Kurpie

Kurpie to nazwa regionu, jak również ludności zamieszkującej to terytorium. Region ów jest niewielki - obejmuje zaledwie kilka dawnych parafii. Początkowo była to nazwa obraźliwa, wywodzi się bowiem od prostych, plecionych z łyka lipowego butów, w jakich chodzili miejscowi. Mieszkańcy tego niezwykłego zakątka Polski są najmłodszą grupą osadniczą w Polsce. Wytworzyli jednak jedną z najciekawszych kultur na terenie naszego kraju. Stało się tak zapewne dlatego, że na terenie Kurpiowszczyzny nigdy nie istniało poddaństwo, nie było wielkich majątków ziemskich, dworów ani pałaców. Mieszkańcy Puszczy Kurpiowskiej byli ludźmi wolnymi i poddanymi jedynie władzy królewskiej. Wprawdzie już w XIV w. Puszcza wzbudzała zainteresowanie książąt mazowieckich, ale jedynie jako doskonały teren łowiecki. Była ulubionym miejscem polowań księcia Janusza I. Do końca XVII w. gospodarka na tym obszarze opierała się wyłącznie na eksploatacji dóbr naturalnych: zajmowano się rybołówstwem, myślistwem, bartnictwem, wytapianiem żelaza z rudy darniowej i wyrobem smoły. Warunki życia w Puszczy wywarły wpływ na ludność kochającą wolność i niezależność. Kurpie odegrali chlubną rolę najpierw w bojach z najeźdźcą szwedzkim, później w walkach o wyzwolenie narodowe w okresie zaborów, a następnie w latach okupacji niemieckiej. Obecnie istnieje coraz mniej śladów materialnych po kulturze kurpiowskiej - stare drewniane domy zastępują wątpliwej urody budynki z pustaka, a młodzież niezbyt chętnie posługuje się gwarą. Jednak w sferze plastyki obrzędowej i zwyczajów Kurpie przeżywają ostatnio swoisty renesans przede wszystkim dzięki bardzo aktywnym zespołom folklorystycznym i licznym ciągle jeszcze twórcom ludowym.