu dawnej łemkowskiej wioski rozbudowało się uzdrowisko.

Historia

Krynica powstała w połowie XVI w. na terenie Państwa Muszyńskiego, lokowana była na prawie wołoskim. Nazwa wsi wskazuje, że już w owym czasie znane były tutejsze źródła mineralne, ale rozwój uzdrowiska rozpoczął się na przełomie XVIII i XIX w., kiedy tutejsze dobra zostały wykupione przez rząd austriacki. Powstały wówczas pierwsze, niezachowane budynki zdrojowe. W połowie XIX w. zaniechano działalności uzdrowiskowej. Jej wznowienie i późniejszy rozwój zawdzięcza Krynica wybitnemu polskiemu balneologowi Józefowi Dietlowi, który wykonał badania chemiczne tutejszych źródeł, wskazując na ich unikatowy skład.

Na 2. poł. XIX w. przypada „złoty wiek" Krynicy. Wtedy to powstała większość zachowanych do dziś zabytkowych budowli zdrojowych. Na kuracji „u wód" gościło wielu wybitnych Polaków, m.in. Aleksander Fredro, Adam Asnyk, Jan Matejko, Henryk Sienkiewicz, Józef Ignacy Kraszewski, Maria Konopnicka, Stanisław Wyspiański. W 1889 r. Krynica otrzymała prawa miejskie. W 1876 r. doprowadzono z Muszyny bity gościniec, a w 1911 - linię kolejową. W latach 1909-14 pod kierunkiem prof. Rudolfa Zubera wykonano odwierty, które pozwoliły na korzystanie z nowych złóż wód mineralnych.

Uzdrowisko zachowało swoją renomę również w latach międzywojennych. Ogromną reklamę Krynica zawdzięcza słynnemu śpiewakowi operowemu Janowi Kiepurze, który zbudował tu nawet własne sanatorium Patria. W tym samym okresie wzniesiono na terenie Krynicy kompleks urządzeń sportowych. Uzdrowisko stało się gospodarzem zawodów sportowych, np. mistrzostw świata w hokeju czy mistrzostw Europy w saneczkarstwie, przeprowadzano również konkursy skoków narciarskich.

Po II wojnie światowej uzdrowisko nadal się rozrastało, tracąc jednak swój światowy blichtr i specyficzny styl. Bardzo wzrosło zanieczyszczenie powietrza, stawiając pod znakiem zapytania walory klimatyczne Krynicy.

Od 1990 r. władze samorządowe energicznie działają na rzecz wzrostu renomy uzdrowiska. Rozwiązano problemy ekologiczne, zadbano o miejską zieleń, wznowiono inwestycje sportowe (powstała m.in. kolejka gondolowa na Jaworzynę Krynicką). Wiele sanatoriów sprywatyzowano, ciągle jednak brakuje inwestorów dla kilku starych gmachów.

Od 1992 r. Krynica stała się miejscem spotkań Wschodu z Zachodem - we wrześniu odbywa się tutaj coroczne Forum Ekonomiczne, poświęcone głównie stosunkom gospodarczym pomiędzy Europą Zachodnią a Wschodnią.

 

Krynicki Nikifor

Krynica lat 50. i 60. XX w. stała się znana dzięki bardzo skromnemu człowiekowi, który zapewne nie zdawał sobie sprawy ze swojej wielkości - Nikiforowi Krynickiemu (właściwe nazwisko Epifaniusz Drowniak), malarzowi prymitywiście pochodzenia łemkowskiego.

Ten syn ubogiej posługaczki sanatoryjnej i nieznanego ojca był analfabetą, lekko upośledzonym fizycznie, mówił bardzo niewyraźnie. Większość czasu spędzał na krynickim deptaku, malując na sprzedaż swoje charakterystyczne obrazki. Przez całe życie związany był z Krynicą. Po II wojnie światowej wraz z innymi Łemkami wysiedlono go do Szczecina, skąd powrócił prawdopodobnie piechotą.

Pod koniec lat 50. XX w. jego prace znalazły uznanie krytyków i miejsce na europejskich wystawach. Zaopiekował się nim uzdrowiskowy plastyk, Marian Włosiński. Artysta zakończył życie w miejscowości Folusz w Beskidzie Niskim. Zmarł w 1968 r., pochowany został w Krynicy. Największą sławę zyskał dopiero po śmierci.

Nikifor pozostawił po sobie ok. 10 tys. prac. Głównym motywem większości jest miejska architektura, w tym dworce kolejowe i wille krynickie, przedstawione w charakterystyczny, wyidealizowany sposób. Dzieła artysty są rozproszone w wielu kolekcjach prywatnych, można je też podziwiać w kilku muzeach, w tym w krynickim muzeum jego imienia, działającym od 1995 r. w willi Romanówka.

Życie Nikifora przedstawione zostało w piękny sposób w filmie Krzysztofa Krauzego Mój Nikifor, w którym w postać artysty wcieliła się wybitna aktorka Krystyna Feldman.


Po regionie oprowadza: Barbara Zygmańska

Obiekty dodane przez użytkowników:
Uzdrowisko Krynica Zdrój
Krynica Zdrój, „perła polskich uzdrowisk”, leży w malowniczej dolinie Kryniczanki i jej dopływu Palenicy u podnóża Góry Parkowej, na wysokości 560-720 m n.p. Od wschodu, zachodu i północy otaczają ją zalesione wzgórza Beskidu Sądeckiego. Krynica Liczy 13 tyś. mieszkańców. Gmina zajmuje powierzchnię 146 km2 (w tym miasto Krynica ok. 40 km2). Sąsiaduje ona z czterema gminami: od północy z gminą Grybów, od wchodu z gminą Uście Gorlickie, od zachodu z gminą Łabowa, a od południowego zachodu z miastem i gminą Muszyna. Gmina znajduje się w polsko-słowackiej strefie przygranicznej, jej południową granicę, na długości około 18 km, stanowi granica państwa ze Słowacją. W okolicach znajduje się aż 16 rezerwatów przyrody. Głównym bogactwem naturalnym tej ziemi są wody mineralne. Znajdują się tu 23 ujęcia: 5 źródeł naturalnych i 18 odwiertów. Klimat Krynicy ma walory klimatu podalpejskiego, wyróżnia się dużą liczbą dni słonecznych w roku oraz znacznymi wahaniami temperatury i ciśnienia atmosferycznego w ciągu doby. W składzie i smaku powietrza dużą rolę odgrywają eteryczne olejki. HISTORIA Krynica (pod nazwą Krzenycze) istniała już przed 1547 r., o czym świadczy przywilej nadania sołectwa w tej miejscowości dla Danka z Miastka (dzisiaj Tylicz). Rozwój miasta w okresie późniejszym wiąże się już z odkryciem w XVII w. leczniczych wartości źródeł mineralnych. Zaczątkiem uzdrowiska był zbudowany w 1794 r. "Mały Domek", który od 1804 r. pomieścił pierwsze zakłady kąpielowe. W 1807 r. Krynica została nazwana urzędowo zdrojem kąpielowym i zaczął tu wkrótce ordynować pierwszy stały lekarz. Wielką erę Krynicy jako uzdrowiska rozpoczęła w 1856 r. działalność Józefa Dietla - profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego uznawanego za ojca polskiej balneologii. Już od 1858 r. stosowano tu kąpiele borowinowe, a kontynuatorzy dzieła Dietla przyczynili się do rozwoju technicznego uzdrowiska. W tym okresie powstały takie obiekty uzdrowiskowe jak: Stare Łazienki Mineralne, Stare Łazienki Borowinowe, Dom Zdrojowy, drewniana Pijalnia Główna z deptakiem, liczne pensjonaty i teatr modrzewiowy. Do rozwoju uzdrowiska przyczyniło się również wybudowanie w 1876 r. linii kolejowej do Muszyny, przedłużonej w 1911 r. do Krynicy. W końcu XIX w. Krynica była modnym i elitarnym miejscem pobytu i spotkań wielu sławnych Polaków (bywali tu m. in. J. Matejko, A. Grottger, H. Sienkiewicz, J. I. Kraszewski). W okresie międzywojennym przebywali tu również: L. Solski, H. Modrzejewska, W. Reymont, J. Tuwim, K. I. Gałczyński, J. Kiepura (miał tu własną willę "Patria"). Do częstych pobytów Kiepury w Krynicy nawiązują organizowane obecnie festiwale "Arii i pieśni" nazwane jego imieniem. W teatrze modrzewiowym (który niestety spalił się w 1943 r.) występowali L. Solski i H. Modrzejewska. Krynica znana jest z twórczości ludowego malarza Nikifora zwanego Krynickim, którego prymitywistyczna twórczość malarska stanowi prawdziwą rewelację. Nikifor Krynicki (właściwe nazwisko Epifan Drowniak) był malarzem prymitywistą nieodłącznie związanym z Krynicą, który tworzył w latach 50-tych i 60-tych swoje prymitywne i naiwne obrazki. Dziś trudno wyobrazić sobie Krynicę bez jego obrazków, które zdobią muzeum jego imienia, uruchomione w 1995 r. w budynku "Romanówka". Po I wojnie światowej uzdrowisko przejęły władze polskie. Odrestaurowano wtedy część obiektów i wybudowano wiele nowych, np. "Nowe Łazienki Mineralne", pensjonat "Lwigród", "Nowy Dom Zdrojowy". Zbudowano też schronisko na Jaworzynie Krynickiej i kolejkę na Górę Parkową, stadion zimowy oraz tor saneczkowy. Krynica stała się również ośrodkiem sportów zimowych, odbyły się tu m.in. Mistrzostwa Europy w saneczkarstwie i Mistrzostwa Świata w hokeju na lodzie. W 1919 r. na wczasy lub leczenie przybyło do Krynicy 10 tys. osób, a w 1938 r. liczba ta wzrosła do 40 tys. rocznie. Druga wojna światowa i okres okupacji przerwały rozwój uzdrowiska. Po wojnie nastąpiła rozbudowa kurortu, powstały nowe sanatoria branżowe, efektowny zakład przyrodoleczniczy, pijalnia główna z salą koncertową, korty tenisowe, boiska. Krynica stała się największym kurortem w zespole Uzdrowisk Krynicko-Popradzkich. ATRAKCJE Kolej Gondolowa, kolejka na Górę Parkową, kolej krzesełkowa - Centrum Narciarskie AZOTY, sankostrada, samochody terenowe, quady, zajęcia integracyjne, szlaki turystyczne, szlak architektury cerkiewnej, przyroda, jaskinie solne, baseny, tor saneczkowy, hala lodowa. Na zdjęciach: Park Miejski.
dodał: romszklarz
Jaworzyna
Jaworzyna Krynicka (1114 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Sądeckim, w pobliżu Krynicy-Zdroju, najwyższy w Paśmie Jaworzyny i położony w jego wschodniej części. Stoki północne i wschodnie opadają do doliny Czarnego Potoku, natomiast południowo-zachodnie – ku dolinie Szczawniczka. Występują tu lasy mieszane: bukowe, jodłowe, świerkowe, a nawet jaskinie. Na wschodnim stoku znajduje się Kamień Diabelski. Na stokach Jaworzyny Krynickiej i u jej stóp znajduje się nowoczesna stacja narciarska – 8 km tras zjazdowych (w tym najdłuższa oświetlona nartostrada w Polsce), planowane następne. Na szczyt prowadzi z doliny Czarnego Potoku (Krynica-Zdrój) linowa kolej gondolowa. W górnej części północnego stoku jest schronisko z muzeum PTTK.
dodał: rysio13
Hotel Prezydent
Wysokiej klasy hotel w centrum Krynicy Zdrój.
dodał: MagdaŚ
poprzedni rozdział
Dolina Popradu
następny rozdział
Warto zobaczyć
Ciekawe publikacje:
Ladowanie...
Regulamin i polityka prywatności | Kontakt | Dla prasy
Portal tworzony przez Was i Wydawnictwo Bezdroża

Created by Amistad Group