Rozdział nadrzędny: Krosno

Warto zobaczyć

Centrum starego miasta stanowi

 Rynek - prostokątny plac, na którym niegdyś kwitł handel. Również obecnie Rynek stanowi centrum życia kulturalnego i handlowego. Otaczają go  zabytkowe kamieniczki - najciekawsze są w pierzei południowej i północnej, w tym  kamienica Wójtowska pod nr. 7. W trakcie badań archeologicznych odkryto fundamenty gotyckiej kamienicy i renesansowego ratusza, ich obrysy zaznaczone są na płycie Rynku.

Najcenniejszy zabytek Krosna to gotycki

 kościół farny Trójcy Świętej zbudowany w 2. poł. XIV w., później wielokrotnie przebudowywany. Zachowało się gotyckie sklepienie prezbiterium. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na cenne gotyckie rzeźby z pocz. XV w., umieszczone na belce tęczowej i przedstawiające grupę Ukrzyżowania, oraz obraz z Koronacją Marii w ołtarzu bocznym pochodzącym z 2. poł. XV w. Wyróżniają się też bogaty późnobarokowy ołtarz główny z XVII w. oraz stalle z tego samego okresu.

Przed kościołem stoi  wczesnobarokowa dzwonnica, w której wiszą 3 cenne dzwony - jeden z nich - Urban - odlany przez francuskich ludwisarzy w 1639 r., waży 2,5 tony, a jego obwód wynosi prawie 5 m.

Nieopodal Rynku wznosi się kolejna cenna świątynia - pochodzący prawdopodobnie z przełomu XIV i XV w., trójnawowy, halowy  kościół Franciszkanów. Do kościoła dobudowano w latach 40. XVII w. piękną barokową kaplicę Oświęcimów. Jej wnętrze zdobi stiukowa dekoracja włoskiego mistrza Jana Chrzciciela Falconiego.

 

Anna i Stanisław Oświęcimowie

Z kaplicą Oświęcimów związana jest niezwykła i romantyczna (choć nie oparta na prawdzie historycznej) legenda.

Stanisław, syn Floriana - szanowanego obywatela Krosna, był posłem i doradcą na dworze króla Władysława IV. Florian miał też - z drugiego małżeństwa - piękną i mądrą córkę, Annę. Anna nie zamierzała wychodzić za mąż, matce zwierzyła się, że chce wstąpić do klasztoru.

Pewnego dnia rodzeństwo spotkało się w rodzinnym domu ojca w święto Bożego Ciała. Nie widzieli się od bardzo dawna i obydwojgu serca zabiły mocniej.

Stanisław wyznał Annie miłość, postanowili się pobrać, ale potrzebowali na to dyspensy od papieża. Stanisław pojechał do Rzymu, pokonał wszelkie przeszkody i uzyskał zgodę na ślub z przyrodnią siostrą, jednak kiedy powrócił, zobaczył Annę już tylko w trumnie. Nie doczekała radosnej wieści z Rzymu. Stanisław zmarł z żalu kilka dni później. Oboje pochowano w zbudowanej specjalnie kaplicy przy kościele Franciszkanów w Krośnie.

Według innej wersji legendy Stanisław żył znacznie dłużej od Anny i to on był fundatorem pięknej kaplicy.

Chociaż opowieść o miłości Anny i Stanisława jest tylko legendą, była jednak tak popularna, iż stała się kanwą kilku znanych utworów, np. dramatu Mikołaja Antoniewicza Anna Oświęcimówna, wydanego z ilustracjami Artura Grottgera, symfonii Miłość i śmierć Anny i Stanisława Oświęcimów Mieczysława Karłowicza, filmu Stanisław i Anna w reżyserii Konrada Stefaniaka z 1985 r., obrazu Stanisława Bergmana, eksponowanego w krośnieńskim Muzeum Podkarpackim i wiersza Mirona Białoszewskiego.

 

Wybierając spośród kilku krośnieńskich muzeów, warto wstąpić do  Muzeum Podkarpackiego. Mieści się ono w budynku stanowiącym niegdyś własność biskupów przemyskich i wykorzystywanym przez nich jako rezydencja podczas pobytów w mieście. W muzeum obejrzeć można ekspozycję archeologiczną, w tym wyeksponowany w podziemiach fragment średniowiecznych murów obronnych Krosna oraz cenne przedmioty odnalezione podczas badań archeologicznych na Rynku. Inne wystawy poświęcone są instrumentom muzycznym, jest tu też podobno największa w Europie kolekcja lamp naftowych.

Kolejnym wartym odwiedzenia obiektem jest znajdujące się naprzeciwko  Muzeum Rzemiosła, w którym zobaczyć można ciekawą ekspozycję narzędzi i wyrobów rzemieślniczych z terenów południowo-wschodniej Polski (XVII-XIX w.), a także dokumentów związanych z rozwojem miejscowego rzemiosła.

Już poza murami średniowiecznego miasta zbudowany został w XVIII w. w barokowy

 kościół Kapucynów. Na jego dziedzińcu, we wnękach muru umieszczono barokowe stacje Męki Pańskiej. Wewnątrz interesujące są iluzjonistyczne malowidła ścienne.